«Қазақ әдебиетін оқыту әдістемесі» пәніне арналған оқу-әдістемелік материалдар 2013 жылғы №3 басылым 5 в 050117 «Қазақ тілі мен әдебиеті


-дәріс. Әдебиет пәні бойынша сыныптан тыс оқу және сыныптан тыс жұмыстар



бет8/9
Дата05.11.2016
өлшемі1,8 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9

26-дәріс.

Әдебиет пәні бойынша сыныптан тыс оқу және сыныптан тыс жұмыстар.

Сабақтың жоспары:

І. Сыныптан тыс оқытудың маңызы мен мақсаты

ІІ. Сыныптан тыс жұмыстардың түрлері мен оны оқытудың әдіс – тәсілдері.

III. Сыныптан тыс оқыту – тәрбие жұмысының негізі.

IV. Сыныптан тыс оқытудың маңызы

Оқыту - білім берудің негізгі жолы болып табылады. оқыту оқытушы мен оқушының біріккен іс-әрекеттері, сондықтан да ол екі жақты бір текті процесс. Оқытушы оқушыларға білім беріп іскерлікке, дағдыға үйретеді, ал оқушы таным міндеттерін түсініп, дағдыны игереді. Оқыту барысында оқушыларға теориялық білім мен тәрбие беру бір-бірімен ұштастырыла жүргізіледі. Тәрбие негізін қалайтын, оқушылардың білімін кеңейтіп, өз қабілетін танып білуге үлес қосатын оқытудың түрі – сыныптан тыс оқыту.

Сыныптан тыс оқыту мұғалімнің ұйымдастыру шеберлігімен іске асады. Сонымен қатар сыныптан тыс оқыту әртүлі жұмыстар арқылы жүзеге асады. Сол жұмыстар арқылы оқушылардың бос уақыттарын тиімді пайдалануға, өз қабілетін танып білуге, қосымша жұмыс жасауға үйретіп, дүниетанымын кеңейтеді.

Әдебиет - өнер, сөз өнер пәні. Мектепте әдебиетті оқыту барысында сыныптан тыс жұмыстарға ерекше көңіл бөлінуі тиіс. Бағдарламада берілетін арнаулы сағаттарда мұғалімдер білім негіздерін қалыптастыру жұмыстарымен айналысады. Сөз жоқ, икем – дағдысын дамыту, тәрбиелеу, қабілетті, дарынына әсер ету, оны ары қарай мәпелеу істері білім берумен қоса жүреді. Бірақ осы жұмыстардың барлығын сабақ процесінде жүзеге асыру мүмкін нәрсе емес. Оқушыларды сөз өнеріне тарту, көркем шығармаларға деген қызығушылығын арттыру, эстетикалық талғамын, сезімін дамыту сияқты білім мен тәрбие беруде сыныптан тыс жұмыстардың маңызы зор. Ол жұмыстардың қандай түрі болмасын, оның негізгі мақсаты – оқушылардың түсінігін арттыру, халықтың салтын, мәдениетін, өнерін бойына сіңіре отыру рухани ұлтжандылық тәрбие беру. Сөйтіп, бұл - әдебиеттен оқушылардың алған білімдерін одан әрі тиянақты ету, дамыту, жинақтау, оларды өмір тәжірибелерінде дұрыс пайдаланып, сөз мағынасын терең ұғынып, сауатты жазуға баулитын жұмыстардың бірі.

Сыныптан тыс оқыту нәтижесінде мектеп бітіруші оқушылар әдебиет пәнінен шығарма жазуда, ауызша емтихан тапсыруда өздерінің терең білімділігін, саналылығын көтереді. Оқушылардың бос уақыттарын пайдалы, тиімді өткізуде, инабаттылық, имандылық, адамгершілік сияқты биік қасиеттерге баулуда, ұлттық өнерді, халық өнерін қастерлеу, қорғауда да сыныптан тыс оқытудың жас ұрпаққа берері көп.

Сыныптан тыс жұмыстар оқушылардың қабілеті, икемі, дарыны, жеке ынтасы негізінде ұйымдастырылады және бірнеше салаға бөлінеді. Олар: үйірме, сыныптан тыс оқу, конференциялар, викториналар, апталықтар, әдеби кештер т.б.

Үйірме жұмыстары - сыныптан тыс жұмыстардың күре тамыры. Оқушылардың пәнге қызығуы мен қатар белсенділігін көтеру үшін мектептерде әдебиет үйірмелері мен драмма үйірмелері жұмыс істейді. Бұл үйірмелерді көбіне әдебиет пәнінің мұғалімдері, өнерпаз ұстаздар, сынып жетекшілері жүргізеді. Үйірме жұмыстарының арнаулы органы – қолжазба журналы, газеті болады. Жұмыс жоспары жасалады. Мұндай істерге кейде жергілікті ақын – жазушылар да көмектесіп, белгілі бір секцияны басқарады. Әдеби – шығармашылық үйірмелерінің жас ақын – жазушылармен бірігіп жүргізуі нәтижелі болмақ. Әдеби – шығармашылық үйірмелердің, сонымен қатар, «Шешендік өнер», «Айтыс», «Термеші» сияқты фольклорға негізделген түрлері соңғы кездерде тәжірибеге көптеп енгізілуде.

Әдеби үйірмелердің бір түріне «Кітап достары» немесе «Кітап – білім бұлағы» деген үйірмені жатқызуға болады. Әсіресе, V – VIII сыныптарда мұны мектеп кітапханасымен бірігіп жүргізудің маңызы ерекше. Үйірме мүшелері кітапханада арнайы көрме ұйымдастырып өткізеді. Мысалы, «Құрметтейік те көтерейік ананы!» (8- наурыз қарсаңында), «Менің Қазақстаным» (Республика күніне). Олар жаңа кітапты үнемі насихаттап, балаларға таратып, төменгі сынып балдырғандарына әңгімелеп береді. Жұмыс нәтижелі болу үшін, жоспарлы, жүйелі жүргізілуі керек. Кітапты күтіп ұстау, ұқыпты болу, оны қалай оқудың мәдениеті туралы да тартымды әңгімелер осы үйірме міндетінде. Олар осы мәселеде неше түрлі бәйге өткізеді. Мысалы, «Ұқыпты бала», «Кітап жанашыры», «Білгір» (кітап көп оқитын), «Шапшаң» немесе «Алғыр» (кітапты тез әрі қатесіз оқитындар үшін) т.б. тақырыптарда. Жеіңмпаздарға қоғамдық ұйымдар, үйірме, мектеп әкімшілігі алғыс айтып, оларды мектеп газетінде мадақтап отырғаны дұрыс. Үйірме мүшелері оқушыларды кітапханадан кезекті кітапты қалай алуға болады, каталогпен жұмыс түрлерін қалай жүргізу керек, соған үйретеді, дағдыландырады.

Үйірмелердің тағы бір түрі – мәнерлеп оқу, драма үйірмелері. Үйірмені осы өнерден хабары бар, сауатты маманның жүргізгені дұрыс. Оқушылар драматургия жанры, оның ерекшелігі туралы хабар алады, театр өнері, оның өзіндік сипаттарымен, ұлы артистер өмірі, өнерімен танысады. Драма үйірмесіне мектеп оқушыоары ішінен өнерге бейімі бар балалар өз еркімен тартылады. Үйірмеде кемінде он бес мүше болады. Оқу жылы басында үйірме жетекшісі мектептің оқу – тәрбие жоспарын негізге ала отырып, жұмыс жоспарын құрады. Үйірменің мақсаты – жекелеген оқушының сан қырлы көркем дамуын, оның рухани қажеттілігінің арта түсуін қамтамасыз ету. Сол арқылы өнерге құлшынысын тәрбиелеу. Үйірме жұмысын жоспарлау көбіне жетекшінің жеке басының біліміне, өнеріне, режиссерлік қабілетіне байланысты. әрбір жетекші ең алдымен оқушының жас ерекшелігін ескеріп, оның табиғи дарынын байқап, жас өнерпаздың қызығушылығын баулып, шығармашылық еңбекке йретеді. Үйірме сабақтарында мектеп бағдарламасына байланысты шағын пьесалардан үзінді, әдеби монтаж қойылымдары даярланады. Үйірменің жұмысы әр оқушының көркем білімін дамытуға әсерін тигізеді. Ал көркем білім ізгілік пен адамгершілікке негізделіп, оқушының нысанасы биік идеясын тәрбиелейді. Ендеше драма жанры бойынша әр сабақта оқушының алған білімі, драма үйірмесінде практикалық істермен ұласып, көркем білім негізін қалыптастырады. Мектептегі әдебиет үйірмесі - әдебиетке жақын, бойында сөзге, өнерге талпынысы бар талантты жастарды тәрбиелейді. Әдебиет үйірмесі де жыл басынан жоспарланып дайындалады. Әдебиет үйірмесін ұйымдастырғанда ұйымдастырушы жетекшілері алдына әртүрлі мақсат қоюы мүмкін. Әдебиет пәнімен оқушылардың үлгерімін арттыру, пәнді игеруге қызықтыру, білімдерін кеңейту, ақын-жазушылардың шығармаларын тереңірек білу мақсатында едәуір жұмыстар атқарып, қазақ әдебиеті тереңдете оқытуға үлес қосады.

Әдебиет сабақтарында оқушылардың алған білімі мен дағдыларын сыныптан тыс оқумен ұштастыра дамытқан кезде ғана олардың өз бетімен оқу машығы жетіле түспек. Осыдан келіп оқушылардың әдеби білімдерін арттырудың иімді долы - әдебиет сабақтары мен сыныптан тыс оқу сабақтарын байланыстыра білу мәселесі туады.

Бұл көркем шығарманың идеялық – көркемдік құндылығы, көтерген проблемасының тереңдігі; ауқымы, оқушының қабылдаушылық, қызығушылық қабілеті тұрғысынан сарапқа салынған, мақсаты мен бағыт-бағдары айқындалған сыныптан тыс оқу сабақты басқа да жұмыстармен тығыз ұштастыра жүргізуді міндеттейді.

Сыныптан тыс оқу сабақтары бағдарламалық талаптар бойынша жүргізіледі. Оған бағдарламада қосымша оқуға және сыныптан тыс оқуға ұсынылған шығармалар негізге алынады.

Пайдаланылған әдебиеттер.


  1. Асқарбаева А. Сыныптан тыс оқу. Алматы, 1992.

  2. Бітібаева Қ. Әдебиет пәнін оқытудың тиімді жолдары. Алматы, 1990.

  3. Дайырова Ә., Тілешова С. Әдебиет оқулығына әдістемелік нұсқау. Алматы, 1996.

  4. Жұмажанова Т. Сыныптан тыс оқу барысында тіл дамыту. Алматы, 1992.

  5. Қуанышева Т. Әдебиетке байланысты сыныптан тыс жұмыстар. Алматы, 1974.

  6. Қожахметова Х. Мәнерлеп оқу. Алматы, 1982.


27-дәріс.

Мектептегі әдебиет апталығы және оны ұйымдастырудың әдіс-тәсілдері.

Сабақ жоспары:

1. Әдебиет апталығының үлгі жоспары

2.Әдебиет апталығын өткізудің маңыздылығы.

Сабақтың мақсаты.

Әдебиет апталығы оқушының әдебиеттен алған білімін пысықтау және жан-жақты тұлға болу мақсатын көздейді.

«Қазақ тілі мен әдебиет» апталығының жоспары

                                                     «Әр халықтың ана тілі – білімнің кілті.

                                                       Біздің жастарымыз ана тіліне жетік,

                                                       білімді, мәдениетті болсын...»

                                                                                        (А.Жұбанов)

 


р/с

     Тақырыптар

сыны-

   бы


өткізілетін

күндер


жауаптылар

1

Апталықтың ашылуы.

 







2

«Шоқан Уәлиханов- мәңгі өшпес жұлдыз» тақыры-бына рефераттар, шығарма сайысы.

10-11




.

3

«Жыр алыбы – Ж.Жабаев»

   8а







4.

«Ана тілім- әнім» тақыры-бына ашық сабақ

1-4б,

7б,9б








5

«Әдебиет әлемінде» тақы-рыбына әдеби кеш.

10-11







6.

«Асыл сөзді іздесең, Абайды оқы ерінбе »

  5а







7

«Менің Қазақстаным» тақырыбына суреттер сайысы

 5-8







8

«Етістік»тақырыбына ашық сабақ.

 7а




.

9

«Адам досымен мықты, ағаш тамырымен мықты » (достық, әдептілік туралы диспут)

 11а







10

«Тәрбие басы - тіл, өнер алды - тіл» тақырыбына конференция

5-11







11

«Туған тілім – дарыған ана сүтінен» (мәнерлеп оқу.

5-11









Пайдаланылған әдебиеттер:

1 .А.Көшімбаев. Қазақ әдебиетін оқыту методикасы. А. Мектеп

2. Қ. Бітібаева. Әдебиетті оқыту әдістемесі. А. Рауан. 1997

3 . Е. Жұматаева. Әдебиетті оқытудың кейбір мәселелері. А. 1999



28-дәріс

Әдебиет үйірме жұмыстары

Сабақтың жоспары.

1.Әдебиет үйірмесін құру және оның іс-жоспары

2.Әдебиет үйірмесіне оқушыларды қамту жолдары.

Сабақтың мақсаты.Оқушыларға эстетикалық тәрбие,шығармашылық білім беру және жан-жақты қырынан көрінуге баулу.

Үйірме жұмыстары - сыныптан тыс жұмыстардың күре тамыры. Оқушылардың пәнге қызығуы мен қатар белсенділігін көтеру үшін мектептерде әдебиет үйірмелері мен драмма үйірмелері жұмыс істейді. Бұл үйірмелерді көбіне әдебиет пәнінің мұғалімдері, өнерпаз ұстаздар, сынып жетекшілері жүргізеді. Үйірме жұмыстарының арнаулы органы – қолжазба журналы, газеті болады. Жұмыс жоспары жасалады. Мұндай істерге кейде жергілікті ақын – жазушылар да көмектесіп, белгілі бір секцияны басқарады. Әдеби – шығармашылық үйірмелерінің жас ақын – жазушылармен бірігіп жүргізуі нәтижелі болмақ. Әдеби – шығармашылық үйірмелердің, сонымен қатар, «Шешендік өнер», «Айтыс», «Термеші» сияқты фольклорға негізделген түрлері соңғы кездерде тәжірибеге көптеп енгізілуде.

Әдеби үйірмелердің бір түріне «Кітап достары» немесе «Кітап – білім бұлағы» деген үйірмені жатқызуға болады. Әсіресе, V – VIII сыныптарда мұны мектеп кітапханасымен бірігіп жүргізудің маңызы ерекше. Үйірме мүшелері кітапханада арнайы көрме ұйымдастырып өткізеді. Мысалы, «Құрметтейік те көтерейік ананы!» (8- наурыз қарсаңында), «Менің Қазақстаным» (Республика күніне). Олар жаңа кітапты үнемі насихаттап, балаларға таратып, төменгі сынып балдырғандарына әңгімелеп береді. Жұмыс нәтижелі болу үшін, жоспарлы, жүйелі жүргізілуі керек. Кітапты күтіп ұстау, ұқыпты болу, оны қалай оқудың мәдениеті туралы да тартымды әңгімелер осы үйірме міндетінде. Олар осы мәселеде неше түрлі бәйге өткізеді. Мысалы, «Ұқыпты бала», «Кітап жанашыры», «Білгір» (кітап көп оқитын), «Шапшаң» немесе «Алғыр» (кітапты тез әрі қатесіз оқитындар үшін) т.б. тақырыптарда. Жеіңмпаздарға қоғамдық ұйымдар, үйірме, мектеп әкімшілігі алғыс айтып, оларды мектеп газетінде мадақтап отырғаны дұрыс. Үйірме мүшелері оқушыларды кітапханадан кезекті кітапты қалай алуға болады, каталогпен жұмыс түрлерін қалай жүргізу керек, соған үйретеді, дағдыландырады.

Үйірмелердің тағы бір түрі – мәнерлеп оқу, драма үйірмелері. Үйірмені осы өнерден хабары бар, сауатты маманның жүргізгені дұрыс. Оқушылар драматургия жанры, оның ерекшелігі туралы хабар алады, театр өнері, оның өзіндік сипаттарымен, ұлы артистер өмірі, өнерімен танысады. Драма үйірмесіне мектеп оқушыоары ішінен өнерге бейімі бар балалар өз еркімен тартылады. Үйірмеде кемінде он бес мүше болады. Оқу жылы басында үйірме жетекшісі мектептің оқу – тәрбие жоспарын негізге ала отырып, жұмыс жоспарын құрады. Үйірменің мақсаты – жекелеген оқушының сан қырлы көркем дамуын, оның рухани қажеттілігінің арта түсуін қамтамасыз ету. Сол арқылы өнерге құлшынысын тәрбиелеу. Үйірме жұмысын жоспарлау көбіне жетекшінің жеке басының біліміне, өнеріне, режиссерлік қабілетіне байланысты. әрбір жетекші ең алдымен оқушының жас ерекшелігін ескеріп, оның табиғи дарынын байқап, жас өнерпаздың қызығушылығын баулып, шығармашылық еңбекке йретеді. Үйірме сабақтарында мектеп бағдарламасына байланысты шағын пьесалардан үзінді, әдеби монтаж қойылымдары даярланады. Үйірменің жұмысы әр оқушының көркем білімін дамытуға әсерін тигізеді. Ал көркем білім ізгілік пен адамгершілікке негізделіп, оқушының нысанасы биік идеясын тәрбиелейді. Ендеше драма жанры бойынша әр сабақта оқушының алған білімі, драма үйірмесінде практикалық істермен ұласып, көркем білім негізін қалыптастырады. Мектептегі әдебиет үйірмесі - әдебиетке жақын, бойында сөзге, өнерге талпынысы бар талантты жастарды тәрбиелейді. Әдебиет үйірмесі де жыл басынан жоспарланып дайындалады. Әдебиет үйірмесін ұйымдастырғанда ұйымдастырушы жетекшілері алдына әртүрлі мақсат қоюы мүмкін. Әдебиет пәнімен оқушылардың үлгерімін арттыру, пәнді игеруге қызықтыру, білімдерін кеңейту, ақын-жазушылардың шығармаларын тереңірек білу мақсатында едәуір жұмыстар атқарып, қазақ әдебиеті тереңдете оқытуға үлес қосады. Сонымен қатар ұлттық негіздегі тәрбиеге халықтың педагогикаға сүйене отырып мынадай жоспар құруға болады.

Әдебиет үйірмесінің жұмыс жоспары.

р/с

Жүргізілетін жұмыстардың тақырыбы

уақыты

Кім жүргізеді?

1

І тоқсан

Кіріспе

қыркүйек

Қазақ тілі мен әдебиеті мұғалімі





2

Жұмыс түрлерімен таныстыру

1

Қазақстан Республикасының ақын жазушылары

Қазан


2

Кітаптар көрмесі

1

ІІ тоқсан

Әдебиет пен өнер



Қараша


2

Әдеби шығармалардағы кейіпкерлер

1

Қазақтың әдет-ғұрпы мен тұрмыс-салты

Желтоқсан



2

Ұлттық ою-өрнектер

1

ІІІ тоқсан

Қазақтың сөз зергерлері мен шешендері



Қаңтар


2

Мақал-мәтелдердің тәрбиелік маңызы

1

Қазақтың хандары мен халық батырлары

Ақпан

Қазақ тілі мен әдебиеті мұғалімі


2

Ұлттық киім үлгілер

1

ІV тоқсан

Ұлттық аспап музыканың түрлері


Наурыз


2

Халық клмпозиторларының ән-күйлері

1

Көркемөнерпаздар өнерінің байқауы

Сәуір


2

Қорытынды

Әдебиет сабақтарында оқушылардың алған білімі мен дағдыларын сыныптан тыс оқумен ұштастыра дамытқан кезде ғана олардың өз бетімен оқу машығы жетіле түспек. Осыдан келіп оқушылардың әдеби білімдерін арттырудың иімді долы - әдебиет сабақтары мен сыныптан тыс оқу сабақтарын байланыстыра білу мәселесі туады.

Бұл көркем шығарманың идеялық – көркемдік құндылығы, көтерген проблемасының тереңдігі; ауқымы, оқушының қабылдаушылық, қызығушылық қабілеті тұрғысынан сарапқа салынған, мақсаты мен бағыт-бағдары айқындалған сыныптан тыс оқу сабақты басқа да жұмыстармен тығыз ұштастыра жүргізуді міндеттейді.

Пайдаланылған әдебиеттер

1. Көшімбаев. А. Қазақ әдебиетін оқыту методикасы. А, Мектеп, 1992

2. Бітібаева. Қ. Әдебиетті оқыту әдістемесі. А. Рауан 1997

3. Жұматаева. Е. Әдебиетті оқытудың кейбір мәселелері. А. 1999


29-дәріс.

Үй тапсырмасы және оның түрлері.

Сабақтың жоспары.

1.Үйге тапсырма беру түрлері

2.Үй тапсырмасын те ксерудің әдіс-тәсілдері

3.Үй тапсырмасымен жұмыс жүргізудегі мұғалімнің жауапкершілігі.



Сабақтың мақсаты.Үй тапсырмасының берәлу шарттарын түсіндіру және оны оқушылардың жас және дербес ерекшеліктерін ескерудегі маңызына тоқталу.

Үй тапсырмасының тәрбиелік және танымдық мәні бар.Үй тапсырмасын тімен білім алуға дағдысы қалыптасады.Сыныптағы алған білімдерін үйде тереңдетеді.Үй тапсырмасын орындау арқылы баланы жауапкершілікке,еңбексүйгіштікке тәрбиелеп,ерік-жігер сапаларын қалыптастырамыз.

Үй тапсырмасына қойылатын талаптар.

1.Үй тапсырмасын бергенде мұғалім оны қандай тиімді әдіс-тәсілдермен орындауға болатындығына нұсқау беруі керек.

2.Үй тапсырмасы оқушының қызығушылығын арттыратындай өмірмен іс-тәжірибемен байланысты болғаны жөн.

3.Үй тапсырмасы оқушының білім деңгейін еске алып берілуі тиіс.

4.Үй тапсырмасының мазмұны біркелкі болмай,әр түрлі болуын қадғалау.

5.Егер оқушы өз материалын жақсы түсінсе,үй тапсырмасын тиянақты орындайды.Үй тапсырмасын бергенде оқушының жас ерекшелігі мен шамасын ескеру керек.

6.Үй тапсырмасын жүйелі түрде тексеріп,бағалап отыру.

7.Үй тапсырмасын бағалау әділетті болу керек.



1.Оқулық бойынша берілетін тапсырмаларға мыналар жатады:

а.Тақырып бойынша сұрақтарға жауап.

ә.Тақырыптарды оқу ,мазмұндау.

Б.Тақырыптың ең негізгі,түйінді дәнін бөліп ала білу.

В.Тезис конспекті жасау.

Г.Өз беттерімен тақырып материалдарын сұрау.

2.Көркем мәтін,көркем туынды бойынша;

А.Сюжеттік композицялық жоспар жасау

ә.Аннотатция жасау.

Б.Жазушы тілін ,стильн талдау.

В.Кейіпкерлердің сөйлеу тілі ,іс - әрекеттеріне мысалдар алу,оны жауаптарында,не шығармаларында пайдалану.

Г.Негізгі оқйғаларды сұрыптап ала білу, сол бойынша мазмұндау,не образдардың іс - әрекетін ашу.

Бұл тәсіл, әсіресе,көлемді шығармаларды оқуда пайдалы.Мысалы, 4 томдық

‘Абай жолы’ ,оның бар лық оқйғаларын есте устау - өте қиын. Сондықтан әр

кітаптың ең негізгі, басты оқйғаларын сұрыптап ала білудің маңызы зор.

Сабақ жоспары

Сабақтың тақырыбы: “Бір тойым бар” Төлеген Айбергенов

Сабақтың мақсаты: білімділік – ақын өмірі мен шығармашылығынан

мағұлмат беру, өлңді оқып отырып идеялық мазмұнын ұғындыру



Дамытушылық- өзіндік ой – қиялына ерік бере отырып поэзиялық

шығармаларды талдау дағдысына қалыпттастыру, тілін дамыту ,мәнерлеп оқуға баулу.



Тәрбиелік-жаңа ұрпақ бойына ұлыттық құндыллықты сіңіру, ұлы мұраттар

жолында еңбек етуге, іздемпазздыққа тәрбиелеу



Сабақтың түрі :жаңа білімді қалыптастыру сабағы.

Сабақтың әдісі: сұрақ – жауап, ойтолғау,шығармашылық ізденіс.Сабақтың

көрнекілігі: ақын бейнесін, жыр жинақттары бойынша көрме,

есттелікте,ақынның өзіндік 5 ерекшелігі т.б



Үйге тапсырма: өлеңді оқып келу.
30- Дәріс.

Оқушылардың білімін бағалау критериі.

Сабақтың жоспары.

1.Оқушы білімін дұрыс бағалаудың маңыздылығы.

2.Бағалаудың тәрбиелік мәні.

Оқыту мен тәрбие нәтижелерін есептеу мен бағалау тұтас педагогикалық процестің маңызды компоненті болып табылады. Ол әрдайым мұғалімнің назарында болады, педагогикалық процестің тиімділігі мен нәтижелігін көрсетеді. Сондықтан, жалпы оқыту процесіндегі оқушылардың білім, білік және дағдыларын тексеру мен бағалаудың қандай орын алатынын, онда оқыту, дамыту және тәрбие үшін қандай потенциалды мүмкіндіктерді оқу іс-әрекетін белсендіру үшін қалай дамытып , пайдалану керектігін , оқыту жемісті болу үшін нәтижесіне не ықпал ететінін қарастыру қажет.

Оқыту нәтижесін тексерудің мәні – оқушылардың белгілі бір бағдарлама, пән бойынша білім беру стандартына сай білімді меңгеру деңгейін анықтау. Алайда, қазіргі педагогикада тұтас педагогикалық процесті тексерумен бағалау ұғымдарының ауқымы айтарлықтай кең.

Оқытуды бағалау дегеніміз, бір жағынан, мұғалімдер мен мектептердің жұмыстарын тексерудің әкімшілік-ресми тәртібі, нәтижелерін басқару шешімдерін қабылдау үшін қызмет ету. Ал екінші жағынан, оқытуды бағалау дегеніміз, мұғалімнің оқушылар білімін тексеруі мен бағалауы. Отандық ғылымда педагогикалық диагностика атауының қолдану аясы тар және көбінесе тәрбие саласында көбірек қолданылады, онда ол тәрбиелік деңгейдің өлшемі мен талдауын білдіріп, психодиагностикаға жақындай түседі. Оқыту процесіне қатысты педагогика диагностикасы атауын жоғарыда келтірілген мағынада қолданған орынды.

Бақылау мазмұнының мәні ерекше. Тексеріске ұшырайтын оқушылардың білім, білік және дағдылары болып есептелінеді. Білімдерден басқа шәкірттердің әлеуметтік және жалпы психологиялық дамуы мектеп жетістіктерін тексерудің мазмұны болып табылады. Мектеп тек білімді қалыптастырып қана қоймай, тәрбиелеп, дамытатын болғандықтан, мектеп жетістіктерін тексеру бағытында жүргізілуі керек.

Осылайша тұтас педагогикалық процесте оқу-тәрбие жұмысы нәтижелерін есептеу мен бағалау мұғалімдермен оқушылар қызмет әрекетіндегі құбылыстардың барлық жағын қамтуы керек.

Мектептерде педагогикалық қызмет-әрекеттің нәтижелерін есепке алу мен бағалау мектеп ішіндегі бақылау жүйесіне енгізілген. Мектеп ішіндегі бақылау қойылған міндеттерге сәйкес тұтас педагогикалық процеске түзетулер енгізу мақсатында оқу-тәрбие процесін жан-жақты зерттеу мен талдау.Мектеп ішіндегі бақылау жуйесі белгілі бір дидактикалық талаптарға негізделеді. Бақылаудың мазмұны мен әдісіне деген бұл талаптар үйлесімді басқару қызметін жүзеге асыруға мүмкіндік беретін жағдайларды анықтайды.

Оқыту процесінің құрамды бөлігінің бірі болып келген оқушылардың білім, білік және дағдыларын тексерудің мақсаты оқушылардың оқушылардың оқу жұмысын бағалау мен олардың үлгерімін есептеу. Мұғалімге о.қушылардың білім,білік жане дағдыны толық және сапалы түрде меңгеруі аз. Оқушылардың білімдеріндегі кемшіліктерді анықтап, мұғалім оны жоюға тырысады, оқушыларға ақыл-ой және практикалық жұмыс тәсілдерін үйретеді. Білім сапасына ерекше мән беріледі, ол мына қасиеттерімен сипатталады. Білімнің толықтығы мен ғылымилығы-белгілі бір оқу пәнінің мектеп бағдарламасына сайкес өзегі болатын негізгі мағлұматтар, түсініктер мен ұғымдар, ережелер, заңдар,теореалар, білімдерді меңгеру саналылығы-оқушының ғылыми заңдар негізінде фактлерді,құбылыстарды, матерялдық ілем заттарды түсіндіре алу, білімдерді алу ұқсас жағдайларда қолдана алу және білімдер мен іс әрекет әдіс тәсілдерін жаңа жағдайларға көшіре алуы, білімдер жүйелілігі-жаңа түсініктер мен ұғымдардың оқушы санасындағы бұдан бұрын игерген білімдер мен тығыз байланысы, беріктік-жинақталған білім саны мен іс ірекет ідіс тәсілдерінің оқушы есінде сақталуы.

Оқушылардың оқуға қатынасы, дербестік еңбекқорлық, ынталық, берілген тапсырманы дер кезінде орындау мен оның сапасына деген жауапкершілік сияқты оқушы жеке тұлғасының басты қасиеттерінің қалыптасуы оқушылардың білімін тексеру мен бағалау қалай жүргізілгеніне байланысты. Осылайша, тексеруге тек бақылайшылыұ қана емес, сонымен қатар, тәрбиелік пен дамытушылық қызметтері де тән.

Оқушылар білімінің білік және дағдыларының сапасын бақылау келесі элеметтерден тұрады:



  • Білімді қабылдау, мәнін түсіну және есте сақтау деңгейінде тексеру, яғни оқушының сабақта мұғалімнен және өздігінен оқулықты оқығанынан алған білім саны еске түсіре алуын тексеру;

  • Білімдерді ұқсас жағдайда қолдану деңгейінде, яғни үлгі бойынша тексеру,

  • Білімдерді ойлаудың кейбір дәстүрлі емес элементтерін көрсетуді талап ететін жаңа жағдайды қолдану деңгейінде тексеру.ды бағалау

Процесс ретінде білім, білік және дағдыларды бағалау жеке оқушыны бақылау барысында жүзеге асырылады. Бағалаудың шартты көрінісі баға, ол көбінесе балл түрінде болады. Отандық дидактикада бағаның төрт баллдық жүйесі қалыптасқан:

Үлгерім бағасын оқыту сапасы мен оқушылардың танымдық белсенділігінен бөліп қарауға болмайды. Оқушылардың оқып жатқан материялды меңгеру дәрежесіне обьективті және әділ баға берудің маңызы зор болғанмен бағаны оқушыларды оқу іс әрекетіне жәжбүр ету амалына айналдыруға болмайды.

Бақылау әдістері – оқытудың жетістігі оқу процесінің тиімділігі туралы мағлұмат алу мақсатында оқыту процесінде қарама –қарсы қамтамасыз ететін мұғалім мен оқушылардың бірізді , өзара байланысты диагностикалық қызметтерінің жүйесі. Бақылау әдістері оқыту процесі туралы жүйелі толық, нақты және жылдам ақпарат алуды қамтамасыз етулері керек. Бақылаудың мынандай әдістері бар: ауызша бақылау, жазбаша бақылау, тәжірибелік, дидактикалық тесттер, бақылап зерттеу.



Оқу материалдарын игеруін бақылауда
Сабақ жоспары:
Пайдаланылған әдебиеттер:
Дәстүрлі сабақ және дәстүрден тыс сабақ түрлері.
Ауызша бақылау әдістері дегеніміз

Каталог: ebook -> umkd
umkd -> Мамандығына арналған Сұлтанмахмұттану ПӘнінің ОҚУ-Әдістемелік кешені
umkd -> Қазақстан Республикасының
umkd -> Қазақстан Республикасының
umkd -> Студенттерге арналған оқу әдістемелік кешені
umkd -> ПӘннің ОҚУ Әдістемелік кешені 5В011700 «Қазақ тілі мен әдебиеті» мамандығына арналған «Ұлы отан соғысы және соғыстан кейінгі жылдардағы қазақ әдебиетінің тарихы (1941-1960)» пәнінен ОҚытушыға арналған пән бағдарламасы
umkd -> «Балалар әдебиеті» пәніне арналған оқу-әдістемелік материалдар 2013 жылғы №3 басылым 5 в 050117 «Қазақ тілі мен әдебиеті»
umkd -> ПӘннің ОҚУ-Әдістемелік кешенінің
umkd -> 5 в 011700- Қазақ тілі мен әдебиеті
umkd -> 5 в 011700- Қазақ тілі мен әдебиеті
umkd -> «Филология: қазақ тілі» мамандығына арналған


Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4   5   6   7   8   9


©engime.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

енгізу | тіркеу
    Басты бет


материалдарды жүктеу