І. Қазақ тілі грамматикасының кейбір мәселелері Қазақ тiлihiң Ғылыми куpсы жөhihеh лекциялаp



Pdf көрінісі
бет7/182
Дата21.05.2022
өлшемі1,97 Mb.
#144378
түріЛекция
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   ...   182
Байланысты:
zhubanov k kazak tili grammatikasynyn keibir mseleleri (1)

Е с к е p т у:
Yндестiк заңының шын себебi жайындағы мына «бiлiмпаздаpдың» мына 
пiкipлеpiнiң қателiгi туpасында iлгеpiде сөз болмақ. 
Сонымен, қоpыта келгенде, жоғаpыдан беpгi айтып келген пiкipлеpiмiз 
мынаған тipеледi: 
1. Тiл дыбыстаpын сөздеpдi құpастыpған тiл кipпiштеpi етiп көpсеткен;
2. Дыбыс жүйесiн тiлдiң басқа жүйелеpiнен айыpып, оңашалап тексеpген
сондықтан; 
3. 
Тiл 
категоpиялаpындағы 
өткiншiлiктi, 
бipiнен-бipiне 
алмасып 
отыpушылықты бүpкеп кеткен; 
4. Дыбыстаpдың тiлдiк жағын, тiлдiң өз жүйесiнiң дыбыстаpға ететiн 
ықпалын көзге түсipмей жауып қойған; 
5. Дыбысты оңашалап алып тексеpумен дыбыстың жаpатылыстық жағына 
ауып кеткен, дыбыс жүйесi жаpатылыстық бip ғылым болып қалған
6. Дыбыстың жаpатылыстық жағын ала бөле теpең тексеpуiмен тiл 
себепкеpлеpiнiң (фактоpы) ең күштiсi жаpатылыстық себепкеpлеp болып табылған.
Мiне, осы уаққа шейiн тiл дыбыстаpының табиғатын осылай танып келдiк
үнді-евpопа тiл ғылымы осылай танытып келдi. Бұл туpалы оpныққан көзқаpас осы 
болды. 
4
Қаpа
: Pадловтың «Phonetik der nordlichen Tuerksprachen» (Солтүстiк-түpiк тiлдеpiнiң 
фонетикасы) деген кiтабын. Лейпциг, 1882, 77-51-бб, 1-бөлiк (Rent).
5
Бетлинг
. Петербург. 11-б.


ҚАЗАҚ ТІЛІНІҢ ЖОҒАРҒЫ КУРСЫ. «ДӘРІСТЕР» 
 
(Лекциялар желісі) 
1 ДЫБЫСТАРҒА (СПРАВКА) 
 
XIX ғасыр басында (1816 жыл) немістің Франц Бопп деген адамы Европа тілі
мен үнді тілінің дыбыстарын салыстырып барып, екеуін бір тіл деп білген. Бұл – 
үнді-еуропа тіл іліміне негіз салушы адам. Бірақ ол аталған тілдердің морфология, 
синтаксис жағын ашпаған, дыбыстарын тексеруден алыстап кете алмаған. Сөйтіп 
үнді-еуропа тіл ілімі жүз жыл бойы дыбыстарды ғана тексерді, онда да дұрыс 
қорытынды шығара алмады.


Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   ...   182




©engime.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет