Жалпы орта бiлiм беретiн мектептердi¤


Есте са³тап жазу²а дайынды³



Pdf көрінісі
бет40/111
Дата20.11.2022
өлшемі0,7 Mb.
#159007
1   ...   36   37   38   39   40   41   42   43   ...   111
Байланысты:
Қазақ тілі 7сынып

Есте са³тап жазу²а дайынды³:
1. М±тiндi о³ы. Не туралы о³ыІаныґды кµз алдыœа елес-
тет.
2. М±тiннен жазылуы ³иын сµздердi тап. Бºл сµздердiґ 
жазылуын есте са³та.
3. М±тiндi жаттап ал.
4. ЖаттаІан м±тiндi iштей ³айтала. Сµздердi ж±не тыныс 
белгiлерiн ойша «о³ы».
5. Жазу барысында сµздердiґ маІынасын Іана емес, олар-
дыґ жазылуын да есте са³тауІа тырыс.
ЕТIСТIК ЖЎНЕ ОНЫ¤ ТЇРЛЕРIНЕН 
V–VI СЫНЫПТАРДА ҐТКЕНДI ЕСКЕ ТЇСIРУ, 
ЈАЙТАЛАУ
Етiстiктi еске тїсiру їшiн сѕра³тар:
1. Етiстiк 
маІы 
на 
сы жаІынан ненi бiлдiредi? 2. Етiстiк ³андай 
с¾ра³тарІа жау ап бередi? 3. Етiстiк тїбiрiнiґ ³андай 
ерекшелiгi бар? 4. Етiстiк тудыратын ³андай ж¾рна³тар-
ды бiлесiґдер? 5. Етiстiктiґ саба³ты ж±не салт болып 
бµлiнуi неге бай ланыс ты? 6. Бо лым сыз етiстiк ³алай 
жасалады? 7. Етiс ненi бiлдiредi? 8. Етiстiґ ³андай 
тїрлерi бар? 9. Етiстердiґ саба³ты ж±не салт етiстiкке 
³аты сы ³андай? 10. Бiр тїбiр етiстiкке бiр не ше етiс 
ж¾рнаІы жалІану 
ы 
ныґ м±нi ³андай? 11. Есiм 
шенiґ 
ерекшелiгi неде? 12. Кµсем 
шенiґ ³андай ерекшелiгi 
бар? 13. Есiмше мен кµсем 
шенiґ ¾кса 
с 
тыІы мен 
айырмашылыІы ³андай? 14. Есiмше ³алай жасалады? 
15. Кµсем ше ³алай жасалады? 16. Есiмшенiґ сеп телуi, 
т±уел 
денуi мен жiкте 
луi ара 
ларын 
да ³андай айырма-
шылы³ бар? 17. Кµсем шенiґ жiктелiп немесе кїрделi 
етiстiктiґ негiзгi етiстiгi болуы мен ³имылдыґ ама лын, 
ма³сатын бiлдiрiп, ж¾мса луы ара сын да ³андай айырма-
шылы³ бар? 


61
ЕТIСТIКТI¤ ШАЈТАРЫ
§ 19. ЕТIСТIКТI¤ ШАЈТАРЫ ТУРАЛЫ ТЇСIНIК
Етiстiктiґ ³имыл, iс-±рекеттi бiлдiретiндiгi белгiлi. 
Ал iс-±рекет, ³имыл белгiлi бiр кезеґде iске асады, 
орындалады. Јимылдыґ µту кезеґi сµйлеушiнiґ хабар-
лау кезiмен немесе сµйлеп т¾рІан с±тпен ай³ындалады. 
Сµйлеп т¾рІан с±тке байланысты ³имылдыґ µту 
кезеґiн бiлдiру етiстiктiґ шаІы деп аталады. Сµйлеп 
т¾рІан с±тпен байланысты ³имылдыґ мезгiлi, ша³тыґ 
маІынасы мынандай болуы мїмкiн: 1) їнемi ³айтала-
натын, даІ дыІа айналІан iс-³имыл; сµйлеп т¾рІан кез-
де болып жат³ан ³имыл, iс-±рекет; 2) сµйлеп т¾рІан 
с±ттен б¾рын болып кеткен ³имыл, iс-±рекет; 3) сµйлеп 
т¾рІан кезде ±лi болмаІан, бiра³ кейiн болуІа тиiстi 
³имыл, iс-±рекет. Мысалы, 
Ґнер-бiлiм бар жѕрттар. 
Тас 
тан сарай салІызды.
(Ы.А.) 
ЖазІытѕры ³ал-
майды ³ыстыґ сызы. Масатыдай ³ѕлпырар жердiґ 
жїзi.
(Абай) 
Ендi бїгiн ³арасам, Айналам ба³ыт 
кеґ жатыр. Бiрiмен-бiрi туыс³ан. Јол ѕстас³ан ел 
жатыр
(Жамбыл).
Б¾л сµйлемдегi 
салІызды, ³алмайды, ³ѕлпырар, 
жатыр 
деген етiстiктерi мезгiл (ша³) маІынасын бiл-
дiруi жаІынан бiрдей емес. 
СалІызды
деген 
салІызу
³имылыныґ сµйлеп т¾рІан с±ттен б¾рын болып кет-
кенiн бiлдiрсе, 
³алмайды, ³ѕлпырар
етiстiктерi ³
ал-
мау, ³ѕлпыру
³имылдарыныґ ±лi болмаІанын, сµй леп 
т¾рІан с±ттен кейiн болатынын, ал 
жатыр
етiстiгi 
б¾л ³имылдыґ сµйлеп т¾рІан с±тте болып отырІа нын 
бiлдiрiп т¾р.
Етiстiктiґ ша³тары есiмше, кµсемше т¾лІалары мен 
етiстiк тїбiрiне -ды, -дi, -ты, -тi, -ма³, -мек, -ба³, -бек, 


Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   36   37   38   39   40   41   42   43   ...   111




©engime.org 2023
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет