Тақырыбы: Өзін-өзі тану пәнінің ғылым ретіндегі жалпы түсінігі



бет5/10
Дата05.11.2016
өлшемі2,96 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10

Тақырыбы: «Өзін-өзі тану» пәнінде қарым-қатынас мәдениетін дамыту
Қазақ халқының қарым-катынас мәдениетіне деген көзкарастың өзіндік ерекшеліктері бар. Келешек ұрпақ тәрбиесіне үлкен мән беріп, балаларды ата-баба дәстүрінде тәрбилеуді мақсат тұтқан қазақ отбасылары баласын мәдениеттілікке, зерделілікке баулып, халқының рухани құндылықтары мен әдет-ғұрыптарын тәрбиенің бұлжымас құралы ретінде ұс-танған. Бұл ретте қазақ ауылындағы отбасы тәрбиесі туралы алғаш еңбек жазған Н.Құлжанова болды. Қ.Т.Шериязданова мен оның шәкірттері қарым-қатынасты болашақ педагогтарды кәсіби дайындау негізі ретінде қарастырған. Алайда казіргі кезде казақ студенттерінің қарым-қатынас мәдениетін игеруін, оның өзіндік ерекшеліктерін карастырған еңбек жоқтың қасы екені анықталды. Сонымен, жоғарғы оқу орындарында қарым-катынас мәдениетін игеру, оны студенттердің оқу-тәрбие үрдісіне енгізу деңгейінің төмендігі мен жастардьщ қарым-қатынас мәдениетін бүгінгі өмір талабына сай, ұлттық сипатта игеруін жүзеге асыру қажеттігі мен оны ұйымдастырудың ғылыми-әдістемелік бағыттарының жеткіліксіздігі аралығында қарама-қайшылықтар туып отырғандығы анықталды.

Адамды түсіну үшін әр түрлі сапалы әдістер қолданылады: физиогномикалық редукция - адамды түсінудің қарапайым таралған түрі. Адамның түр сипатына, өзін ұстауына, бет әлпетіне, тұрпатына, дене құрылымына, жүрісіне қарап ішкі психологиялық қорытынды жасау.

Барлық ұлттық мәдениетте көптеген физиогномикалық пайымдаулар мен ырымдар көп. Адамның мандайына, ерініне, көзіне, қолына қарай ол адам туралы алғашқы пайымдаулар болады. Австрия пасторы Лафатер және оның досы корреспондент Карамзин адамдардың мінездерін, қабілеттерін, тіпті тағдырларын анық анықтаған. Физиогномикалық редукция механизмі пайдалы, егер оның абсолютті дәлдігіне және сенімділігіне талап қойылмаса.

Енді қарым-қатынасты мәдениетпен байланыстыра қарастырайық.

Мәдениет дегеніміз не? - деген сұраққа жауап беру үшін бұл сөздің этимологиясына, яғни осы бір күрделі ұғымды білдіретін сөздің шығу тегіне тоқталуды жөн көрдік.

Қазақ тіліне бұл термин арабтың «Маданият» қала, қалалық деген сөзінен енген.

Қазіргі заманғы сөздіктердегі мәдениетке төмендегідей анықтамалар берілген:

а) мәдениет - белгілі бір халықтың қол жеткен табыстары мен


шығармашылығының жиынтығы;

ә) мәдениет - адамзат қауымының белгілі бір тарихи кеңістіктегі қызметі мен өзіндік ерекшеліктері;

б) мәдениет - адамдық әрекеттің белгілі бір санасының жетілу
деңгейі;

в) агромәдениет

Мәдениет және оның өзіндік ерекшеліктері әрқашан философиялық ізденістер мен зерттеулердің негізгі жайты болып келеді. Сондықтан мәдени даму барысын онда қалыптасқан ойлау тәсілі, дүниетаным түрі арқылы түсіндіруге тырысқан көптеген философиялық үрдістерді байқауға болады. Мысалы, мәдениетті рәміздік ойлау түрі арқылы анықтаған. Э.Кассирердің мәдениетті психофизиологияны негізде қарастырған 3.Фрейдтің және т.б. концепциялары соның куәсі. XX ғасырдың ойшылдарының арасында мәдениетті тілмен теңдестіре қарау әдісі кең етек жайып, олардың барлығы дерлік «тілді адам тіршілігінің негізгі, маңызды анықтауышы деп бірауыздан қолдап отыр».

Бүгінде тіл — негізгі коммуникативтік құрал ғана емес, адамның бүкіл болмысын, адамның мәдениетін аңғартатын әмбебап ұғым. Фрейдизм, феномология экзистенциализм, аналитикалық философия, герменевтика, структурализм, семиология, т.с.с. бір ауыздан мәдениетті тілдік қарым-қатынас саласы ретінде анықтайды.

Адам қарым-қатынасының маңызын, құрылымын, типологиясын қарым-қатынастың әлеуметтік концепциясы қарастырады.

Қарым-қатынастың ғылыми концепциясы - оқыту процесі кезінде бізге осы мәдениет жетпейтінін В.И.Вернадский ашып көрсетті: «Ғылым тарихын және оның өткенін келер ұрпақ сын көзімен қарамау керек, білім қоры өзгереді жаңа ақпараттар пайда болады.

Қарым-қатынас жасаудың адам өміріндегі қоғамдық-әлеуметтік және психологиялық негізі, ең алдымен, адамның күнделікті тіршілік қажеттіліктерін қанағаттандыру мақсатымен байланысты.

С.Елеусізова бойынша қарым-қатынас орнатудың екі бөлшектен тұратынын ажыратып көрсеткен еді. Оның бірі - адамның ішкі дүниесіне қатысты қасиеттері, ойлауы мен саналы әрекеті. Ал келесі бөлшегі - адамның жүріс-тұрысы мен өзгелермен тілдесіп, бірлесіп әрекет істейтін қатынас сипаттарын білдіреді.

Сонымен қарым-қатынас - ғылым әрі өнер болып табылады. Бұл - шығармашылық үрдіс.

М.И.Лисина пікірінше, қарым-қатынас, бұл - екі немесе одан да көп адамның қатынастарын жасап, реттеуі мен ортақ нәтиже алуды мақсат етіп, келісім мен бірлестікке бағытталған өзара әрекеттері екендігін атап көрсетті.

Біздің елімізде қарым-қатынас мінез-құлықтық және жеке тұлғалық мәселелерімен біршама ғалымдар айналысса да (Шериязданова Қ.Г, Ауталипова Ұ.И, Елеусізова С.М. т.б) қазақ студенттері арасындағы қарым-қатынас мәдениеті жете зерттелінбеген мәселелердің қатарында тұр. Қарым-қатынас мәдениеті адамзаттың ғасырлар бойы қалыптастырған белгілі ережелерін сақтауға негізделеді. Ондай ережелерді әдеп деп атаймыз. Ал осы әдеп сөзі - казақ тіліне араб тілінен енген сөздердің бірі. Әдеп - адамдар арасындағы қарым-қатынаста сыпайы болу;

Ғалымдар С.А.Козлова, Т.А.Кулшсовалар (1998) қарым-қатынас мәдениетін мінез-құлықтық және жеке тұлғалық мәдениетінің құрамдас бөлігі екендігін атап керсетеді.

Шериязданова Қ.Т. (1996) студент жастардың қарым-қатынасындағы мәдениетін газет-журнал, кітап оқу, ертегі, әңгімелер тыңдау, кино, театр, музей, көрмелерге бару арқылы қалыптастыруға болады дейді.

Отбасындағы ата-ананың сөйлеген сөздері, мінез-құлықтарындағы олқылықтар жас адам бойында тұрпайы сезімдерді ұялатады, нашар мінездің қалыптасуына негіз болады.

Қазақтардың рухани әлемі, негізінен, ауызекі поэзия дәстүрінің ықпалымен қалыптасып отырған.

Кәсіби салалардың қатаң заңына бейімделе бермейтін казақ тілінің синкреттілігін де осы тұрғыда пайымдауға болады. Тілдің шығарма­шылық арқылы әрбір қазақ өз мәдениетінің «оқшаулығын» өзінің «Мен» дегізерлік қасиеттерін және төл мәдениетінің сыр-сымбатына қатысының бар екенін тікелей сезініп отырған.

Қазақ тілінің әдебиетшілдігі дегеніміз, түптеп келгенде, ойлаудың ұлттық ерекшелігі болып шығады. Дауға салса, алмастай қиған, сөзімге салса қырандай қалқыған, ойға салса, қорғасындай балқыған, өмірдің кез келген орайында әрі қару, әрі қалқан болған, әрі байырға, әрі мәңгі жас, отты да ойнақы. Ана тілінен артық қазақ үнгін бұл дүниеде қымбат не бар екен?! Ғасырлар бойы қазақтың ұлт ретіндегі мәдени тұтастығына ең негізгі ұйтқы болған - оның ғажайып тілі.

Сонымен бірге, қазақ болмысының жаңалық атаулыны жатсынбайтынын да атап өтпей болмайды.

Сұхбаттасқан адамының жан-дүниесін тануға деген құлшыныс, оның ой сезіміне деген құлықтылық, әсіресе сырласының жүрек түпкіріндегі мұң-сырға ортақтасуға бейім тұру — әрбір қазақтың қарапайым қарым-қатынас мәдениетінен бастап, барша болмысына дейін айқын көрініс тауып отырады.

Қазақ қоғамында ұлттың жадын сабақтастыратын тетіктер де болады. Бұл ең алдымен, әдет-ғұрып кқұқығының жүйесі — әдет. Яғни патриархалды және рулық қарым-қатынастың мән-жайы.

Қазақ өз тағдырының тізгінін өзгеге ұстатқан кезден бастап әдет-ғұрып құқығының жүйесі күйреуге ұшыраған. XIX ғасырдың өзінде-ақ даланың әдет-ғұрып құқығын әкімшілдік және сот реформалары іс жүзінде ауыздықтап үлгерді. Ал XX ғасыр болса дәстүрлі даланың қарым-қатынасын реттеп отыратын, осынау тиімді тетікті қолдануға ешқандай саңылау қалдырмайды.

Ұлттық тарихтың әлеміне өзінің жасымен де, басымен де бір табан жуық тұратын дана шежіре қарттардың беделіне шек келтірмеген.

Ұлттық рухты сақтауда ақсақалдар институтының орасан рөлі болды.

Өз руын, тайпасын, ата-бабасын жеті атасына дейін білу әрбір қазақтың ру аясындағы міндеті және сол білігі арқылы өз халқының дәстүрін сабақтастырып отырудың шарты болған.

Қазақстан осы ғасырдың бас кезіне дейін тарих көшінің табиғи даму жолында қалыптасқан құндылықтарымен біте қайнасқан тұтастығын сақтай білген дәстүрлі көшпелі қоғам еді.

Көшпелілер қоғамының өзіне тән жағдайында казақ халқы өзін орнықтыру үшін өз ішінде ғажайып тірек қалыптастыра білген. Сол тірегі міне 10 ғасыр бойы біртұтастығына кепіл болып келеді. Ол тірек -қазақтың жеті аталық зердесі. Көшпелі қазақтың өз шықкан тегін және рулық байланыстарын міндетті түрде білуі шарт болған.

Жекжат-жұрағаттардың сондай-ақ ру аралық туыстық қарым-қатынастардың құқықтары мен міндеттері, сый-сияпаттарының деңгей дәрежелері, қадір-құрметтерінің шек-шекаралары, тиым-талқыларының ауқым аясы әрбір адамға арналған қатал әдепке бағынып отырған.

Күні бүгінге дейін, сахараның жазылмаған заңы бойынша жеті атаға дейін бір-бірімен үйленуге рұқсат етпейтін қазақтан басқа жер бетінде бір де бір ел жоқ. Міне, қазақ халқының даналығын тудырған қуатты генетикалық тамыр ешқайда жоқ. Ұзатылған қыз келін болып түскен жеріне өз елінің тәрбиесін, қарым-қатынас мәдениетін ала келген.

Әрбір қазақ өз қандастарының арасында туысқандық парызын неғұрлым терең тамырластықпен сезінсе, соғұрлым жақын жұрағатының аясы кеңейіп, өзгелердің де оған деген мейірім шапағаты молая түседі. Мұндай қарым-қатынастың аясы отбасы мен рудан әрі асып, тайпалық, жүздік, одан әрі бүкілхалықтық еремен астасып кетеді.

Сонымен, қазіргі біздің студенттер осы ата-баба дәстүрлерін ұстана ма? Ұстанса, қаншалықты дәрежеде? Олардың қарым-қатынас мәдениетін игеруі қалай? Осы сұрақтарды ойластыра келе: егемендік пен еркіндіктің күн тәртібін де терең талдау мен талқылауды уақыт ететін мәселелер бар.

Олар:

- Әлеуметтік және этникалық фақторлардың ара салмағы.



- Этникалық және педагогикалық-психологиялық тәжірибелердің ара қатынасы.

- Этнопсихология мен этнопедагогикадағы адамгершілігін, ұлтжандылығын, қарым-қатынас мәдениетін тәрбилеу міндеттері.

«Өзін-өзі тану» пәні арқылы студенттерге ізгілік білімін беру.

Жоғары мектепте өтетін «Өзін-өзі тану» пәні сөйлеу, ойлау мәдениетінің қағидаларын меңгерту арқылы адам рухын шыныктырып қана қоймай, ұлттық мінез-құлықты қалыптастырады.

Студент жасындағы адамның қоғамдағы белсенділігі артады. Оның сана-сезімі өседі. Жан қуаттары шыңдала түседі. Қоршаған ортаға сын көзбен қарай бастайды. Бұл жастағыларда өзін-өзі бағалауға ынталану, рухани өмірге қызығу имандылық пен адамгершілік идеялары ояна, кемелдене бастайды.

Жас адамның бүкіл кескін-келбеті, жұртпен қарым-қатынасы мәдениетті болу керек. Есі кіріп, ойы мен бойы танысқан кезде адам өзін-өзі ұдайы тәрбиелеп отыру керек. С.Торайғыров: «Жақсылық көрсем, өзімнен, жамандық көрсем, өзімнен, тағдыр қылды деулерді шығарамын сөзімнен», - деген.

Адамның білімі тек сабақта ғана қалыптаспайды. Өзгелермен пікірлесу оны дамытады.

Жастық шақта қоршаған адамдармен қарым-қатынасқа түсу үрдісіндс адам күнделікті өзі таңдаған шешімді қабылдауды талап ететін жағдайларға түсіп отырады, яғни шешім қабылдаудың мүмкін деген жолдарын қарастырып, тандау қажеттілігі туындайды.

Ұлттық мінез-құлықты сомдауда мәдени қарым-қатынастың орны ерекше. Өйткені мәдени қарым-қатынаста эстетикалық, әлеуметтік, моральдік талаптар сақталады.

Мәдени қарым-қатынас іскер жандар арасында туындайды. Ол істі алға бастырып, өркениетке қол жеткізеді. Қазіргі іскер адамға мәдени қарым-қатынас керек. Олар өз ойларын түсіндіре, дәлелдей, жеткізе алулары керек. Біздің қоғамымызға қазір ізгілікті, мейірімді, адамгершілігі мол, мәдениетті азаматтар қажет. Жоғары мектепте студенттермен өтетін «Жантану» пәні сөйлеу, ойлау мәдениетінің қағидаларын меңгерту арқылы адам рухын шынықтырып қана қоймай, ұлттық мінез-құлық қалыптастырады. Халқымыздың рухани қазынасы - бүгінгі күнмен жалғасқан өткен дәуірлер шежіресінің куәсі, ұлтымыздың, тұрмыс-тіршілігіміздің айнасы. Сондықтан оның Егеменді ел болғаны Құдайға шүкір, көптеген жастарымыз имандылыққа бет бұрып, қарым-қатынас мәдениетін игеруде. Ата дәстүріміз қайта жаңғыруда. Осы үрдіс дәстүрге айналса, нұр үстіне нұр болар еді.


Әдебиеттер:

  1. Ғабитов Т., Мүталіпов Ж., Құлсариева А. Мәдениеттану оқулық-Алматы.: Дәнекер, 2002.

  2. Нұржанов Б. Мир как игра языка в концепций Deppuga Exlibris //Б. Нұржанов, Алматы.: 1996 г.

  3. Назарбаев Н. Тарих толқынында-Алматы.: Атамұра, 1999,- 296 б.

  4. Разумный В.А. Клуб и культура общения: Пособие для клубных работников. М.:1989 -92с.

  5. Абалкина М.А., Агеев B.C. Анатомия взаимопонимания. М.: 1990 - 64с.



№9-дәріс

Тақырыбы: Рухани құндылықтар

Мақсаты: жан мен тән тазалығы, жан, рух, тән құмарлығын ажырата білу, рухани қазынаны байыту мен сақтау.

Тірек ұғымдар: “рух”, “жан”, “тән” “руханилық”, т.б.

Жоспар.

  1. Рухани құндылықтар ұғымына түсінік.

  2. Рухани келісім. Үйлесімділік әлем тұғыры.

  3. Дін және оның даму тарихы.

  1. Рухани даму дегеніміз-өзінің өмірдегі орнын, атқаратын міндетін, қазіргі және болашақ ұрпақ алдындағы жауапкершілігін, дүниенің күрделі құрылымын түсіну және өзін-өзі үздіксіз, бірқалыпты жетілдіру.

Жастарға рухани тәрбие, білім беру адам дамуының тәндік, жандық, рухани үйлесімділігін, өмірді құндылық деп түсінуін өзін Жаратқанмен, табиғатпен үйлесімділікте ұстай білуін, жердегі тіршілікті сақтау үшін өзінің қажеттігін түсінуді қамтамасыз етеді. Рухани тәрбие адамның ізгілік, имандылық ұстанымдарын тәрбиелейді, адамның ақыл-ойы мен іс-әрекеттерін жүрек арқылы ізгілік мұраттарға бағыттап, өмірдің күрделілігін түсінуге рухани көзқарас қалыптастырады. Әр адам өзін-өзі рухани жетілдіру үшін өзін-өзі тәрбиелеуге, өздігінен білім алуға, өздігінен оқуға ұмтылуы тиіс.

Рухани-адамгершілік құндылық тәрбиесіндегі басты нысана - студент тұлғасын құрметтеу. Оның рух иесі, бойында Жаратқанның ұлы қуаты бар-Кіші ғарыштық әлем, ғарыштың тіршілік иесі екенін және дүние мен, әлем мен біртұтастығын саналы түрде түсініп, оған бой ұсынуы, оны мұғалім солай қабылдауы шарт.
Әлемдік діндерге сипаттама

  1. Дін жайында жалпы түсінік

  2. Әлемдік діндер

  1. Буддизм

  2. Хрестшншылдъщ

  3. Ислам діні

  1. Жастардың көзбояушылыққа бой алдыруы

  2. Қорытынды

Дін мемлекеттің негізін құраушы факторлардың бірі, ішкі тұрақтылықтың кепілі. «Дін» термині religio деген латын сөзінен шыққан. Дін мәселелері қоғам мен мемлекет үшін аса маңызды да күрделі болып табылады. Дін қоғам өмірінің барлық жақтарына әсер етіп, қоғамдық дамуға зор ықпал етеді. Сондықтан дін жайлы дұрыс көзқарасты, түсінікті қалыптастыру зайырлы діни білім берудің басты мақсаттарының бірі болып табылады. Әрбір адам өзінің дүниені түсінуіне, дүниеге көзқарасына және сеніміне байланысты дінді қабылдауы немесе қабылдамауы, тіпті әуелі одан теріс айналуы мүмкін.

Әртүрлі халықтарда және тарихи дамудың әр кезеңдерінде этнографтар мен тарихшылар наным-сенімдердің және әдет- ғұрыптардың таңғаларлық өзгешеліктерін кездестіріп отырған. Тарихта көптеген нақты діндер шын мәнінде өмір сүрген және қазірде өмір сүріп келеді. Бірақ барлық халықтар үшін отақ сипат - діннің өмір сүру фактісінң өзі болып отыр.

Жалпы алғанда, әлемдік діндерге будда, хрестиандық және ислам жатқызылады.

Әлемдік діндерге









Будда
Христиан


«Әлемдік» деген ұғымның өзі оларды әртүрлі халықтардың ұстанатынын және бұл діндердің бір ұлттың немесе туыстас этностардың шеңберінен асып, бүкіл дүние жүзіне жайылғанын дәлелдейді.
Буддизм — ең ежелгі әлемдік дін. Б.з.б 1 мыңжылдықтың ортасында Үндістанда пайда болды. Бірақ Үндістанда гүлденіп, өркендеу дәуірінен соң, Оңтүстік, Оңтүстік-Шығыс, Орталық Азия, Қиыр Шығыс аймақтарын мекендеген халықтардың санасы мен тұрмысында орнығып қалды. Қазір әлемде буддизимді 800 млн-ға жуық адам ұстанады.

Буддизм тарихына терең үңілсек, оның негізін салуға аңыздық кейіпкердің артында нақты өмір сүрген адам тұрған тәрізді. Аңызға сай, Шакья тайпа бірлестігінің ауқатты мүшесі - «ханзада» Сидхартха Гаутама (Гатама руынан) уайым-қайғысыз, бақытты жастық шағынан соң өмірдің өткіншілігі мен шарасыздығын сезінеді, үндінің өзіндік санасы үшін әмбебапты болған жанның мәңгілік көшіп-қонуы идеясы оның бойына үрей мен қорқынышты ұялатады.

Гаутамаға түскен аян оны Будда («Буддха» - көзі ашылған, нұрланған) етті. Будда Шакьямуни (шакья тайпасынан шыққан данышпан) қоғам үмітін түсінікті де нанымды түрде жеткізе алды. Өмір сүру азап, азаптан құтылуға болады. Будда осы жолды тауып, басқаларға көрсетті.

Ұстаз – Будда

Ілім - Дхарма

Ақиқат сақтаушылары - сангха

Буддизм іліміне сай, өмір өзінің барлық көріністерінде - материалдық емес бөлшектер - дхармалардың әр түрлі комбинациялары немесе «ағындары » Дхармалардың түзілімі адамның, жануардың, өсімдіктің, тастың және т.т болмысын айқындайды. Бұл түзілімдердің ыдырауы өлімді, ажалды білдіреді. Будда ілімінің негізін, дәстүрге сай сидхардаха Гаутамаға ашылған «төрт ұлы ақиқат» құрайды.

  1. Өмір деген азап,

  2. Азаптық себебі адамның құмарлықтары мен мұқтаждықтары

  3. Осы жоғарыда айтылғандардан арылу арқылы азапты тоқтатуға болады.

  4. Азапты тоқтату үшін дұрыс өмір сүру керек.

Соңғысы буддизмнің сегіз тармақты жолы арқылы жүзеге асады. Бұл жол «дұрыс әрекеттен» және «шынайы білімнен» туады. «Дұрыс әрекет» дегеніміз адам өлтірмеу, тірі жанға зиян келтірмеу,(ахимса), ұрлық істемеу,өтірік айтпау, ақылдан адастыратын ішімдіктерді ішпеу сияқты принциптерден тұрады.

«Шынай білім» - өзіне-өзі үңілуді, ішкі пайымдау - медитацияны білдіреді. Осы екеуінің тұтастығы адамға өмір мен өлімнің мәңгілік шеңдерінен шығып, Нирванаға жетуге мүмкіндік береді.

Будда ілімінің дамуы барысында оның негізгі екі тармағы:

1)Хинаяна

2) махаяна қалыптасты.

Хинаяна манахтық өмір салтын ұстанып, будда ілімін терең игеруге басты назар аударады.

Махаянада кез-келген адам Нирванаға жете алады делінеді.

II мыңжылдық басындағы мұсылман шапқыншылығы буддизмді Үндістаннан түпкілікті ығыстырып шықты. Олар буддалық білімділіктің соңғы тірегі болған монострь-Университеттерді қиратты.

Аман қалған монахтар өздерімен бірге баға жетпес қол жазбаларды сақтапқалу үшін Непал мен Тибетті паналады.

Кеңес дәуірінде буддизм діні орны толмас шығынға ұшырады. Билік тарапынан оған тыйым салында. Бірақ соңғы жылдардағы ұлттық сананың оянуы дәстүрлі құндылықтардың жаңғыруына жол ашты.

Буддизм дәстүрі кең таралған аймақтардан басқа жерлерде де махаяна мен хинаянангың әртүрлі бағыттарын ұстанатын қауымдар құрылды.

2)Христианшылдық

Христианшылдық діні б.з 1ғасырында Помпей шапқыншылығынан кейін Ресей империясының құрамына кірген Палестинада пайда болды. Христиан діні - құлдық тәртіпті айыптап, қарапайым халықтың мүдделерін қорғауға талыпынанды. Сөйтіп, адамдарға Христос әкелген құдайлық ақиқатты тану арқылы әрбір адам бостандыққа жете алады деп жариялайды. Адам төзгісіз қоғамдық қатынастарға қарсы шығып, әр адамға түсінікті адамгершілік құндылықтарды ұстануға шақырған христиан діні тез арада үлкен идечлық күшке айналды.

Христианшылдықтың идеялық негіздерінің қалыптасуы

Христиан апологетикасы христиан діні адамдар ойлап тапқан жоқ, ол адамзатқа құдайдың жіберген діні дейді. Бірақ діни ілімдердің салыстырмалы тарихы христиан дінінің пайда болына діни, философиялық, этикалық ықпалдардың болғанын айғақтайды.

Хрисиан ілімі Қасиетті жазу Библия мен Қасиетті Аңызға - шіркеу әкелерінің айтқандарына соборлардың шешімдеріне негізделеді. Алайда ерте христиандықта бұл негіздер болған жоқ.

Христианшылдық ұзақ уақыт бойы ауызша дәстүрге негізделген уағыздар айту, аңыз-әңгімелер «игі хабарлар» арқылы таралды.

Христиан шіркеулерінің бөлінуі

Христианшылдық біртұтас діни ағым бола алмады. Рим империясының көптеген провинцияларына таралу барысында әр елдің жағдайына қалыптасқан әлеуметтік қатынастарға жергілікті дәстүрлерге бейімделді. Рим мемлекетінің орталықсыздануының (ыдырауының) нәтижесінде алғашық төрт автокефальды (тәуелсіз) Константинопольдық, Александриялық, Антиохиялық, Иерусалимдік шіркеулер пайда болды. Христиан дінідегі ең ірі жіктелудің бірі негізгі екі бағыттың проваславия мен католизмнің пайда болуы болды.

  1. Православия

  2. Католизм

Православиелік ілім дүниенің пайда болуы, мақсаты мен ақыры адам мен оның күнәкәр табтиғаты, құдайшылық шарап туралы догматтарды қамтиды. Осы догматтардың барлығын шіркеу сөзсіз ақиқат, беделді, қарсылық тудырмайтын, өзгермейтін деп жариялайды. Православиелік культтің маңызды элементтерінің бірі - мейрамдар. Олардың ішіндегі ең салтанаттысы Пасха болып табылады.

Католиктік ілім мен Католик шіркеуі ерте христиандық аясында біртіндеп қалыптасты. «Католикос» ұымы грек тілінен «әлемдік», «жалпы» деп аударылады. Алғаш рет антиохиялық епископ Игнатий Богоносец II ғасырдың ортасында қолданған бұл ұғым Батыс христиандығының атауы ретінде сақталып қалды.


Каталог: ebook -> umkd
umkd -> Мамандығына арналған Сұлтанмахмұттану ПӘнінің ОҚУ-Әдістемелік кешені
umkd -> Қазақстан Республикасының
umkd -> Қазақстан Республикасының
umkd -> Студенттерге арналған оқу әдістемелік кешені
umkd -> ПӘннің ОҚУ Әдістемелік кешені 5В011700 «Қазақ тілі мен әдебиеті» мамандығына арналған «Ұлы отан соғысы және соғыстан кейінгі жылдардағы қазақ әдебиетінің тарихы (1941-1960)» пәнінен ОҚытушыға арналған пән бағдарламасы
umkd -> «Балалар әдебиеті» пәніне арналған оқу-әдістемелік материалдар 2013 жылғы №3 басылым 5 в 050117 «Қазақ тілі мен әдебиеті»
umkd -> ПӘннің ОҚУ-Әдістемелік кешенінің
umkd -> 5 в 011700- Қазақ тілі мен әдебиеті
umkd -> 5 в 011700- Қазақ тілі мен әдебиеті
umkd -> «Филология: қазақ тілі» мамандығына арналған


Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10


©engime.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

енгізу | тіркеу
    Басты бет


материалдарды жүктеу