Минералды шикізатты базасы


Тау-кен орындарының, металлургиялық, химиялық өндірісінің және құрылыс материалдар өндірісінің қатты қалдықтарын қолдану және пайдаға жарату



бет13/14
Дата21.05.2020
өлшемі1.22 Mb.
1   ...   6   7   8   9   10   11   12   13   14
Тау-кен орындарының, металлургиялық, химиялық өндірісінің және құрылыс материалдар өндірісінің қатты қалдықтарын қолдану және пайдаға жарату

Қазақстанның минералды шикізаттарын өңдеу және алу мәселесінің экологиялық және экономикалық аспектілері

Тұрмыстық қоқықтарын өңдеу және пайдаға жарату
ІV бөлім. Минералды шикізатты сынау
Орта үлгі таңдау

Берілген затың химиялық құрамын зерттер алдында, оны алдымен жақсылап қарап және сараптамаға даярлайды, осыдан кейі оның химиялық құрамын орнатады.

Зерттелетін зат сараптамасын жасар алдында оның зерттелуі өте маңызды. Затты дайындау сол заттың мінезіне және зерттелу мақсатына байланысты. Сарапталатын зат қатты болуы мүмкін(тұздар, металдар, балқымалар, рудалар, минералдар және т.б.), сұйық (сұйықтықтар және ертінділер) және газ тәрізді (жеке дара газдар және газды қоспалар).

Сараптаманы толық жүргізу үшін оны небары аз мөлшерін алуы жеткілікті және ол миллиграмда болса тиімді. Сондай – ақ үлкен мөлшерін заттың сараптама орташа құрамын анықтау қажет. Сонда оның орташа құрамы барлық заттың массасының сараптамасының сынауына сәйкес келеді.ЗЗаттың сарапиамасына қажетті біраз мөлшерді химимялық құрамы мен қасиетіне бүкіл зерттелетін мөлшеріне қатысын орташа сынау деп атайды.

Орташа сынауды жасау үшін қажетті мөлшерде затты алады және ол қатты болса оны майдалайды. Содан кейін оны жақсылап араластырады және одан орташа сынауды алады. Егер сараптамада сұйықтық болса, онда оны жақсылап араластырады және одан орташа сынауды алады. Ал сараптама жасау үшін орташа сынаудың кішкентай мөлшердегі затты алады. Сапалық сараптама екі стадияда орындалады. Алдымен алдын ала сынақ жүргізіледі, ал содан кейін катион мен анионның систематикалық сараптамасына көшеді.
Алдын ала сынақ

Алдын ала сынақ кейбір элементтердің қатысуын анықтау үшін қолданылады. Ол систематикалық сараптама жасаған кезде қиын байқалады. Кейбір элементтер толығымен тұнбайды, кейбіреулері процесс кезінде түседі. Оларды катиодар мен аниодар арқылы байқаймыз. Ал басқалары қышқылмен әсер еткенде , қыздырғанда бұзылады және т.б. Сондықтан оларды алдын ала ұсақтау әдісімен анықтап, жеке бастапқы сынау ертіндісіне алады.Физикалық құрамына қарай сарапталатын затқа әртүрлі алдын ала сынақтар жүргізеді. Қыздырумен байланысты алдын ала сынақтарға құрғақ үлгідегі заттың аз мөлшері жеткілікті. Үлгідегі қатты затты жақсы ұнтақтап және жақсы араластыру қажет. Егер сараптамада сұйықтық болса, онда оны буландырып және сынаққа құрғақ қалдықты алады.

Фарфор ыдыста , микротигл немесе құбыршада қыздыру. Сарапталатын заттың үлгісін фарфорлы ыдысқа немесе тигельге орналастырады және оны отта қыздырады. Температураны ақырын 6000С дейін жоғарлатады. Қыздыру процесі кезінде үлгіде термиялық бұзылу, тотығу, басқа компоненттер арасында химиялық реакциялар байқалады. Белгісіз заттарды қыздырған кезде абайлау қажет , өйткені ол қыздырған кезде жануы немесе жарылу қаупі бар. Сондықтан алдымен затты небары аз мөлшерде сынақтан өткізу керек. Кейбір кезде қыздыруды каллилі құбыршада өткізеді.

Сарапталатын заттың аз мөлшерін каллилі құбыршаның түбіне салады (0,1 г) және оны горизотальды күйде құбыршаға бекітеді де газды жанғышта ақырын қыздырады. Сарапталатын зат а)толық айдалуы б)біраз айдалуы в)мүлдем айдалмауы мүмкін.

Егер зат толығымен айдалса, онда ұшпайтын қосылыстар жоқ екнін көруге болады. Ал біраз айдалса, онда ол заттың құрамында ұшқыш өнімдер бар екнін көруге болады. Ал егер зат мүлдем айдалмаса , онда оның құрамында ұшқыш қосылыстар жоқ екенін көреміз.

Егер зат ұшпайтын болса, онда оның құрамында сынап тұздары мен аммоний, карбонаттар, көміртегінің екі тотығын түзетін органикалық және элемент – органикалық қосылыс , заттар оның құрамына кристаллданған немесе адсобциялан,ан судың жоқ екнін көрсетеді.


Балқымалардың еруі

Табиғатта балқымаларды металлография зерттейді. Металлографияда балқымаларды зертегенде термиялық сараптама қолданылады. Балқыманың құрамына кіретін негізгі элементтеріне қарай оларды қара , түсті, жеңіл топтарына бөледі.

Химиялық сараптаманың алдында балқымаларды қышқылдарда немесе сілтілерде ерітеді. Балқыманы ұсақтайды, егер балқыма жұқа болса, онда оны болатты ступкада ұсақтайды. Алюминий және мырыш құрамды балқымалар сілтілермен әрекеттесіп, сутегі жйне цинкаттар мен алюминаттар түзеді.

Балқымалардың сараптамасын жасаған кезде оның құрамына қандай элементтердің кіретінін анықтайды. Сондай- ақ балқыма құрамына көміртегі, кремний, фосфор, сышьякжәне т.б. бар екнін тексереді.

Сондықтан ол үшін үлгідегі балқымаларды тотықтырғыш ортада ерітеді және сол арқылы көміртегідегі СО , SiO HSiO, P HPO S HSO As HAsO және т.б. қосылыстар.Оларды сапалық реакция арқылы жеңіл байқауға болады.

Қышқылда, суда ,сілтіде ерімейтін күйден еритін зат түріне айналдыру.

Қышқылда, суда ,сілтіде ерімейтін қосылысты еритін күйге айналдыру тәсілдері:

1) содалы соғыны алу K 2S2 O7 немесе калий гидросульфаты

2) каллий пирсульфатының балқуы. Ол балқыған кезде K 2S2 O7 айналады.

3) Na 2CO3 ке немесе оның қоспалары: Na 2CO3 және NaHCO3, Na 2CO3 және K 2CO3, Na 2CO3 және KСlO3, Na 2CO3 және KNO3,Na 2CO3 және Na 2O2, Na 2CO3 және NaBrO3, Na 2CO3 және S, Na 2CO3 және SiO2.

Мысалы, қышқылда, суда ,сілтіде ерімейтін феррофосфор ертінділерін

Na 2CO3 және Na 2O2 қоспаларымен балқытады, сонда ол мынадай реакция түзеді.

2Fe2P + 11Na 2O2 = 2Fe2O3 + 2Na 3PO4 +8 Na 2O
Алынған балқыманы ыстық сумен өңдейді: Na 3PO4 және Na 2O ериді, ал тұнбаға Fe2O3 түседі. Темір тотығы қышқылда ериді. Fe2O3 және ертіндіні алғаннан кейін қышқылды қосылыста КН SО4 балқытады. Қоспаны жұқалатып ұсақтайды да белгілі бір температураға дейін қыздыралы. Жарты свғаттан кейін балқыту температурасын жоғарлатады. Қыздыру мөлдір масса түзгенше дейін жүргізеді.



Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   6   7   8   9   10   11   12   13   14




©engime.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет