Әдістемелік нұсқаулық



Дата08.09.2017
өлшемі171,64 Kb.

Әдістемелік нұсқаулық



Нысан

ПМУ ҰС Н


Қазақстан Республикасының білім және ғылым министірлігі


С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті
Металлургия кафедрасы

«Алюминийдің электролиз өндірісі» пәні оқу бойынша


ӘДІСТЕМЕЛІК НҰСҚАУЛЫҚТАР

050709 – Металлургия, 5В070900 – Металлургия

мамандықтарының студенттеріне арналған

Павлодар



Әдістемелік нұсқаулықты

бекіту парағы








Нысан


ПМУ ҰС Н

БЕКІТЕМІН

ОІЖ проректор

____________Н. Э. Пфейфер

20___ж. «____________»


Құрастырушы: аға оқытушы Каршигина З. Б.

Металлургия кафедрасы



ӘДІСТЕМЕЛІК НҰСҚАУЛЫҚТАР

пәнді оқуға арналған


«Алюминийдің электролиз өндірісі» пәні бойынша
050709 – Металлургия, 5В070900 – Металлургия мамандықтарының студенттеріне арналған
Кафедра отырысында ұсынылған

20__ ж. «____» __________хаттама №___


Кафедра меңгерушiсi _____________ М. М. Сүйiндiков

(қолы)
ОӘК құпталған ММЖжК факультеті

«____» ________20__ ж., №___хаттама
ОӘК төрағасы ______________ Ж. Е. Ахметов

(қолы)
ҚҰПТАЛҒАН:

ЖжӘҚБ бастығы ___________ А. А. Варакута «____» ________20__ ж.

(қолы)


Университетінің оқу–әдістемелік кеңесімен құпталған

«____» ________20__ ж., №___хаттама


Мазмұны






Кіріспе

4

1

Пәннің мазмұны

5

2

Пәні бойынша қорытынды бақылауға арналған сұрақтар

10




Әдебиет


12











Кіріспе

Пәнді оқыту үшін оқу жоспарына байланысты негізінен дәріс, тәжірибе, зертханалық сабақтар және тәлімгерлердің өздік жұмыстары қарастырылуы мүмкін.

Дәрістік сабақтар пән бойынша оқытушылар түрлерінің студенттерде жүйелі түріндегі білім қалыптастыратын, пәннің негізін құрайтын жетекші түрі болып саналады. Дәрістік сабақтар тәжірибелік және зертханалық сабақтарға бағыт–бағдар беруші рөл атқарады.

Дәрістік сабақтардың басты мақсаты – студенттердің бойында пән бойынша түсінік қалыптастыру, техникалық білім алуды қамтамасыз ету және пәннің қолданбалы бөлімнен іс–жүзіндегі дағдылар қалыптастыру.

Тәжірибе және зертхана сабақтарын тиісті деңгейде басқару мен жүргізу үшін сәйкес әдістемелік нұсқаулар болуы керек.

Тәлімгердің өздік жұмысын оқытушылардың бақылаумен жүзеге асады.

Университетте студенттерді оқыту процесі кредитті жүйе арқылы жүргізіледі. Кредитті жүйе арқылы пәнді оқыту – үлкен көлемді өздік жұмыстарды атқару болып табылады.

Студенттің пәнді оқу жұмысына мыналар кіреді:



  • дәріс алу, тәжірибе және зертханалық сабақтарына дайындалу;

  • дәріс алу, тәжірибе, зертханалық сабақтарына және СОӨЖ орындау сабактарына қатысу.

Сабақтардың тиімділігі олардың студенттердің білімге деген құштарлығын дамытуға бағытталуымен, болашақ мамандарды кәсіптік мүдделілікке жетелеумен, оқу үрдісіне саналы көзқарас тәрбиелеумен, мамандықты жан–жақты және өзбетімен игеруге ықпал етумен анықталады.

1 Пәннің мазмұны

Дәріс сабақтар тақырыптарының мазмұны

1 Тақырып. Кіріспе.

Балқытылған құралдар электролизі – алюминий өндірісі технологиясындағы негізгі үрдіс. Қазақстандағы алюминий металлургиясының даму перспективалары.

Ұсынылатын әдебиеттер: [8] 3-4, 8-27 б., [10] 7-10, 14-19 б.
2 Тақырып. Алюминийдің қасиеттері және қолдану салалары.

Алюминий физикалық және химиялық қасиеттері . Алюминий және оның қорытпаларын қолдану.

Ұсынылатын әдебиеттер: [1] 28-34 б., [10] 11-14 б., [11] 11-14 б.
3 Тақырып. Көмір электродтарын өндіру.

Көмір электродтарын өндіруге қажетті шикізат. Көмір электродтарын өндірудің технологиялық сызбасы. Қатты көмірсутек материалдарын күйдіру. Қатты көмірсутек материалдарын ұнтақтау және топтастыру. Көмірсутек материалдарының байланыстырушымен ығысуы. Электродтарды баспалау. Жасыл электродтарды күйдіру. Электродтарды графиттеу.

Ұсынылатын әдебиеттер: [1] 91-94 б., [10] 142-169 б.
4 Тақырып. Фторлы тұздарының. өндірісі .

Криолит және фторлы тұздар . фторлы тұздарға қойылатын талаптар. Фтортұздарды өндіруге қажет материал. Шикізат. Криолитті қышқылдық әдіспен өндіру. Технологиялық сызба. Фторлы алюминий мен фторлы натрий өндірісі. Фторлы алюминийді құрғақ әдіспен алу.

Ұсынылатын әдебиеттер: [1] 94-96 б., [10] 128-141 б., [11] 147-153 б.
5 Тақырып. Алюминийді электролиттік әдіспен алудың теориялық негіздері.

Алюминийлік былауының электролитінің қасиеттері . Балқытылған құралдар электролизінің теориясы. Жүйелердің балқу диаграммалары: натрий фториді – Алюминий фториді, криолит – глинозем, Криолит – фторид, алюминий – глинозем. Булардың тығыздығы, тұтқырлығы, электрөткізгіштігі, серпімділігі. Электролиттегі тұздар мен қоспалардың электролиз үрдісіне әсері. Криолит – глиноземды балқытпалар таралуының кернеуі. Электролиз механизмі. Электролиз кезіндегі анодты және катодты процестер. Кері урдістер.

Ұсынылатын әдебиеттер: [1] 97-107 б., [10] 170-188 б., [11] 153-174 б.


6 тақырып. Электролиз үндірісінің технологиясы.

Анодты әсер: оның пайда болу себептері, жағымды және жағымсыз жақтары. Анодты ұшқынотты жою тәсілдері. Электролиз үрдісініңпараметрлері. Ток пен энергияға қарай металлың шығуы. Алюминийдің токпен шығуына түрлі факторлардың әсері. Алюминийді былаулардан алу және оны кұю. Анодтарға қызмет көрсету. Былауларды глиноземмен қоректендіру. Электролитті фтортұздармен түзету. Алюминий былауының энергетикалық балансы.

Ұсынылатын әдебиеттер: [1] 107-116 б., [10] 188-201, 214-233 б., [11] 175-185, 201-222 б.
7 тақырып. Электролиздегіштердің құрылымдары.

Күйдірілген анодтары бар электролдегіштер. Өздігінен күйетін анодтары бар электролиздегіштер.

Алюминий былауларын жинақтау және бөлшектеу. Былауларды жөндеуден соң күйдіру және жіберу.

Алюминий электролиздегіштердің құрудағы жаңа идеялар.

Ұсынылатын әдебиеттер: [10] 202-211 б., [11] 185-201 б.
8 тақырып. Электролизді цех .

Электролизді серия және электролиздегіштердің токпен ұдайы қоректендіру. Электролиздегіш тұрқысы. Цехтағы былаулардың орналастуы. Газұстау және газтазарту жүйелері. Фторидтар мен басқа да анодқұраушы құралдардың жаңаруы. Цехшілік көлік . Еңбекті қорғау және қауіпсіздік техникасы .

Ұсынылатын әдебиеттер: [1] 117-119 б., [10] 211-214 б., [11] 223-229 б.
9 тақырып. Алюминийді тазарту.

Алюминий – сырецтің құрамы, қоспалардың алюминийдің изикаөхимиялық қасиеттеріне әсері. Жоғары сапалы тазартылған алюминий қасиеттері және қолдануы.

Алюминийдің үшқабат тәсілмен электролиттік тазарту. Алюминийді тазартудың үшқабаттық тәсілінің тиімділігі. Былаудың құрылымы.

Алюминийді хлормен және қайта балқытумен тазарту.

Жоғары сапалы тазартылған алюминийді зонндық балқытумен, металлды субқосылыстар арқылы тазартумен алу.

Ұсынылатын әдебиеттер: [1] 119-121 б., [10] 237-250 б., [11] 237-254 б.


10 тақырып. Алюминий мен оның қорытпаларын термиялық әдіспен алу.

Силикоалюминийді электротермальды әдіспен өндірудің қысқаша теориялық негіздері және технологиясы. Силикоалюминийді балқытуға арналған пештер.

Ұсынылатын әдебиеттер: [1] 122-123 б., [10] 253-258 б., [11] 254-267 б.
11 тақырып. Қорытынды.

Қазақстан Республикасында Алюминий өндірісінің даму перспективалары.

Ұсынылатын әдебиеттер: [8] 253-255 б.

Тәжірибелік сабақтарының мазмұны
6 тақырып. Электролиз үрдісінің технологиясы.

1 сабақ. Электролиздегіштің материалдық есебі.

Алюминий өндірісі үшін қажет электролиздегіштің өнімділігін және шикізат шығынын есептеу.



2 сабақ. Электролиздегіштің электрлік есебі.

электролиздегіштің токөткізгіш қималары мен ұзындықтарын анықтау және кернеудің электр балансын жасау.



3 сабақ. Электролиздегіштің энергетикалық есебі.

Электролиз үрдісі кезіндегі энергияның кірісі шығынын анықтау және электролиздегіштің жылулық балансын жасау.


7 тақырып. Электролиздегіштің құралымдары.

4 сабақ. Электролиздегіштің құралымдық есебі.

Электролиздегіштің негізгі өлшердерін есептеу.



Зертханалық сабақтардың тізімі мен мазмұны
5 тақырып. Алюминийді электролиттік әдіспен алудын теориялық негіздері.

1 сабақ. Түрлі металл электродтарының балқытылған орталардағы потенциалдарын анықтау.

Жұмыс туралы кысқаша теориялық мәліметтермен танысу, жұмысты әдістемеге сәйкес орындау, графиктерді, таблицаларды құру, есептеулер, қорытындылар жасау.


6 тақырып. Электролиз үндірісінің технологиясы.

2 сабақ. Алюминийді электролиттік алу.

Жұмыс туралы кысқаша теориялық мәліметтермен танысу, жұмысты әдістемеге сәйкес орындау, графиктерді, таблицаларды құру, есептеулер, қорытындылар жасау.



СОӨЖ мазмұны
Тақырып 4. Фторды тұздар өндірісі .

1 сабақ. Фторлы алюминийді құрғақ әдіспен алу.

Тақырып 5. Алюминийді электролиттікәдіспен алудын теориялық негіздері .

2 сабақ. Жүйелерді балқұ диаграммалары : натрий фториді – алюминий фториді, криолит – глинозем, криолит – алюминий фториді – глинозем.
Тақырып 6. Электролиз үндірісінің технологиясы .

3 сабақ. алюминийді Былаудан алу және оны құю . Анодтарға қызмет көрсету. Былауларды глинозем қоректендіру. Электролитті фтортұздармен түзету.
Тақырып 7. Электролиздегіштердің құрылымдары.

4 сабақ. Өздігінен күетін анодтары бар электролиздегіштердің құрылымы.
Тақырып 8. Электролиздік цех.

5 сабақ. Шан ұстауға газ тазартуға арналған жабдық.
Тақырып 9. Алюминийді тазалау.

6 сабақ. Электролитті тазарту үшін былаулар контрукциясы .


Өздігінен меңгеру үшін білім алушыларға ұсынылатын тақырыптардың тізімі

Тақырып 3. Көмір электродтардың өндірісі.

Тапсырма 1. Анодтардың өндірісі .

Ұсынылатын әдебиет : [12], 6-77 стр .
Тақырып 4. Фторды тұздардың өндірісі.

Тапсырма 2. Криолитті сілтілі тәсілмен өндірісі.

Ұсынылатын әдебиет : [10], 137-139 б.
Тақырып 8. Электролиздік цех.

Тапсырма 3. Электролиздегіштер жұмыстарын бақылау және автоматты турде реттеу.

Еңбекті қорғау және қауіпсіздік техникасы .

Ұсынылатын әдебиет : [11], 230-231, 318-322 б .
Тақырып 9. Алюминийді тазалау.

Тапсырма 4. Алюминийді хлормен және қайта балқытумен тазарту. Ерекше таза алюминийді алу.

Ұсынылатын әдебиет :[10],239-241,246-250 б.
Тақырып 10. Алюминий мен және оның қорытпалардың термиялық әдістермен алу.

Тапсырма 5. Алюминий - кремнийлік қорытпалардың электротермалдық өндірісі .

Ұсынылатын әдебиет :[11],254-268 б .



2 Пәні бойынша қорытынды бақылауға арналған сұрақтар

1. Алюминий минералдары, кендері және олардың кен орындары.

2. Глинозем және оған койылатын талаптар.

3. Алюминийдің физикалық және химиялық қасиеттері.

4. Алюминий және оның қорытпалардың қолданулары.

5. Көмірлі электродтар өндірісі үшін қажетті шикізаттар.

6. Көмірлі электродтар өндірісінің технологиялық схемасы.

7. Қатты көмірлі материалдарды шынықтыру.

8. Қатты көмірлі материалдарды ұсақтау және жіктеу.

9. Көмірлі материалдарды байланыстырушымен араластыру.

10. Электродтарды баспалау.

11. Жасыл электродтарды күйдіру.

12. Электродтарды графиттендіру.

13. Фтор тұздарға койылатын талаптар.

14. Фтор тұздарын өндіруге қажетті материалдар, шикізаттар.

15. Қышқылды әдіспен криолит өңдіру.

16. Фторлы алюминий және фторлы натрий өндірісі.

17. Фторлы алюминийді құрғақ әдіспен алу.

18. Алюминий былаушадағы электролиттің қасиеттері.

19. Жүйенің балқығыштық диаграммасы: натрий фториді – алюминий фториді.

20. Жүйенің балқығыштық диаграммасы: криолит – сазбалшық.

21. Жүйенің балқығыштық диаграммасы: криолит – алюминий фториді – сазбалшық.

22. Электролиттік жолмен алюминий алудың физика-химиялық негіздері.

23. Электролиттегі қоспалардың және тұздар қосымшылардың электролиз үрдісіне әсері.

24. Криолит- глинозем балқымалардың ыдырау кернеуі.

25. Криолит-глинозем балқымалардың құрылымы.

26. Алюминий электролиздің механизмі.

27. Электролиз кезіндегі анодтық және катодтық үрдістер.

28. Электролиз кезіндегі анодтық әсерлер (эффект).

29. Электролиздің көрсеткіштері.

30. Энергия мен тоқ көздері арқылы металдың шығуы.

31. Тоқ көздері арқылы алюминий шығуына тигізетін әртүрлі факторладың әсері.

32. Алюминийді былаушаның ішінен шығару және оны құю.

33. Анодтардың қызмет етуі.

34. Глиноземмен былаушаларды қорегі.

35. Фтортұздармен электролитті корректендіру.

36. Күйдірілген анодты электролиздегіштер.

37. Өзін өзі күйдіретін анодты электролизерлар.

38. Жөндеуден кейін былаушаларды іске қосу және күйдіру.

39. Алюминий былаушаларды құрылғылау (монтаждау) және бөлшектеу (демонтаждау).

40. Электролиз сериясы және былаушаларды тұрақты тогымен қорегі.

41. Газұстау және газтазарту жүйелері.

42. Фторидтер және басқа құнды бөліктерді анодты газдардан регенерациялау.

43. Шикі алюминийдің құрамы, алюминийдің физика-химиялық қасиеттеріне қоспалардың тигізетін әсерлері.

44. Жоғары тазалығы алюминийдің қасиеті мен қолдануы.

45. Электролиз арқылы алюминийді тазалау.

46. Алюминийді тазалау үшін былаушаның құрылғысы.

47. Қайта балқытумен және хлормен алюминийді тазалау.

48. Өзгеше тазалық алюминийді алу: аймақтық балқытумен, субқосылыстар арқылы металды тазарту.

49. Электротермиялық әдіспен силикоалюминий өңдірудің технологиясымен теориялыық негіздері.

50. Силикоалюминий қорыту пештері.

Әдебиет
Негізгі

1 Худайбергенов Т. Е. Металлургия легких металлов. Учебник - Алматы, 2001.

2 Троицкий И.А. Металлургия алюминия / И.А. Троицкий, В.А. Железнов. - М. : Металлургия, 1977. - 392 с.

3 Ветюков М. М. Электрометаллургия алюминия и магния. - М. : Металлургия, 1987.

4 Уткин Н. И. Производство цветных металлов. - 2-е изд. - М. : Интермет Инжиниринг, 2004. - 442 с.

5 Журавин Ю. Д. Электроснабжение цехов электролиза алюминия: Учеб. пособие / Ю. Д. Журавин, М. Я. Минцис, И. И. Музыченко. - Сиб ГИУ; Новокузнецк, 2000. - 113 с.

6 Васюнина И. П. Электролиты в алюминиевой промышлености: Справоч. пособие/ И. П. Васюнина, П. В. Поляков. - Красноярск, 2001. - 60 с.

7 Лайнер А.И. Производство глинозема. - М., Алматы, 2001.

8 Ибрагимов А.Т., Пак Р.В. Электрометаллургия алюминия. Казахстанский электролизный завод. Павлодар : ТОО «Дом печати», 2009. – 262 с.
Қосымша

9 Баймаков Ю. В. Электролиз расплавленных солей / Ю. В. Баймаков, М. М. Ветюков. - М. : Металлургия, 1966. - 560 с.

10 Беляев А. И. Металлургия легких металлов. - М. : Металлургия, 1970.

11 Николаев И. В. Металлургия легких металлов / И. В.Николаев, В. И. Москвитин, Б. А. Фомин. - М. : Металлургия, 1997. - 432 с.

12 Колодин Э. А. Производство обожженных анодов алюминиевых электролизеров / Э. А. Колодин, В. А. Свердлин, Р. В. Свобода. - М. : Металлургия, 1980. - 84 с.

13 Гордон Г. М. Пылеулавливание и очистка газов / Г. М. Гордон, И. Л. Пейсахов. ­М. : Металлургия, 1968. – 499 с.






Каталог: arm -> upload -> umk
umk -> Пән бойынша оқыту бағдарламасының (Syllabus) титулдық парағы
umk -> Методические указания по прохождению учебной практики для студентов специальности 5В020400 «Культурология»
umk -> Пән бойынша оқыту бағдарламасының (Syllabus) титулдық парағы
umk -> Әдістемелік ұсыныстар мен нұсқаулардың; әдістемелік ұсыныстардың; әдістемелік нұсқаулардың титул парағы
umk -> Бағдарламасының титулдық пму ұс н 18. 4/19 парағы (syllabus) Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі
umk -> Бағдарламасы Нысан пму ұс н 18. 2/06 Қазақстан Республикасы білім және ғылым министрлігі
umk -> Программа Форма ф со пгу 18. 2/06 Қазақстан Республикасы білім және ғылым министрлігі
umk -> Пән бойынша оқыту бағдарламасының (Syllabus) титулдық парағы


Достарыңызбен бөлісу:


©engime.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет