8-сынып оқуышысы: Касенова Назерке Ғылыми жетекшісі: Р. С. Жанатай Орындаған: Тексерген



бет2/2
Дата11.02.2018
өлшемі445,48 Kb.
1   2

1. Мақсатгық белгіленуіне қарай:

ü тауарлар мен қызметтер жарнамасы;

ü идея – ойлар  жарнамасы;

ü пайда алу үшін бағытталған коммерциялық жарнама;

ü пайда алуды қөздемейтін коммерциялық емес жарнама (қайырымдылық қоры, діни және саяси ұйымдардын жарнамасы).

2. Мақсатты бойынша сәйкес жарнама типггері.

1) Марка жарнамасы тұтынушыдардың тауар маркасы туралы хабардар болуына  және  фирманың  нарықтағы  үлесін  арттыруға бағытталған. Оның мақсаты — бәсекелес марканың сатып алушыларын үйіру арқылы таңдамалы сұранысты ынталандыру.

2) Тауар жарнамасының мақсаты — жалпы тауар категориясына алғашқы сұранысты ынталандыру. Мұндай жарнама салалық еткізуді өсіруге бағытталған болса, марка жарнамасы осы өткізу көлемінен өзі үлесін бөліп алуға арналған.

3) Корпорация немесе компания жарнамасы олардың бейнесін жасауға бағытталған.

4) Бірлескен жарнамада өндіруші белшек саудагерлердің тауарды жарнамалауға кеткен шығындарының орнын толтырады.

Имидж жарнаманың негізгі мақсаты — адамдар санасында тауардың немесе фирманың жағымды бейнесін жасау.

Ынталандырушы  жарнаманың мақсаты – тауарлар  мен қызметтердің өткізілуін ынталандыру.

3. Практикалық мақсаттар үшін ең ыңғайлысы — өткізу арналары арқылы жарнаманы жіктеу.



Баспа жарнамасы – ол  тек көріп, қабылдауға арналған жарнамалық-каталогтық басылымдар (каталог, проспект, буклет, плакат, листовкалар) және жарнамалық – сыйлықтық  басылымдар (үстелге қоятын және қабырғаға ілінетін фирмалық күнтізбелер, іс күнделіктері, жазу кітапшалары, қалта күнтізбелері, т.б. жатады).Баспа жарнамасының мақсаты — болашақ сатып алушыларды жарнамаланған фирма тауарларымен толық таныстыру.

Баспасөздегі жарнама. Бұл — хабарландыру және шолу-жарнама жарияланымдары сипатында баспасөзде жарияланған әр түрлі жарнамалық материалдар (мақалалар, репортаж, шолу т.б,) Басылымның маңыздылығы оның кезеңділігіне, жарнаманың осы басылымдағы алған орнына және көлеміне байланысты болады.

Радиожарнама. Негізгі түрлері — радиохабарландырулар, радиожурналдар, радиорепортаждар, радиороликтер.

Тележарнама. Ең танымал түрлері: телеролик, телехабарландыру, жарнамалық бағдарламалар, бағдарлама арасындағы телезаставкалар.

Аудиовизуалды жарнама. Бұл — жарнамалық роликтер, жарнамалық-техникалық фильмдер, жарнамалық – беделді  фильмдер, бейне фильмдер және слайдтар.

Сыртқы жарнама. Бұл — көру сезімі арқылы қабылданатын жарнама. Негізінен бұл жарнама тұтыну тауарлары үшін қолданылады. Қалың көпшілікке арналған. Оның түрлері: жарнамалық тақталар, афишалар, транспаранттар, түрлі – түсті  жазбалар, электронды табло, экрандар, дүкендер сөресі, фирмалық жазулар.

Көліктегі жарнама. Бұл — автобус, троллейбус және тағы басқа көлік түріне орналастырылатын жарнамалық мәліметтер, хабарландырулар.

Тікелей пошталық жарнама — жарнамалық хабарларды тұтынушы мекен – жайына  жарнама хаттар немесе хабарландыру – ақпараттық  материалдардың басылымдары ретінде жіберу.

Жарнама сувенирлері — фирма қызметін таныту үшін қолданылатын фирмалық сувенирлер, сериялық сувенирлік заттар, сыйлықтар, фирмалық орамалар.

Компьютерлендірілген жарнама. Жарнаманың бұл түрі шетелде жақсы дамыған. Ол компьютерлендірілген ақпарат және кабельді теледидар арқылы жүргізілетін жарнама (бейне – теле  каталогтар бойынша сауда).

Интернет арқылы жарнама. Өзінің жеделдігіне, қайталануына және таратылуының ауқымдылығына байланысты баспасөздегі жарнаманың ең тиімді құралы болып табылады.

Жалпылама сұраныстағы тауарлар мен қызметгер үшін радио және тележарнама тиімді болып табылады.






Коммуникацияға кеткен шығындардың барлық жиынтыққа шаққандағы үлесі, %*

Жалпы көлемге шаққандағы жарнамаға кететін шығындар, %

Компаниялар

Жарнама

Әткізуді .

Ынталаныдыру



PR

Көрмелер және тағы басқалар

Теледидар

Баспасөз

Сырткы жарнама

Радио

«Алматы шайы»

77

14

5

4

58

2

27

13

«Рахат»,

82

-

-

18

74

12

-

13

«Беккер және К°»

55

5 •

10

30

5

19

-

76

«Бахус»

51

30

9

10

94

5

-

1

Тележарнама — жарнаманың ең қымбат түрі және онын бағасы әр кезде өсіп отырады.

Жарнама тәсілінің ең қарапайым түрі — жарнама хабарларын поштамен тарату.

Газет пен журналдағы жарнаманың құны оның беттеріндегі қолданылған ауданының әрбір шаршы сантиметрінің бағасымен есептелінеді. Зерттеулердің нәтижесі көрсеткендей, газеттер мен журналдардың беттеріндегі оң жақтағы жоғарғы бөлігіне көбірек көңіл аударылады.

Ұлттық компаниялардың тауарды нарыққа жылжыту саясатының қаржылық мүмкіндіктері мен маркетингтік мақсаттарға қатысты өзіндік ерекшеліктері бар.



Қамту ауқымы - берілген уақыт аралығында жарнама науқанымен таныстыратын мақсатты аудиториядағы адамдардың белгілі бір пайызы. Қайталану жиілігі — мақсатты аудиторияның өкіліне арналған хабарландыру әсерінің қайталану саны. Жарнаманың әсерін жиынтық бағалау балын (ЖББ) анықтау арқылы өлшеуге болады. Мысалы, «Лиза» журналы мақсатты топтың 30 пайызын қамтиды деп ұйғарайық, ал косметикалық компания бір жыл ішінде осы журналға 8 хабарландыру беруді жоспарласа, оның 50%-на оқушылар көңіл аударса, жиынтық бағалау балы (30 /қамту/ х 4 /жиілік/) 120 балға тең болады.

ЖББ-ны басқа журналдармен салыстыру негізінде олардың ішіндегі ең тиімдісін, яғни шығындары азын және көп мақсатты топты қамтамасыз ететінін таңдап алу керек.

Жарнаманың әсер ету күші — жарнаманың тұтынушыға әсер ету дәрежесі.

Жарнама маманы жарнама құралының ең тиімдісін таңдап алуы қажет. Жарнама құралдарын таңдауға әсер ететін негізгі факторлар: аудитория көлемі мен құрамы, мақсатты аудиторияның жарнама құралына көзқарасы, тауар мен үндеу түрі және жарнама бағасы.

Аудитория өлшемі мынадай жолдармен анықталады:

а) БАҚ бойынша қамтылатын адамдар саны;

ә) жарнама құралдары мен тұтынущылардың байланыс саны;

б) тиімді аудитория — жарнама құралдарымен байланыста болған әлуетті клиенттердің саны. Егер мақсатты аудитория жасөспірімдер болса, онда теледидар мен радио тиімді жарнама құралы болуы мүмкін. Сән киімдерді журнал беттерінде, ал теледидарларды теледидар арқылы жарнамалау тиімді деп есептеледі. Егер хабардың көп бөлігі техникалық ақпараттан тұратын болса, онда жарнаманы арнайы басылымдарда немесе Интернетте орналастыру керек. Жарнама бағасын анықтау үшін әр түрлі БАҚ-тағы жарнама бағаларын салыстыру қажет.

Жарнама бағасы Б» (мың адамға) мына жолмен есептеледі:

мұндағы: Шж — жарнамаға кеткен жалпы шығындар; А -басылым тиражы немесе бақылау аудиториясы, мың адам.

«Крестьянка» журналында жарияланған әр түрлі хабарландырудың бір беті 5 мың $ болса, ал оны оқушыларының саны 500000 мың адамнан тұрса, онда мың адамға шаққандағы жарналық бағасы 10$ болады.

Жарнама бағасын есептеген кезде пайдасыз аудиторияны есепке алу керек, ол — фирманың мақсатты нарығына жатпайтын аудитория.

Республикалық радио мен теледидарда жарнама бағасын есептеуде секундтар қолданылады. Теледидардағы жарнама бағасы жыл мезгіліне, бағдарлама уақытына, хабардың әйгілігіне қарай ауытқиды. Теледидар жарнамасы үшін ең тиімді уақыт — көрсетілетін хабардың басы мең ортасы болып табылады. Сондықтан жарнама берушілер оны көрсетілген уақыт аралығында орналастыруға үмтылады.

«ОРТ Евразия», «КТК», «Рахат», «31 канал» телеарналары сұранысты қанағаттандыру мақсатында көңіл көтеретін және ақпараттық бағдарламаларды жиі көрсету арқылы көрермендердің ықыласына бөленуде. Бірақ «ОРТ Евразия» арнасына тек қана ірі фирмалар жарнама бере алады. Өйткені 1 минуттық роликтің құны 1000-нан 35000-ға $ дейін Жетеді. АҚШ-та 1 минуттық телероликтің құны 250 мың $-ға дейін жетеді. «КТК» арнасындағы 1 минуттық роликтің құны -500-ден 950 доллар, «Хабар» арнасында — 1300-ден 3120 доллар, «Рахат» арнасында — 540-ден 1100 доллар, «Қазақстан-1» арнасында — 250-ден 750 долларға дейінгі аралықта белгіленген.

Ең жақсы уақытта эфирге шығатын багдарламалар («Большая стирка», «Поле чудес») халыққа әйгілі болды.

Республикадағы үздік радиоарналар — «Радио 31», «Шахар», «Европа плюс», «Караван», «НС», «Сити-радио», «Қазақстан-1». Олардың ішіндегі алға шыққандары — «НС», «Радио 31», «Европа плюс» радиоларының жарнамалық уақыты 230 долларға дейін жететін.

Жарнама жеткізупгілері — бұл жарнаманың әр түрін тарататын нақты құралдар. Бұл — нақты журналдар, телешоу және радиобағдарламалар. Теледидарда жарнама орналастыруға болатын көптеген арналар мен бағдарламалар бар. Ыңғайлы уақытта жарыққа шығатын багдарламалар арнайы сұранысқа ие және бағасы өте жоғары болады. Жарнаманы басылымда орналастырғанда оның тиражына, жарнама орнының бағасына, басылым жиілігіне, беделіне (престиж), мақсатты аудиториясына, басылым сапасына аса көніл аудару керек. Мысалы, егер ақпарат бизнесмендерге арналған болса, онда экономикалық басылымдарды қолдану қажет. Егер «Маркетинг товаров и услуг» журналының толық бір бетіне орналасқан төрт түсті жарнама бағасы 70000 теңге, ал тираж көлемі 10000 болса, онда мың адамды қамту бағасы 70000 теңге тұрады. Басылымның әр түрлі беттеріндег» жарнама бағасы елеулі түрде өзгереді, мұны да ескерген жөн.

Жарнаманың әсер ету күші аудиторияның құрамына және басылым сапасына тікелей байланысты. Мысалы, косметикалық бұйымдарды арнайы журналдарда жарнамалау керек. Жарнаманың әсер әсер ету күші мен құнына ықпал ететін факторлар арасынан жол таба білуі керек.

БАҚ-та қолданатьш график жөніндегі шешімдер. Ол үш түрде болады. Біріншісі — жарнаманы жыл бойы қалай тарату керектігін анықтау. Жарнаманы жыл бойы немесе маусым бойынша беріп отыруға болады. Екіншісі — жарнаманы таратудың жиілігін таңдау. Үшіншіден — белгілі бір кезенде жарнаманы әркелкі тарату. Мысалы, жарнаманы бір жылда бір рет беруге болады немесе бірнеше рет екпіндетіп — жариялауға болады.



Қорытынды

    Бүгінде кез келген сауатты да көзі қарақты жан жарнаманың қазақша мәтініне шошына қарайтын болды. Өйткені жарнама аудармасының ала-құлалығы туралы айта-айта ауыз ауырды, жаза-жаза қол талды. Бұған дейін жарнама мәтінінің сауатсыздығы, бейәдепсіздігі туралы да талай баспасөзде мәселе ретінде көтерілді. Сын садағына ілініп, суреттері де басылды.  Бірақ одан селт еткен ешқандай жарнама беруші жоқ. Одан қалса, «Жарнамаға жергілікті әкімдік неге жауап бермейді?» дестік. «Тілдерді дамыту басқармалары жарнаманың тілін түземей не тындырып отыр?» деп тағы көрдік. Бірақ, нәтиже берер емес.      
     Қазақстанның қай қаласына барсаңыз да сауатсыз аудармадан көз ашпайсыз. Әр жарнаманың төменгі тұсында «Жарнаманың мазмұнына жарнама беруші жауапты» деп тайға таңба басқандай анық жазып қояды. Осылайша әкімдік те, тілдерді дамыту департаменттері де судан құрық шығады. Сонда, жергілікті басқару органдары жарнаманың мазмұнына жарнама беруші жауапты екенін біледі де, жөн-жосықсыз жарнама берушілерді жауапқа тарту әкімшіліктің жұмысы екенін білмей ме? Әйтеуір, түсінбедік...
     Жарнама тілінде мемлекеттік тілді былай қойғанда, басқа мыңнан астам тілде жарнама беруші жарнама беруіне болатынын айттық. Мұның салдарынан кей көшелеріміз шетелдің қалаларына ұқсап барады. Қысқасы, шетел атаулары мен өзге тілдегі жазулардан аяқ алып жүре алмайсыз. Шетелден келген қонақтар, сірә, біздің елді Қазақстанға ұқсатпайтын да шығар?! Мәселен, Украина жарнама туралы заңдарын өзгертіп, тек украин тілінде жарнама тарату керектігі туралы заң қабылдады. Олар, көрнекі ақпараттың тілін жарнама берушінің еркіне беріп қоймады. Украинада өзге бір елмен бірлескен кәсіпорын, не нысанның атауы болса ғана, онда да мемлекеттік мүддені, ұлттық мүддені алға қоя отырып мәселелерін шешеді. Ал, бізде ше? Шетелдік кәсіпорындарды былай қойғанда, өз еліміздің ұлттық кәсіпорындары білгенін істеуде. Себебі, заң жүзінде білгенін істеуге рұқсат берілген...


Пайдаланған әдебиеттер

  1. "Қазақ Энциклопедиясы"

  2. Банк терминдері мен ұғымдарының қазақша-орысша сөздігі. / Ғ. Сейіткасымов, Б. Бейсенғалиев, Ж. Бекболатұлы - Алматы: Экономика, 2006. ISBN 9965-783-20-






Каталог: uploads -> doc -> 02c4
doc -> Ғарыш әлеміне саяхат
doc -> Сабақ тақырыбы: Шерхан Мұртаза «Ай мен Айша» романы Сабақ мақсаты: ҚР «Білім туралы»
doc -> Сабақтың тақырыбы Бала Мәншүк ( Мәриям Хакімжанова) Сілтеме
doc -> Ана тілі №2. Тақырыбы: Кел, балалар, оқылық Мақсаты
doc -> Сабақ жоспары «Сәулет және дизайн» кафедрасының арнаулы пән оқытушысы, ҚР «Еуразиялық Дизайнерлер Одағының» мүшесі: Досжанова Галия Есенгелдиевна Пәні: Сурет және сұңғат өнері
doc -> Сабақ Сабақтың тақырыбы : Кіріспе Сабақтың мақсаты : «Алаштану» курсының мектеп бағдарламасында алатын орны, Алаш қозғалысы мен Алашорда үкіметі тарихының тарихнамасы мен дерекнамасына қысқаша шолу
doc -> Тәрбие сағаттың тақырыбы: Желтоқсан жаңғырығы
doc -> Сабақтың тақырыбы : Әбунасыр Әл- фараби Сабақтың мақсаты
doc -> Сабақ жоспары Тақырыбы: Үкілі Ыбырай Мектеп:№21ом мерзімі
02c4 -> Сабақ Тақырыбы: " Дауыссыз л мен р"


Достарыңызбен бөлісу:
1   2


©engime.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет