Ахмет Байтұрсынұлы



Дата08.11.2016
өлшемі11,75 Kb.

Ахмет Байтұрсынұлы

Ахмет Байтұрсынұлы

  • Өмірі.Әдебиет зерттеушісі,ғалым тілші,
  • ақын,аудармашы Ахмет Байтұрсынов
  • қазіргі Қостанай облысы,Торғай
  • алабындағы Сарытүбек жерінде туған.
  • 1882-1884 жылдары өз ауылында хат
  • танып,сауат ашады.1886-1891 жылдары
  • Торғай қаласындағы екі кластық
  • орысша-қазақша училищеде оқиды.
  • 1891-1895 жылы Орынбордағы
  • мұғалімдік мектепті бітіреді.Ауыл
  • мектептерінде мұғалім болады.1909
  • жылы Қарқаралының екі сыныпты
  • училищесінің меңгеруші болып жүріп,
  • өкіметке қарсы деген жаламен Семей
  • абақтысына жабылады.1910 жылы
  • түрмеден шыққан соң Орынбор
  • қаласына келеді,осы кезеңнен бастап
  • А.Байтұрсыновтың қоғамдық-саяси,
  • ағартушылық,ғылыми жұмыстары
  • басталады.

“Ахмет Байтұрсынұлының қазақша әліппе жасауы,араб

  • “Ахмет Байтұрсынұлының қазақша әліппе жасауы,араб
  • жазуына кіргізген реформасы,қазақ тілі білімінің негізгі
  • терминдерін жұртымыздың образды ойлау мүмкіндігімен
  • сабақтастырып,өз топырағымыздан тауып,оларға тұңғыш
  • анықтама бергені,дыбыс жүйесін (фонетика),сөз жүйесін
  • (морфология),сөйлем жүйесін (грамматика)
  • қалыптыстырып шығарғандағы еңбегі зор...”
  • Ахмет Байтұрсынұлының ақын,публицист,ғалым,
  • қоғам қайраткері санатында жасаған барлық еңбегі...,
  • болашаққа сенген үміт-арманы-баршасы туған халқы
  • үшін қалтқысыз қызмет етуге арналған.
  • /Р.Нұрғалиев /.

“Қазақ жұртының өткен күндеріне көз салғанда,оқыған

  • “Қазақ жұртының өткен күндеріне көз салғанда,оқыған
  • азаматтарының артынан ерген күндері аз да болса
  • мағыналырақ,тәуір күндерінің бірі деп саналады.
  • Сол оқыған азаматтарының тұңғышы,алғашқы
  • шыққан көсемі-Ақаң.Әркімнің қалғыған сезімін оятып,
  • өткен күндерін есіне түсіретін көп істің ішіндегі ірісі”.
  • Ақаңның майдандағы алғаш жыры шығып,әдебиет,
  • саясат жолына жол бастаған күндері бәріміздің де
  • есімізде.Кешегі күні оқушы болып,соның тәрбиесінде
  • жүрген күндерімізді көз алдымызға елестетеді.Ақаңның
  • қазақ оқушысының ойы мен пікірін тәрбиелеген
  • заманынан ұзаған жоқпыз.Кешегі күндерге шейін бәріміз
  • де жетегінде келгенбіз.Қаламынан туған өсиеті,үлгісі әлі
  • есімізден кеткен жоқ.
  • / М.Әуезов/ .

Еңбегі.Мысал өлеңдері.И.А.Крыловтың мысалдарын қазақ тіліне

  • Еңбегі.Мысал өлеңдері.И.А.Крыловтың мысалдарын қазақ тіліне
  • аударады,1909 жылы “Қырық мысал”деген атпен Петербургте
  • басылып шығады.А.Байтұрсынов аудармалары пішін жағынан ғана
  • емес,түпкі идеясымен,қазақ еліне таныс бейне,суреттермен
  • көрсету арқылы ерекшеленеді.“Аққу,шортан,һәм шаян”өлеңінде
  • барды мазмұнымен айтып қоймай,ақын өз жанынан тың ғибрат
  • қосады. “Қасқыр мен қозы”,“Қайырымды Түлкі”,“Ала қойлар”,
  • ”Үлес”,”Қартайған Арыстан”,”Өгіз бен Бақа”,”Қайыршы мен Қыдыр”,
  • ”Ат пен Есек” мысалдары-қоғамдық-әлеуметтік мәселелерді сөз
  • еткен,ақыл-кеңеспен тұжырым жасалатын мысалдар.
  • Жігіттер,мұнан ғибрат алмай болмас,
  • Әуелі бірлік керек,болсаң жолдас.
  • Біріңнің айтқаныңа бірің көнбей,
  • Істеген ынтымақсыз ісің оңбас.

Ахмет Байтұрсынов аудармаларының ерекшеліктері.

  • 1.Сюжеті И.А.Крылов өлеңіндегідей болғанымен,қазақ тұрмысына жақын ойлар айтылады.
  • 2.Ой түйінін беруде қазақ мақал-мәтелдерін қолданады (“Адамның басы-алланың добы деген”,“Жазмыштан озмыш болмас деген сөзді”,“Болады асыл-таста,ақыл-жаста”т.б.).
  • 3.А.Байтұрсынов мысалдары И.А.Крылов мысалдарынан көлемі жағынан да үлкен
  • (“Қасқыр мен тырна”орысша-19,қазақша-36 жол,
  • “Ағаш”орысша-31,қазақша-56 жол,“Шымшық пен көгершін”орысша-10,қазақша-32 жол).

Өлеңдері. Ақын өлеңдерінің жинағы 1911 жылы

  • Өлеңдері. Ақын өлеңдерінің жинағы 1911 жылы
  • Орынборда “Маса”деген атпен жарық көрді.
  • А.Байтұрсынов өлеңдерінің тақырыбы қазақ елінің
  • қанаудағы күйі,артта қалған жайынан басталып,оқуға,
  • еңбекке,бірлікке үндейді.Халықты ынтымаққа,бірлікке
  • бағыттайды.“Адамдық диханшысы”,”Досыма хат”,
  • ”Жауға түскен жан сөзі”,”Анама хат“өлеңдерінде ел
  • қамын жеген қайраткер бейнесі жасалады.Ақын
  • өлеңдеріндегі елін сүйген күрескер бейнесіне төзімділік,
  • қайсарлық,қажыр-қайрат тән.Ақынның елдің,халықтың
  • көзін ашу,көкірегін ояту идеясы “Маса” жинағының,
  • автордың басты мұраты екендігі алғашқы өлеңде
  • берілген.

Мақалалары.А.Байтұрсынов-ақын,аудармашы,сонымен

  • Мақалалары.А.Байтұрсынов-ақын,аудармашы,сонымен
  • бірге қоғам,заман ағымына,өзгерісіне өз бағасын
  • халық,ел мұқтажын өлшеп салмақтаған көсемсөз
  • шебері.1914 жылы жазылған “Қазақтың бас ақыны”
  • (“Қазақ”газеті)мақаласында қазақ тарихында
  • Абай асқан ақын жоқ дей келіп,бұл мұраның ерекше
  • маңызын көрсетті.Ақынның ата-тегі,өмірбаяны,өскен
  • ортасы туралы жазды. “Абайдың өлеңдері қазақтың
  • басқа ақындарының өлеңінен үздік артықтығы әр
  • нәрсенің бергі жағын алмай,арғы асылынан қарап
  • сөйлегендіктен”-деп келіп,Абайды барша қазақ білуі
  • керек,өнегелі, өрнекті сөздерін көпшілік тануы қажет
  • дейді.

Ғылыми еңбектері.Араб графикасын қазақ

  • Ғылыми еңбектері.Араб графикасын қазақ
  • емлесіне,жазу дағдасында,сөйлеу ерекшелігіне
  • ыңғайлап қайта өңдеген.Әліппені қазақ
  • танымына,ұлттық түсінігіне лайықтай жазады.
  • “Оқу құралы”деген атпен 1912 жылы
  • Орынборда басылды.“Тіл-құрал”деген атпен үш
  • кітаптан тұратын еңбек-қазақ тілінің фонетикалық,
  • грамматикалық құрылымын талдап,бір ізге келтіріп
  • жүйелеген тұңғыш ғылыми жұмыс.Сонымен бірге
  • тілдің жүйесі мен құрылымына,әдістемесіне
  • арналған.“Тіл жұмсар”,”Баяншы”,”Әліп-би астары”,
  • ”Сауат ашқыш”,т.б. еңбектері бар.

Каталог: uploads -> doc -> 021c
doc -> Ана тілі №2. Тақырыбы: Кел, балалар, оқылық Мақсаты
doc -> Сабақ жоспары «Сәулет және дизайн» кафедрасының арнаулы пән оқытушысы, ҚР «Еуразиялық Дизайнерлер Одағының» мүшесі: Досжанова Галия Есенгелдиевна Пәні: Сурет және сұңғат өнері
doc -> Сабақ Сабақтың тақырыбы : Кіріспе Сабақтың мақсаты : «Алаштану» курсының мектеп бағдарламасында алатын орны, Алаш қозғалысы мен Алашорда үкіметі тарихының тарихнамасы мен дерекнамасына қысқаша шолу
doc -> Тәрбие сағаттың тақырыбы: Желтоқсан жаңғырығы
doc -> Сабақтың тақырыбы : Әбунасыр Әл- фараби Сабақтың мақсаты
doc -> Сабақ жоспары Тақырыбы: Үкілі Ыбырай Мектеп:№21ом мерзімі
021c -> Сабақтың тақырыбы: Мәтін. Сабақтың мақсаты
021c -> Сабақтың тақырыбы Сағат саны Мерзімі Негізгі ұғым дар
021c -> Менің оқушыларымның шығармашылық жұмыстары Алғы сөз
021c -> 3. 1 Паскаль программалау тiлi


Достарыңызбен бөлісу:


©engime.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет