І. Қазақ тілі грамматикасының кейбір мәселелері Қазақ тiлihiң Ғылыми куpсы жөhihеh лекциялаp


ч-дж құбылысы  дәлел, сондықтан суға « жүз » деп те, « дүз » деп те атаймыз).  d



Pdf көрінісі
бет57/182
Дата21.05.2022
өлшемі1,97 Mb.
#144378
түріЛекция
1   ...   53   54   55   56   57   58   59   60   ...   182
Байланысты:
zhubanov k kazak tili grammatikasynyn keibir mseleleri (1)

ч-дж
құбылысы 
дәлел, сондықтан суға «
жүз
» деп те, «
дүз
» деп те атаймыз). 
d
түрінде көрсетілген әріп 
d
мен 
j
дыбыстарының қосындысын таңбалайды. 
Сондықтан 
жүз/дүз
болып екі түрлі айтылатын бір сөзді жазбақ болсақ, 
дүз
түрінде ғана жазуымыз керек. Сонда ол
жүз
болып та, 
дүз
болып та оқылады.
Демек, 
ж
әрпі өз дыбысын таңбалай алмайды: 
Демек, сөз басында «
д
» келсе де, «
ж
» келсе де бәрі бір-екі сөз емес, бір сөз 
болады.
Біздің тілімізде 
жыбыр, дыбыр
деген сөздер бар. Бұл да әлгі сөздің бұрын 
қимылды білдіргендігін білдіреді (
бетін жыбырлатып сөйлесу
). 
Қазірде «
жыбырды
» жек көру себебіміз сөйлеу тілінің, ым тілін 
жеңгендігінен болу керек (бет пішінімен айту).
Слово – слова=
атақ-даңқ. Даңқылдау – дүңкілдеу vox
(ата)
– сөз, дыбыс, ән 
– вокальная музыка. 
vo vx
– вокал-дыбыс, сөз (латынша). Дыбыс шығару
дыбыстану вокализация делінеді.
«
Ұятсыз
» дегенді «
бетсіз
» деуіміз сөзді материямен байланыстырып 
айтатындығымыздан. «
Бас
» сөзін жоғарылылық, биіктікпен байланыстырамыз. 
Орыс тіліндегі 
выражение (выразить)
– көрсету, ойын білдіру.
Ымдағандағы дыбыс шығару процесі осы күнгі тіл дыбыстарының жүйесіне 
келмейді, ол біреуге ернін шығарғандағы дыбыс.
К, д, ж, р
әріптері таңдай қағуда түйдектеліп бір жүреді (дефузды – физика 
термині). 
Деффуз деп дыбыстардың бірінен соң бірі айтылмай, бәрі бірге қосылып 
естілуін айтамыз.
Әндетіле, аяқ қозғалысының ырғағына сала жүре, айқайлай жүре дыбыстан 
жіктеледі. Әнді дыбыстар бір нәрсені атау үшін, сөйлеу, сөйлесу үшін емес, 
табиғатқа әсер ету үшін қажет.
Дыбыстар бірден жіктелмеген. Әуелі дауыссыз+дауысты+ сонор түрінде топ-
топ болып айрылған. Сөйтіп алғашқы буындар пайда болған. Маррдың айтуынша 
төрт буын пайда болған. Олар «Маррдың төрт элементі» деп аталады:


Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   53   54   55   56   57   58   59   60   ...   182




©engime.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет