Практикалық жұмыс №12



бет2/4
Дата19.11.2022
өлшемі35,42 Kb.
#158902
1   2   3   4
Байланысты:
№12 сабак Туркия
гепатит, цироз, Документ (2)
Экономикасы.
Түркия — номиналды ЖІӨ бойынша әлемде жиырмасыншы және АҚТ бойынша он бірінші орында тұрған, табысы орташадан жоғары экономикасы бар жаңа индустриялы ел. Дүниежүзілік банктің бағалауы бойынша АҚТ бойынша Түркияның жан басына шаққандағы ЖІӨ-і 2021 жылы 32278 долларды құрайды, ал 2018 жылы түріктердің шамамен 14,4% -ы ұлттық кедейлік шегінен төмен өмір сүрген. Дүниежүзілік банктің мәліметтері бойынша Түркиядағы жұмыссыздық 2019 жылы 13,6% құрады, ал Түркиядағы орта тап халқы 1993 - 2010 жылдар аралығында 18% - дан 41% - ға дейін өсті. 2021 жылғы қаңтардағы жағдай бойынша Түркиядағы сыртқы резервтер 51 миллиард долларды құрайды. 1995 жылы ЕО–Түркия Кеден одағы тарифтік ставкаларды кеңінен ырықтандыруға әкелді және Түркияның сыртқы сауда саясатының маңызды тіректерінің бірін құрады.
Түркиядағы автомобиль өнеркәсібі айтарлықтай ауқымды және 2015 жылы 1,3 миллионнан астам моторлы көлік шығарды, бұл әлемдегі ең ірі 14-ші өндіруші болып табылады. Түрік верфьтері 10000 двт-қа дейінгі химиялық және мұнай танкерлерін шығарумен қатар, олардың мега яхталары да өте танымал. Beko және Vestel сияқты түрік брендтері Еуропадағы тұрмыстық электроника мен тұрмыстық техниканың ең ірі өндірушілерінің бірі болып табылады және осы салаларға қатысты жаңа технологияларға зерттеулер мен әзірлемелерге қомақты қаражат салады.
Түрік экономикасының басқа маңызды салалары — банк, құрылыс, тұрмыстық техника, электроника, тоқыма, мұнай өңдеу, мұнай-химия өнімдері, тамақ, тау-кен, темір және болат, машина жасау. Алайда, ауыл шаруашылығы жұмыспен қамтылғандардың төрттен бірін құраған. 2004 жылы жалпы қолда бар кірістің 46 пайызын кіріс алушылардың 20 пайызы алады деп есептеген, ал ең төменгі 20 пайызы 6 пайызын ғана алған.
Тікелей шетелдік инвестициялар (ТШИ) 2012 жылы 8,3 миллиард долларды құрады, бұл көрсеткіш 2013 жылы 15 миллиард долларға дейін өседі деп күтілді. 2016 жылғы экономикалық дағдарыста AKP үкіметі кезінде 2002 жылдан бастап инвестицияға тартылған үлкен қарыздар тұрақты экономикалық өсуге салғаннан гөрі негізінен құрылыста жұмсалған болып шықты. Түркияның жалпы сыртқы қарызы 2017 жылдың желтоқсан айының соңында 453,2 миллиард долларға жетті. Түркияның жылдық есеп айырысу тапшылығы 2017 жылғы желтоқсанның аяғында 47,3 миллиард долларды құрады, бұл өткен жылғы көрсеткішпен салыстырғанда 33,1 миллиард долларды құрады. Carbon Tracker-дің айтуынша, 2020 жылы Түркияда көмірмен жұмыс істейтін электр станцияларын салу үшін ақша ысырап болды. Халықаралық энергетикалық агенттіктің басшысы Фатих Бирол қазба отынына субсидиялар, мысалы денсаулық сақтау жүйесіне бағытталуы керек деді. Қазба отынын субсидиялар ХХІ ғасырдың алғашқы екі он жылдығында ЖІӨ-нің шамамен 0,2% құрады және таза энергия субсидиясынан асып түсті. 2018 жылы қазба отынын тұтынудың сыртқы шығындары ЖІӨ-нің 1,5% -на тең деп бағаланды. 2020 жылы Еуропа қайта құру және даму банкі көмірден әділ көшуді қолдауға ұсыныс жасады.
ХХІ ғасырда Түркиядағы туризм жыл сайын артты және экономиканың маңызды бөлігі болып табылады. Қазіргі уақытта Түркия мәдениет және туризм министрлігі Turkey Home (Түркия үйі) жобасы аясында түрік туризмін насихаттайды. Түркия соңғы жылдары Еуропадан, әсіресе Германия мен Ресейден келетін шетелдік туристердің ең жоғары пайызымен әлемдегі алғашқы ондыққа кіреді. 2019 жылы Түркия халықаралық туристік келушілер саны бойынша әлемде алтыншы орынды иеленді, елге 51,2 миллион шетелдік турист келді. Түркияда ЮНЕСКО-ның 17 Әлемдік мұрасы және 51 Әлемдік мұра ескерткіші бар.
Туризмі
Түркияда туристік сервис өте жақсы дамыған. Елде көп теңіздік курорттар мен көз тартарлық орындар бар. Ең әйгілі орындар. Олар:
Ыстанбұл — (түр. Istanbul) - Ислам мен Византиялық мәдениет мұралары.
Каппадокия — (түр. Kappadokya) -Түркияның ең ғажап жері. Каппадокия - бұл табиғи мұраларға бай өлке.
Эгей теңізі — (түр. Ege denizi) - Антикалық мұралары және қираған көнегрекиялықтар мен римдік ескі қалалар.
Жерорта теңізі — (түр. Ak deniz) - Теңіздік курорттар Түркияның оңтүстік жағасы.
және т.б.


Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4




©engime.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет