Құрамы Пән мұғалімі : Ф. Досова 2015-2016 оқу жылы



бет1/2
Дата28.06.2017
өлшемі135,68 Kb.
  1   2
№18 Б. Майлин атындағы жалпы орта мектебі коммуналдық мемлекеттік мекемесі


Тақырыбы: Нуклеин қышқылдарының химиялық құрамы
Пән мұғалімі: Ф. Досова

2015-2016 оқу жылы

Cабақтытың тақырыбы: Нуклеин қышқылдарының химиялық құрамы

Сабақтың мақсаты: 1. Оқушыларды нуклеин қышқылдарының химиялық құрамымен

таныстыру.

2.Дүпиетанымынын арттыра отырып,оқу материалдарын толық меңгеру қабілетін дамыту.

3.Ұйымшылдыққа тазалыққа тәрбиелеу.

Сабақтың типі . Жаңа сабақ

Сабақтың түрі: Зерттеу

Сабақтың көрнекілігі: тірек-сызба, Сызбанұсқа

Сабақтың пәнаралық байланысы: Химия.

Сабақтың әдісі: Сұрақ жауап,баяндау, кесте толтыру. .

Сабақтың барысы: І. Ұйымдастыру бөлімі.

ІІ. Жаңа сабақты түсіндіру.

ІІІ. Бекіту

ІV. Үйге тапсырма беру.

V. Үй тапсырмасын тексеру

VІ. Бағалау

ІІ.Нуклеин кышкылдарының азоттык негіздері, рибоза мен дезоксирибоза қосылып нуклеозид түзеді. Құрамына азотты негіз, рибоза немесе дезоксирибоза ж\е фосфор Кышкылының қалдығы кіретін косылыс нуклеотид деп аталады.




ДНҚ-ның қүрылымы



Нуклeoпротеид




Нуклеин кышкылдары

(ДНҚ немесе РНҚ)



Жай нэруыз (протамин мен гистон: альбумин немесе глобулин)



мононуклeoпротеид

Аминқышқылдары



Нуклeoзид

Н3РО4




Азоттық негіздер (пуриндік немесе пиримидиндік негіздер)

Көмірсутек, рибоза немесе дезоксирбиоза

пуриндік — аденин мен гуанин ж\е пиримидиндік — тимин, урацил ж\е цитозин.нуклеотидтің молекуласы азотты негізден, дезок-ирибозадан және фосфор қышкылының қалдығынан тұрады. азотты негіз аденин — А, тимин — Т, цитозин — Ц, гуанин — Г әріптерімен танбаланады. Аденин мен гуаниннің азотты негіздері қос сакиналы, тимин мен цитозин бір сақиналы екендігі белгілі.

Нуклеотидтердін әр тізбегі өзара ұқсас буындары — дезоксирибоза мен фосфор қышқылының қалдықтары арқылы байланысады. Енді ДНҚ-ның қосарлы сақинасы- бір тізбектің азотты негіздері екінші тізбектің азотты негіздерімен сутектік байланыс аркылы қосылыс түзеді. Сутектік байланыстың түзілуі — олардың азоттык негіздерінің өте жакын түйісуінің белгілі бір заңдылыққа бағынады. бір тізбекте А орналасса, оның карсысындагы екінші тізбекте Т орналасады, демек, А-ға Т комплементті, ал Г-ге Ц комплементті

Т мен Ц арасында үш сутектік, ал А мен Т арасында екі сутектік байланыс түзіледі. Сутектік байланыс неғұрлым жиі болса, ДНҚ жіпшелері берік ж\е оның мол-ң қозғалғыштығы тұракты сақталады.

ДНҚ — макромолекула, оның мономерлерінің рөлін нуклеотид атқарады, оларға: аденин, гуанин, тимин жөне цитозин жатады. Олардың алдынгы екеуі екі, ал калғандары бір сакиналы, өр нуклеотид бесбүрышты кантпен косылган фосфат тобы мен азоттык негізден түрады. Осы фосфат тобы мен қанттың қалдығынан тұратын ұзын шиыршықты молекуланы қант- фосфорлы тұға дейді.

ІІІ.Америкалык биохимик Э.Чаргаффтың ережесі бойынша, ДНҚ молекуласындагы пуриндік және пиримидиндік негіздердің арасында сандық сәйкестіліктің бар .

1.ДНҚ молек-дағы адениннің мольдік мөлшері А : Т = 1.

2.ДНҚ молек-ғы гуаниннің мольдік мөлшеріне тең: Г ; Ц = 1.

3. Шыққан тегіне байланыссыз әр түрлі ДНҚ-ның мол-ғы пурин негіздерінін қосындысы пиримидин негіздерінің қосындысына тең: А + Г = 1

Т+Ц

4. 1962 жылы орыс биохимиктері А.Н.Белозерский ж\е А.С.Спирин нуклеотидтердің кұрамын анықтап, сипаттау үшін еретиелік коэффициенті деген ұғымды енгізді.



Г + Ц

А + Т


ДНҚ молекуласы — үш құрылымды. ДНҚ-ң І реттік кұрылымына оның молекуласындағы нуклеотид қалдықтарының белгілі тәртіппен кезектесіп қайталануы жатады. ДНҚ-ның ІІ реттік құрылымы — оның шиыршықты, ягни көптеген дезоксирибонуклеотид тізбектерінің оралым түрінде болуы. Әр тізбектің орамы 10 кос нуклеотидтен тұрады, бір орамныңұзындығы 3,4 нм болады. Нуклеотидтердің L- 0,34 нм-ге тең. Олардың диа­метр! —1,7 нм .

ДНҚ-ның үшінші реттік құрылымында оралым кеністікте бүктеліп орналасады.

Нуклеин кышкылдары екіге бөлінеді: дезоксирибонуклеин қышкылы (ДНҚ) және рибонуклеин кышқылы (РНК). Олардың бүлай аталу себебі, нуклеотид молекуласының кұрамына кіретін пентозаның түріне байланысты. Егер молекуласының 1,7 нм , күрамына пентозаның өкілі дезоксирибоза кірсе ДНҚ, ал рибоза кірсе, РНҚ деп аталады.

VІ. §9.

V. сұрақтар беру.

Сұрақтар мен тапсырмалар

1. Нуклеотид дегеніміз не?

2. Бір сақиналы және екі сакиналы нуклеотидтерді жазыңдар.

3. Нуклеотидтер өзара кандай буыңдары аркылы байланысады?

4. ДНҚ-ның кос оралмасы өзара қалай байланысады?


3,4 нм

0,34


12-сурет. ДНҚ молеку­ласы бөлігінщ күрылысы

Нуклеин

КЫШҚЫЛЫ


Молекуласының құрылымы

Жасушадағы орны

Жасушадағы рөлі













Каталог: uploads -> doc -> 0262
doc -> Ана тілі №2. Тақырыбы: Кел, балалар, оқылық Мақсаты
doc -> Сабақ жоспары «Сәулет және дизайн» кафедрасының арнаулы пән оқытушысы, ҚР «Еуразиялық Дизайнерлер Одағының» мүшесі: Досжанова Галия Есенгелдиевна Пәні: Сурет және сұңғат өнері
doc -> Сабақ Сабақтың тақырыбы : Кіріспе Сабақтың мақсаты : «Алаштану» курсының мектеп бағдарламасында алатын орны, Алаш қозғалысы мен Алашорда үкіметі тарихының тарихнамасы мен дерекнамасына қысқаша шолу
doc -> Тәрбие сағаттың тақырыбы: Желтоқсан жаңғырығы
doc -> Сабақтың тақырыбы : Әбунасыр Әл- фараби Сабақтың мақсаты
doc -> Сабақ жоспары Тақырыбы: Үкілі Ыбырай Мектеп:№21ом мерзімі
0262 -> Сабақтың мақсаты: романның мазмұнын меңгерту
0262 -> Сабақ өркеннің негізгі бөлігі және қоректік заттарды өткізу мүшесі. Сабақтың буындары мен буынаралықтары. Сабақтың ішкі құрылысы. Сабақтың бойлап және жуандап өсуі. Камбийдің рөлі. Жылдық сақиналар
0262 -> 4 Ә. Нұрпейісовтің «Соңғы парыз» романындағы басты кейіпкерлер бейнесі
0262 -> Сабақ мақсаты Theaim s : Міндеті : Білімділік : биология туралы түсінік беру


Достарыңызбен бөлісу:
  1   2


©engime.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

енгізу | тіркеу
    Басты бет


материалдарды жүктеу