Сабақтың тақырыбы: Қанықпаған көмірсутектер. Алкендер. Пән атауы : Химия Педагог: Ерболова П. Е. Курс: 1



бет5/11
Дата31.12.2021
өлшемі65,25 Kb.
#107391
түріСабақ
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11
f6038a2129ea870
00085429-af339126, олимпиада есептер, Док Асан $$$, Док Асан $$$, Док Асан $$$, 1 Блок 9 Билет, 1 Блок 9 Билет, 2 5267425733801676338
Алкендердің номенклатурасы

Алкеннің молекулалық формуласы

Алкеннің атауы







Халықаралық номенклатура

Тривиалды номенклатура

С2Н4 

Этен

Этилен

С3Н6 

Пропен

Пропилен

С4Н8 

Бутен

Бутилен

С5Н10 

Пентен

Амилен

Қарапайым алкендерді атағанда, кейде тривиальді атаулар қолданып сәйкес алканның –ан жұрнағын –илен жұрнағына алмастырады: этанға сай алкен –этилен, пропанға сай – пропилен және т.б.

Халықаралық номенклатура бойынша атағанда, сейкес алканның –ан жұрнағы –ен жұрнағына алмастырылады: алкан-алкен, этан-этен, пропан-пропен және т.с.с.

Алкендерге изомерленудің бірнеше түрі тән:

1.Алкендерде қаныққан көмірсутектердегі сияқты көміртек қаңқасының изомерлері болады. Мысалы, бутеннің (С4Н8) изомерлерін қарастырайық:


СН2 = CH- CH2 – CH3  СН2 = C - CH3
(бутен-1) CH (2-метилпропен-1)

2.Еселі байланыстың орнына қарай изомерлену. Бутен молекуласындағы еселі байланыстың орнына сәйкес екі түрлі изомерлері болады. Қос байланыс шеткі көміртек атомында немесе ортаңғы көміртек атомында орналасуы мүмкін:

СН2 = CH- CH2 – CH3  СН3 – CH = CH – CH3

(бутен-1)  (бутен-2)

3.Класаралық изомерлену.Алкендер мен циклоалкандардың жалпы формулалары бірдей

Сn Н2n. Бутеннің С4Н8 класаралық изомерлері – циклобутан және метилциклопропан:


Н2С – СН2  СН2




Н2С – СН Н2С СН – СН3

4. Кеңістіктік изомерлері (геометриялық немесе цис-, транс- изомер деп те аталады). Қаныққан көмірсутектердің молекулаларында көміртек атомдары σ-байланыстың айналасында еркін айнала алады. Ал алкендерде көміртек атомдары өзара қос (σ-және π-) байланыс арқылы жалғасқан жағдайда π-байланыс үзілмейінше еркін айналу мүмкін емес. Қос байланыспен жалғасқан көміртек атомдары осы байланыс осі арқылы еркін айнала алмайды. Сондықтан бутен-2-нің орынбасушылары –метил топтары кеңістікте екі түрлі жағдайда орналаса алады. Бірдей орынбасушы топтары қос байланыстың бір жағында орналасқан қосылыс цис-изомер деп, ал екі жағында орналасқаны транс- изомер деп аталады.





Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11




©engime.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет