Сыныбы 10 Тақырыбы



бет3/3
Дата18.02.2018
өлшемі325,6 Kb.
түріСабақ
1   2   3


Топ басшылары бағалап отырады

5 мин

2 мин


Интерактивті тақта


Бағалау

Металдардың адам өміріндегі маңызы, алатын орны қандай деген сұрақ беріледі.

Әр топ өз ойларын қорытындылап жауап береді.

Топтың жинаған смайликтерін геметриялық фигураларын санату.

Мадақтау.




1мин

Бағалау парағы

Бойынша баға қою





Үй тапсырмасы



«Металдар адам өмірінде» эссе жазу

Дәптерлеріне жазады




1мин


Оқулық.





Рефлексия





Оқушылар стикерге өз ойларын жазады




1мин

Кері байланыс парағы

Адам ағзасындағы металдар

Металдар адамзат қоғамына ерте заманнан белгілі. Өркениетті өндірістің дамуына сәйкес және адамдардың металдарды игеруі мен қолданылуына орай, тарихта бүтіндей металл дәуірлеріні ң аты қалды.

Гоелогия мен металлургияның негізін салған, белгілі металдарды зерттеуші Георгий Агрикола ХVI ғасырда былай деп жазды: «Адамдар металдарсыз өмір сүре алмайды...егер металдар болмаса...адамдар жабайы аңдардың арасында ең аянышты өмір сүрген болар еді» - деп.

Сонымен қатар адам ағзасына металл қажет екенін біз мектеп курсынан білеміз.Бұл металдардың ағзаға тигізер пайдасы мен олардың кері әсері де болады. Организм тіршілігінде d элементтердің рөлі ерекше. Олардың көбі микроэлементтер болып табылады. Мысалы: мыс (Сu), мырыш ( Zn), кобальт

( Со), марганец (Мn), темір (Fe). Ал өсімдіктер мен жануарлардың организмдерінде олардың мөлшері болар болмас, бірақ олар тіршілікке қажет. Ал бұдан басқа нағыз сілтілік металдар мен сілтілік жер металдар да болады. Олар натрий(Na), литий(Li), калий(K) және кальций(Ca), магний (Mg).

Натрий ( Na) ағзаның өн бойына толық таралған; қан сарысуында, арқажұлын сұйықтығында, көз сұйығында, асқорыту сөлдерінде,өтте, бүйректе, теріде, сүйек ұлпаларында, өкпеде және мида таралған.



Кері әсері. Na ионының ағзада көп мөлшерде болуы ас тұзын мол пайдалануға байланысты. Бұл су алмасуын бұзады, қанды қоюлатады, бүйрекке әсер етеді және зат алмасуға жүрек-тамыржүйесіне зиянды.

Мыс (Cu). Тірі ағзада адамда мыс, темір тәрізді қан құрамында кездеседі. Cu элементі аз болса жануарларда амения (қан аздығы), өсімдіктерде хлороз ауыруы пайда болады. Бауыр мен мида мыстың мөлшерікөп болады.

Зиянды әсері. Мыс улы металдарға жатады. Нерв жүйесі,бауыр ,бүйрек,тіс, асқазанға әсер етіп қызметін бұзады.

Литий (Li). Адам ағзасындағы литий элементінің мөлшеріорта есеппен 70мг. Жануарлардың ағзасындағы литий қосылыс күйінде бүйректе, бауырда, көкбауырда,өкпеде,қанда және сүтте жинақталады. Литийдің ең көп мөлшері бұлшық ет құрамында болады. Литий йоны ағзада асқазан-ішек қабырғалары қанға өтіп сонда жиналады.

Кальций (Са). Са йоны ағзада қан тоқтату және зат алмасу,әсіресе сүйектерге,тіс құралу үшін қажет.Са фосформен бірге сүйекті және жүйке жүйесін құрайды.

Кері әсері. Ағзада Са құрамы көп болып кетсе,цистит ауруына шалдығады.Егер Са цемент ұнтағы түрінде өкпеге енсе тыныс жолдарына зиян.

Мырыш (Zn).Ересек адамның ағзасындағы мырыш бұлшық еттерде 65%,сүйектерде 20% жинақталған. Ал қалған бөлігі қан плазмасында,бауырда және эритоциттердеболады. Zn – ең көп мөлшері қуықасты безінде кездеседі.Мырыш-қанның құрамындағы қанттың мөлшерін реттер отырады.Негізгі мырыш қарабидай кебегінде көп болады.Адам ағзасы мырышты ет, сүт және жұмыртқа тағамдарын пайдалану арқылы қабылдайды.

Калий(К). К ағзаның барлық бүйрек,жүрек,сүйек,бұлшық еттерде,қанда,мида және т.б кездеседі.Ағзадағы калий катионы К+ физиологиялық қызметтер атқарады – бұлшық еттердің жиырылуы, жүректің қалыпты жұмыс істеуі , жүйкелік импульстердің берілуі, алмасу ферменттердің белсенділігін арттырады. Ересек адам тәулігіне тамақпен бірге 2 – 3 г калийді қабылдайды. Ағзаға калий жетіспеген жағдайда күніне 4 – 5 рет калий хлоридін КСL 1.0 г. мөлшерде пайдаланылады.

Магний (Mg) . Ағзадағы магнийдің ең көп мөлшері сүйек ұлпасында, тіс эмалінің дентинінде жинақталған. Сонымен қатар магний ұйқы безінде , қаңқа бұлшық еттерінде, бүйректе, мида, бауырда және жүректе кездеседі. Ересек адам тәулігіне массасы 0,7г шамасындай магнийді пайдаланады
Каталог: uploads -> doc -> 0025
doc -> Ғарыш әлеміне саяхат
doc -> Сабақ тақырыбы: Шерхан Мұртаза «Ай мен Айша» романы Сабақ мақсаты: ҚР «Білім туралы»
doc -> Сабақтың тақырыбы Бала Мәншүк ( Мәриям Хакімжанова) Сілтеме
doc -> Ана тілі №2. Тақырыбы: Кел, балалар, оқылық Мақсаты
doc -> Сабақ жоспары «Сәулет және дизайн» кафедрасының арнаулы пән оқытушысы, ҚР «Еуразиялық Дизайнерлер Одағының» мүшесі: Досжанова Галия Есенгелдиевна Пәні: Сурет және сұңғат өнері
doc -> Сабақ Сабақтың тақырыбы : Кіріспе Сабақтың мақсаты : «Алаштану» курсының мектеп бағдарламасында алатын орны, Алаш қозғалысы мен Алашорда үкіметі тарихының тарихнамасы мен дерекнамасына қысқаша шолу
doc -> Тәрбие сағаттың тақырыбы: Желтоқсан жаңғырығы
doc -> Сабақтың тақырыбы : Әбунасыр Әл- фараби Сабақтың мақсаты
doc -> Сабақ жоспары Тақырыбы: Үкілі Ыбырай Мектеп:№21ом мерзімі
0025 -> Сабақ жоспары пән: Азаматтық іс жүргізу құқық Күні: 11. 12. 2015 ж Топ : ҚТ-31


Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3


©engime.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

енгізу | тіркеу
    Басты бет


материалдарды жүктеу