Термодинамиканың бірінші бастамасы



Дата18.12.2023
өлшемі147,4 Kb.
#197515
Байланысты:
10 Б сынып


Термодинамиканың бірінші бастамасы

Жүйенің барлық параметрлері,сыртқы жағдайлар өзгермей қалган кезде уақыт бойынша тұрақты болатын,белгілі мәндерін сақтайтын күйін термодинамикалық тепе-теңдік күйі деп атайды.

  • Жүйенің барлық параметрлері,сыртқы жағдайлар өзгермей қалган кезде уақыт бойынша тұрақты болатын,белгілі мәндерін сақтайтын күйін термодинамикалық тепе-теңдік күйі деп атайды.

Жоспар:

Жоспар:

1.Термодинамикалық тепе-теңдік және термодинамиканың 1-бастамасы.

2.Күй функциялары.

3.Газдың жылусыйымдылығы.

4,Жылусыйымдылығының кванттық теориясы жөніндегі түсініктер.

5.Термодинамиканың 1-бастамасын изопроцесстерге қолдану.

6.Адиабаталық процесс.

7.Энтальпия жылулық функция.

  • Энергияның сақталу заңы бойынша жүйенің істейтін жұмысы,оған берілген жылу мөлшері мен ішкі энергиясының өзгеруінің айырымына тең долады:
  • dA=dQ-dU
  • бұл теңдеу механикалық және жылулық энергияларына қатысты энергияның сақталу заңы.

    Осы сақталу заңы термодинамиканың бірінші заңы немесе бастамасы деп аталады.


Теомодинамиканың бірінші бастамасы.

Күй функциялары.

  • Термодинамикалық жүйенің күйін тәкелсіз макрасксптық параметрлер жиынтығы,яғнитемпература,қысым,тығыздық,масса,химиялық құрамы және т.б. олар заттың өлшенетін қасиеттерін сипаттайды,күй функциялары немесе күй параметрлері деп аталады.

Қоршаған ортаға қатысты BD жүйе зат және энергия үш түрлі тәсілмен алмасуы мүмкін:

  • Қоршаған ортаға қатысты BD жүйе зат және энергия үш түрлі тәсілмен алмасуы мүмкін:
  • a)жүйе оқшауланған,ешқандай зат және энергия алмасу болмайды.
  • b)оқшауланған жуйедегі адибаталық процесс,зат және энергия алмасусыз өтеді.
  • c)жабық жүйе,затпен алмасусыз,бірақ энергия алмасып отырады.
  • d)ашық жүйе,зат және энергия алмасады.

Дененің температурасын бір кельвинге өзгерту үшін,оған берілетін немесе одан алынатын жылу мөлшерін жылусыйымдылық д.а.

  • Дененің температурасын бір кельвинге өзгерту үшін,оған берілетін немесе одан алынатын жылу мөлшерін жылусыйымдылық д.а.

Меншікті
Мольдік
Заттың бірлік массасына қатысты
с (Дж/кг*К)
Заттың бір моліне қатысты
С (Дж/моль*К)
    • c = Q / (mΔT).

Меншікті:
    • C = M · c,

Мольдік:

Cp және CV жылу сыйымдылықтары арасындағы байланыс (Майер формуласы):

  • Cp және CV жылу сыйымдылықтары арасындағы байланыс (Майер формуласы):
  • Cp = CV + R.
  • Cp жылу сыйымдылығы CV жылу сыйымдылығынан әрқашан көбірек болады (1-сурет).

1-сурет.
Газды ΔT = T2 – T1 температураға жылытудың екі мүмкін болатын процесі.

Термодинамиканың бiрiншi заңын изопроцестерге қолдану

  • Изохоралық процесс.
  • Бұл процесте газ көлемi өзгермейдi: V = const. Газдың iшкi энергиясының өзгерiсi оған берiлген жылу мөлшерiне тең: ΔU = Q. Егер газ қыздырылса , онда Q > 0 және ΔU > 0 – iшкi энергия ұлғаяды. Газды суытқан кезде: Q < 0 және ΔU < 0, оның iшкi энергиясы азаяды.

Изотермалық процесс.

  • Изотермалық процесс.
  • Изотермалық процесс кезiнде газдың температурасы тұрақты болады (Т = const) және оның iшкi энергиясы өзгермейдi. Газға берiлген барлық жылу мөлшерi пайдалы жұмыс атқаруға жұмсалады: Q = А′. Газ белгiлi жылу мөлшерiн (Q > 0) алған кезде, ол оң жұмыс атқарады (А′ > 0). Керiсiнше, егер газ қоршаған ортаға жылу берсе, онда оның атқарған жұмысы терiс болып саналады.

Изобаралық процесс.

Изобаралық процесс.

  • Изобаралық процесс кезiндегi газға берiлген жылу мөлшерi оның iшкi энергиясының бiрге өзгеруiне және қысым тұрақты болған кездей P = const жұмысты атқаруға шығындалады.

Адиабаталық процесс

  • Қоршаған ортамен жылу алмасуы болмайтын жағдайда өтетiн жүйедегi изопроцесс адиабаталық процесс деп аталады. Адиабаталық процесс кезiнде Q = 0 және жүйенiң iшкi энергиясының өзгеруi жұмыс атқару арқылы ғана жүредi: ΔU= А. ΔU= А теңдiгi белгiлi қорытынды жасауға мүмкiндiк бередi. Егер жүйеде оң жұмыс жасалса, мысалы газ сығылатын болса, онда оның iшкi энергиясы ұлғаяды және температурасы өседi. Керiсiнше , газ ұлғайған кезде, ол өзi оң жұмыс атқарады (Аұ > 0). Оның iшкi энергиясы азаяды да, газ суиды.

Күн көзiнiң әсерiнен жылыған ауа, жоғары көтерiледi де, биiктiкке көтерiлген сайын қысымның азаюына байланысты тез арада ұлғайып-таралады. Бұл ауаның ұлғайып-таралуы оның салқындауына әкелiп соғады. Осының нәтижесiнде су булары конденсацияланады да, бұлттар пайда болады

Пуассон теңдеуі немесе адиабаталық процестегі идеал газ күйінің теңдеуі



Достарыңызбен бөлісу:




©engime.org 2024
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет