Саяси ойлар тарихындағы басқарудың "дұрыс" және "бұрыс" формалары Политология



Дата07.02.2022
өлшемі0,69 Mb.
#86123

Саяси ойлар тарихындағы басқарудың "дұрыс" және "бұрыс" формалары

Политология


Ежелгі Шығыстағы саяси ой (Мысыр,Қосөзен,
Үндістан,Қытай)

Антикалық саяси ой
( Ежелгі Грекия, Ежелгі Рим)

Негізгі деректер мен авторлар:
Конфуций “Лунь Юй”,”Ману заңдары”,Каутилья “Артхашстра “

Платон “Мемлекет”,
Аристотель”Саясат”,
”Афинылық полития”;
Полибий “Тарих”;
Цицерон “Мемлекет туралы”,”Заңдар туралы”

Негізгі идеялар:
-Жеке адам билігін нығайту мен ақтау;
-басқарушының шығу тегін құдіретпен байланыстыру;
-мемлекеттің орталықтануы;
-төменгілердің басқарушыға сөзсіз бағынуы;
-азаматтық қоғамның болмауы;

Негізгі идеялар:
-басқарудың идеалды формасын іздеу;
-полистік орталықтанбаған демократияны ақтау;
-азаматтық қасиеттерге тәрбиелеу;
-азаматтық құқықты және республикалық идеяны қалыптастыру;

Платон (б.з.б. 427 – 347 ж.ж.)

  • Шын аты – Аристокл.
  • Платон атақты фәлсафашы Сократтың шәкірті
  • Платонның 200 еңбектері бар
  • Олардың ішінде саясаттану ғылымына қатысы бар шығармалар “Мемлекет”, “Саясатшы”, “Заңдар”, “Софист”, “Парменид”.

Платонның ойынша,

Платонның ойынша,

  • Адамдар қажеттіліктерін жеке-дара өтей алмайды. Олар бірігудің арқасында ғана қажеттіліктерін өтейді. Осы бірігудің арқасында қоғам, мемлекет пайда болады.

Платон адамдарды үш үлкен топқа (сословиеге)бөлді:


Адамдар
Әкімдер
Фәлсафашылар –
табиғатынан
шындықты, игілік
идеясын саралап
танып білуге
икемді болуы керек
Қорғаушылыр
Әкімдердің ой-ниеттерін
іске асырады, мемлекетті
қорғайды
Өндірушілер
Егіншілер мен
қолөнершілер –
өмірге қажетті
қаржыларды
тауып,
мемлекетті
материалдық жағынан
қамтамасыз етеді

Мемлекеттік құрлысты 5 түрге бөлді:

  • Аристократия
  • Тимократия
  • Олигархия
  • Демократия
  • Тирания
  • Осылардың ішінде аристократияны қолдады және қоғамдық меншікті қолдап, жеке меншікке қарсы тұрды

Аристотель (б.з.б. 384 – 322 ж.ж.)

  • Аристотель Платон академиясында білім алған.
  • Аристотель Афинада өз лицейін ашып, саяси ғылымды пән ретінде енгізді және өзі сабақ берді
  • Саясаттануға қатысты еңбектері “Саясат”, “Афиналық полития”, “Этика”, “Риторика”

Аристотельдің ойынша

  • Мемлекет – қауымның дамыған түрі
  • Қауым - отбасының дамыған түрі


Мемлекет
Дұрыс
  • Монархия
  • Аристократия
  • Полития

Бұрыс
  • Тирания
  • Олигархия
  • Демократия

Полибий бойынша басқару формаларының шеңберлік ауысуы


тирания
аристократия
олигархия
демократия
охлократия
монархия

Цицеронның( 106-43жж) негізгі саяси идеялары

  • Мемлекет халықтың ісі ( res publica)
  • Халық – ортақ мүдделері мен құқықтары бірлескен адамдар

Орта ғасыр мен қайта өрлеу дәуіріндегі саяси ұғымдар

  • Бұл дәуірде рухани өмірде дін түгелдей үстемдік етті
  • Христиан діні феодалдық қоғам көзқарасынның өзегі, бір тұтас христиан мәдениетінің негізі болды

Ортағасырлардың саяси ілімдерінің сипатты белгілері:


Сипатты белгілер
саяси идеяларды діни догматикамен
Монархия басқарудың идеалды түрі
Теократия мемлекет пен шіркеудің байла
нысы ретінде ақтау
Антикалық грек рим дәстүрінің ықпалы

Реформация кезеңіндегі негізгі саяси идеялар ( xv-xvi ғғ.)

  • Мартин Лютер / ұлттық шіркеудің папалық куриядан тәуелісіздігі
  • Жан Кальвин/ Мемлекетке тәуелсіз пресвитирандық шіркеу.Әр христианның ақиқат іздеу мен Құдаймен священниксіз араласуға құқығы бар

Иммануил Кант (1724 – 1804 ж.ж.)

  • Оның саяси пікірлері “Космополиттік көзқарас жөніндегі жалпы тарихтың идеялары”, “Өмірлік бейбітшілікке” деген еңбектерінде баяндалған

Канттың әлуметтік көзқарасының негізгі қағидалары

  • Әрбір адам ар-намысының, шексіз құндылықтың иесі
  • Қандай игілікті жоспар болмасын адам оны жүзеге асыру жолында әдіс, айла , құрал болуға тиіс емес

XX ғ. саяси ілім

  • XX ғ. бірінші жартысында Батыс елдерінде солидаризм ілімінің өріс алуы.
  • XX ғ. саяси ілімінде өзінің ізін қалдырған немістің көрнекті саясаттанушысы, фәлсафашысы, тарихшысы, әлеуметтанушысы ...

Дайндаған:

  • Төлеген Ерасыл


Достарыңызбен бөлісу:




©engime.org 2024
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет