20.Еңбек нарығын мемлекеттік реттеу. Қазақстандағы еңбек нарығының қазіргі жағдайы Еңбек нарығынмемлекеттікреттеудіңмынадайбағыттарынатауғаболады: 1,Еңбек ресурстарынжұмыспенқамтудыңсанынарттырудыынталандыру жəне мемлекеттіксекторда жұмыс орындарыныңсанынұлғайтубойыншабағдарламалар. 2. Жұмыскерлердідаярлау жəне қайтадаярлаубойыншабағдарламалар. 3. Жұмыскерлердіжалдауғақолдаукөрсетубойыншабағдарламалар. 4. Жұмыссыздықтыəлеуметтіксақтандырубойынша бағ дарламалар (жұмыссыздықбойыншажəрдемақылар). Еңбек нарығынмемлекеттікреттеудіңалғашқы үш бағытындамемлекеттіңсаясатыбелсенді, ал соңғы төртіншібағытындамемлекеттіңсаясатыенжарболыптабылады. Еңбек биржасы – бұл жұмыс күшінсату жəне сатыпалудыжүзегеасыратынжұмыскерлер мен кəсіпкерлерарасындаделдалдыққызметтеркөрсететінұйымдарболыптабылады.
Қазіргікездегіреспубликадағы еңбек нарығы жұмыссыздықдеңгейініңтөменедеуі мен жұмыспенқамтылған халықтың саныныңөсуіменсипатталады. Мыслы, ҚР статистика Агенттігініңмәліметібойынша 2003 ж. жұмыссыздықдеңгейі – 12,8 болса, 2005 ж. 9,3 %-ға дейінтөменедеген, ал 2006 ж. 2-шітоқсанындағы оның деңгейі -7,8% болған. Қазақстандағы еңбек нарығыныңөзіне тән ерекшелңктерңретіндекелесіпроцестердіатауғаболады: Жұмыс күшініңбөлінуінәтижесіндематериалдықөндіріссферасындағыолардыңүлесініңтөмендеуі. Әсіресеөнеркәсіппенқұрылыстағыжұмыспенқамтылудыңқысқаруыайқын. Мысалы, 1990ж. халық шаруашылығында еңбек ететіндердің 71,9% - материалдықөндіріссферасында, 28,1%-ы материалдықемессферадажұмыспенқамтылды. Экономика салаларынқұрылымдыққайта құру, әртүрліменшікнысандарыныңпайдаболуыменбайланысты жаңа еңбектікқатынастардыңқалыптасуы жұмыс күшініңқайтабөлінуінеәкеліп, жаппайжұмыссыздыққа ұласты. 1995 ж. өндірістіксферадажұмыспенқамтылғандардың 28,5% - жұмыстанкеткен. 2002ж. мәліметбойыншамұнда 1,1 млн. адам жұмыс істеген, бұл жалпыжұмысшылардың 16,4%- ы ғана Өнеркәсіпсалаларыішінде жұмыс істейтіндерініңбөлінуіқұрылымдықөзгерістергеұшырады. Отынэнергетикалықкешеннің, түсті және қара металургиясалаларыныңэкспорттықбағдарлауынабайланысты осы салаларға жұмыс күшініңқайтабөлінуіжүзегеасты. Экономикалықмемлекеттіксектордыңқысқартуымемлекеттікемес сектор мен өзін-өзіжұмыспенқамтусферасына жұмыс күшініңқайтаағылуынкүшейтті, 2001 ж. мәліметбойыншажекесекторда еңбек ететіндер жұмыс істейтін халықтың 75% - ын құраған, ал өзін- өзіжұмыспенқамтығандар саны – 2,7