7 тақырып. Сұраныс пен ұсыныс теориясының негіздері


графигі. Нарықтағы тепетеңдік



бет4/4
Дата02.11.2022
өлшемі191,77 Kb.
#156141
1   2   3   4
Байланысты:
7 дәріс

7.5. графигі. Нарықтағы тепетеңдік.






Р S


Р2
Е
PЕ
Р1 D


QЕ Q

Мұнда:
Е – сұраныс пен ұсыныс қисығының қиылысқан тепе-теңдік нүктесі;
Ре- теңдік баға;
Qе- теңдік көлем.

Бірінші жақтан, сұраныс пен ұсыныс арасындағы өзгерістермен екінші жақтан, теңдік баға мен тауардың теңдік көлемі арасындағы өзгерістер арқылы төмендегі байланыстарды анықтауға болады:




Теңдік бағаның өзгеруі

Тауардың теңдік көлемінің өзгеруі

Сұраныстың өсуі

Өсуіне

Өсуіне

Сұраныстың азаюы

Төмендеуіне

Азаюына

Ұсыныстың азаюы

Өсуіне

Азаюына

Ұсыныстың өсуі

Төмендеуіне

Өсуіне

Сұраныс пен ұсыныс көптеген факторлардан тәуелді және осы факторлардың өзгеруіне қарай олар да өзгереді. Икемділіктің мағынасы осындай өзара өзгерістерден туындайды.


Икемділік - бұл белгілі бір фактордың 1% өзгеруіне жауап ретінде сұраныс пен ұсыныстың қанша процентке өзгергенін анықтайтын көрсеткіш. Ол көрсеткіш проценттік өзгеру қатынастарымен анықталады.





7.6 графигі. Икемді сұраныс.



7.7. графигі. Икемсіз сұраныс.



Р


Р1


Р2
D
Q1 Q2 Q





Р


Р1
Р2
D


Q1 Q2 Q



ЕPD > 1, баға төмендеген сайын сату көлемі өзгереді, ал жалпы түсім өседі.

ЕPD < 1, баға өскен сайын, сату көлемі азаяды және жалпы түсім азаяды.






7.8.Графигі. Бірлік икемділік.

7.9. Графигі. Абсолютті икемді сұраныс.



Р
Р1
Р2
D


Q1 Q2 Q



Р


P D


Q1 Q2 Q



ЕPD = 1, бағаның әрбір 1 % өзгеруіне сұраныс көлемінде 1 % өзгереді, ал жалпы түсім өзгермейді.

ЕPD = ∞, баға өте аз көлемде өзгерсе де, сұраныстың көлемі шексіз көп өзгереді.


7.10 графигі. Абсолютті икемсіз сұраныс.






Р


D
Р1


Р2


Q Q



ЕPD = 0, бұл баға көлемі өзгергенімен, сұраныстың көлемі өзгермейді.

Сұраныстың бағалық икемділігі – тауар бағасының 1% өзгеруі сол тауарға деген сұраныстың қанша процентке өзгеретінін көрсетеді, яғни бұл көрсеткіш сұраныс көлемнің осы тауар бағасының өзгеруіне сезімталдығын анықтау үшін қолданылады.


Q%
ЕPD = ─────
Р%;
Q%
ЕPD = ─────
Р%;
Q%
ЕPD = ─────
Р%;
Q%
ЕPD = ─────
Р%;
Q%
ЕPD = ─────
Р%;
Q%
ЕPD = ─────
Р%;
Q%
ЕPD = ─────
Р%;
Q%
ЕPD = ─────
Р%;
ЕPD = Q%
∆ Р%
Мұнда ЕPD – сұраныстың бағалық икемділігінің коэффиценті;
Q% - сұраныс көлемінің қатысты өзгеруі;
Р% - бағаның қатысты өзгеруі;
Сұраныстың табыстық икемділігі – бұл көрсеткіш тұтынушы табысының 1% өзгеруі осы тауарға деген сұраныстың қанша процентке өзгеретінен көрсетеді. Бұл коэффициент тауардың сапалылығын анықтайды.

ЕіD = Q%


∆ I %
Мұнда: ЕіD – сұраныстың табыстық икемділігінің коэффициенті,
Q % - сұраныстың өзгеруі,
І % - табыстың өзгеруі.

  • Егерде ЕіD > О бұл тауарлар сапасыз болады, себебі тұтынушының табысы өскен сайын қарастырып отырған тауарға сұраныс азаяды.

  • ЕіD >О - әдеттегі қолдануға жарамды тауарлар.

  • Егерде О< ЕіD < 1 – бірінші қажеттіліктегі тауарлар

  • ЕіD > 1 – қымбат жиһаздар, сән-салтанат тауарлары.

Көптеген тауарларға ЕіD – оң сан, бірақ та қайсы бір жағдайларда ол теріс санда болуы мүмкін яғни табыс өскен сайын сатып алынған игіліктердің саны азаятын болса.
Бірін - бірі алмастыратын және толықтыратын тауарлардың болғандығынан, бір тауардың бағасының өзгеруі екінші тауардың сұраныс көлемінің өзгеруіне әсер етеді. Бұл байланысты анықтау үшін сұраныстың қиылысқан икемділігі деген көрсеткіш қолданылады. Бұл көрсеткіш У тауарының бағасы 1% -ке өзгерген кезде Х тауарынан сұраныс көлемі қанша процентке өзгеретінін көрсетеді және төмендегі формула арқылы есептеледі:
ЕхуД = Qх%
∆ Ру%

Мұнда: ЕхуД – қиылысқан икемділік коэффициенті;


∆ Qх% - Х тауарына сұранысына қатысты өзгеруі;
∆ Ру% - У тауар бағасының өзгеруі.

  • Егерде қиылысқан икемділік коэффициенті оң сан болса, ЕхуД > О, онда Х және У тауарлары бірін - бірі алмастыратын тауарлар.

  • Егер ЕхуД < О теріс сан болса, онда бірін - бірі толықтыратын тауарлар.

  • ЕхуД = О онда Х және У біріне - бірі қатысы жоқ тауарлар болып анықталады.

Ұсыныстың икемділігі – бұл бағаның 1% -ке өзгеруі ұсыныс көлемінің қанша %-ке өзгеретінін анықтайтын көрсеткіш.

ЕРS = Qх%


Ру%
Мұнда: Ер S - ұсыныстың икемділігі,
Q% - ұсыныстың көлемінің қатысты өзгеруі
Р% - бағаның қатысты өзгеруі.



7.11. график. Икемді ұсыныс.

7.12. график. Икемсіз ұсыныс.



Р


S


Р1


Р2


Q2 Q1 Q





Р
Р1 S
Р2
Q2 Q1 Q



Егер ЕРS >1, ұсыныс икемді. >>

Егер ЕРS <1, ұсыныс икемсіз.




График 7.13. Бірлік икемді ұсыныс


Р
S
Р1
Р2
Q2 Q1 Q

Егер ЕРS = 1, ұсыныстың икемділігі бірлік деп аталады.



7.14. г рафик. Абсолюттік икемсіз ұсыныс

7.15. график. Абсолюттік икемді ұсыныс



Р S


Р1
Р2


Q



Р
S
P
Q1 Q2 Q



ЕРS =0, бұл жағдайда бағаның өзгеруі ұсынысқа әсер етпейді.

ЕРS = ∞, баға көлемі өзгергенімен, ұсыныстың көлемі өзгермейді.



Негізгі түсініктер мен терминдер


Икемділік


Қиылысқан икемділік
Сұраныс
Сұраныстың бағалық икемділігі
Сұраныстың заңы
Сұраныстың қисығы
Сұраныстың табыстық икемділігі
Ұсыныс
Ұсыныстың заңы
Ұсыныстың икемділігі
Ұсыныстың қисығы


Бақылау сұрақтары





  1. Сұраныс: түсінігі, заңы және кисық сызығы.

  2. Сұранысқа әсерін тигізетін бағасыз факторлар.

  3. Ұсыныс: түсінігі, заңы және қисық сызығы.

  4. Ұсынысқа әсерін тигізетін бағасыз факторлар.

  5. Сұраныстың бағалық және табыстық икемділігі.

  6. Ұсыныстың икемділігі.

  7. Нарықтағы тепе-теңдік.


Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4




©engime.org 2024
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет