«Қазақ тілі мен әдебиеті» мамандығы үшін «Әдебиет теориясы» пәні бойынша студенттерге арналған оқу әдістемелік кешені


семинар. Әдеби тек. Эпос, лирика, драма



бет5/5
Дата31.12.2019
өлшемі377 Kb.
1   2   3   4   5

14семинар. Әдеби тек. Эпос, лирика, драма

Әдеби тек туралы пікірлер. Эпос, лирика, драманың шыгу тегі. Драма. Эпоспен қарайластық. Әрекет құдіреті. Автор сөзі. Кейіпкер сөздері мен монологтар. Лирика. Көңіл күй ахуалы. Лирикалық әсер. Лирикадағы сыртқы әлем. Лирикалық экспрессияның синтаксистік-ырғақтық құрылымы. Шартты түрдегі қосымша әдеби тектер» әдебиеті.Әдеби жанрлар. Роман. Повесть. Поэма. Әңгіме және новелла.

Лирикалық жанрлар. Баллада. Трагедия. Драма.

Жанр жіктемесінің күрделі сипаты. Жанрлық канондар. Жанрлық дәстүрлер және уақыт Жанр мен композицияның төркіндестігі. Роман. Романдағы адам мен тағдырдың «сәйкессіздігі» (Бахтин). Повестің тарихы. Тақырыбы. Баяндау ауқымы. Мазмұн тереңдігіне мән арту. Повесть пен поэма сюжеттік-композициялық құрылымы. Әңгіме және новелла. Әңгімедегі көлем және айтар ойдың жарасымды өрімі. Лирика жанрлары. Баллада. Баллада мен өлең сөзге құрылған мысалдың лиро-эпикалық жанрларға тән сипаты. Қазақ өлеңінің ұлттық болмысы. Арнау лирика, толғау лирика, баяндау лирика. Трагедиядағы жеке мүдде мен сыртқы күштердің арасындағы шешілмес қайшылықӘдеби процесс. Көркемдік бағыт. Көркемдік әдіс. Стиль

Әдеби процесс. Көркемдік даму заңдылықтары. Көркемдік бағыт. Көркемдік әдіс. Көркемдік әдістің ойлау типі тұрғысынан жіктелісі: реализм және романтизм. Стиль. Ж.Аймауытов, М.Әуезов стилі.

Ұсынылатын әдебиеттер тізімі:

1. Ахметов З. Өлең сөздің теориясы. – А.,1973.

2. Әдебиеттану. Терминдер сөздігі. – А.,1996

3. Байтұрсынов А.Әдебиет танытқыш // кітапта:А.Байтұрсынов.Шығармалары –А., 1989 ж.

4. Жұмалиев Қ. Әдебиет теориясы. – А.,1964

5. Қабдолов З. Әдебиет теориясының негіздері:Оқу құралы. – А., 1970

6. Нұрғали Р. Әдебиет теориясы. – А., 2003

7. Нұрғали Р. Сөз өнерінің эстетикасы. – А., 2003



Қосымша әдебиетттер:

1.Абрамович Г.Л. Введение в литературоведение.-М.,1970

2. Ахметов З.Казахское стихосложение.-А.,1964

3. Бахтин М.М.Эстетика словесного творчество.-М.,1979

4. Бахтин М.М. Вопросы литературы и эстетики. – М., 1975

5. Веселовский А.Н.Историческая поэтика.Л.,1989

6. Выготский Л.С. Психология искусства. – М., 1968

7. Поспелов Г.Н. Проблемы литературного стиля. – М., 1970

8. Потебня А.А. Эстетика и поэтика. – М., 1976

9. Теория литературы. М., Академия, 2004, под редакцией Н.Д. Тамарченко

10. Тынянов Ю.Н. Поэтика. История литературы. Кино. – М., 1977

11. Хализев В.Е. Теория литературы. М., 2004

12. Халезев В.Е. Драма как род литературы. М., 1986

15-семинар.

Көркемдік тәжірибе. Дәстүр және жаңашылдық.

Гуманистік реализм. Антикалық реализм. Орта ғасырлық символизм. Қайта өрлеу дәуірінің реализмі. Баракко, ояну дәуірі. Классицизм қағидалары. Ағартушылық реализм, сентиментализммен байланысы. Романтизм. Сыншыл реализм. Ұлттық әдебиетіміздің даму, қалыптасу ерекшеліктері. Натурализм, позитивизм. Модернизм, экспрессионизм, символизм, футуризм, сюррерализм, абстракционизм, т.б. тенденциялар. Модернистік дүниетанымы. Дәстүр мен жаңашылдық ажырамас бірлігі. Дәстүр жалғастығы – аралық буын. Жаңашылдық-талант пен шеберліктің жемісі. М.Әуезовтың «Абай жолы» роман-эпопеясы мен Р.Тоқтаровтың «Абайдың жұмбағы» романындағы дәстүр мен жаңашылдық.


Ұсынылатын әдебиеттер тізімі:

1. Ахметов З. Өлең сөздің теориясы. – А.,1973.

2. Әдебиеттану. Терминдер сөздігі. – А.,1996

3. Байтұрсынов А.Әдебиет танытқыш // кітапта:А.Байтұрсынов.Шығармалары –А., 1989 ж.

4. Жұмалиев Қ. Әдебиет теориясы. – А.,1964

5. Қабдолов З. Әдебиет теориясының негіздері:Оқу құралы. – А., 1970

6. Нұрғали Р. Әдебиет теориясы. – А., 2003

7. Нұрғали Р. Сөз өнерінің эстетикасы. – А., 2003



Қосымша әдебиетттер:

1.Абрамович Г.Л. Введение в литературоведение.-М.,1970

2. Ахметов З.Казахское стихосложение.-А.,1964

3. Бахтин М.М.Эстетика словесного творчество.-М.,1979

4. Бахтин М.М. Вопросы литературы и эстетики. – М., 1975

5. Веселовский А.Н.Историческая поэтика.Л.,1989

6. Выготский Л.С. Психология искусства. – М., 1968

7. Поспелов Г.Н. Проблемы литературного стиля. – М., 1970

8. Потебня А.А. Эстетика и поэтика. – М., 1976

9. Теория литературы. М., Академия, 2004, под редакцией Н.Д. Тамарченко

10. Тынянов Ю.Н. Поэтика. История литературы. Кино. – М., 1977

11. Хализев В.Е. Теория литературы. М., 2004



12. Халезев В.Е. Драма как род литературы. М., 1986


Студенттердің оқытушының басшылығымен орындайтын өздік жұмыстарының тақырыптары_




Тақырыптар

Жұмыс түрі

Тапсыру мерзімі

Балл

1

Шәкәрім шығармаларындағы «Ажал» категоиясы

Картотека

I

4

2

Шәкәрім шығармаларындағы «Ынсап» категориясы

Талдау

II

5

3

«Абай жолы» роман-эпопеясы «Қайтқанда», «Қат-қабатта» тараула-рындағы көркемдеуіш құралдар

Талдау

III

4

4

«Абай жолы» роман-эпопеясы «Жолда», «Шытырманда» тарауларындағы көркемдеуіш құралдар

Талдау

IV

5

5

«Абай жолы» роман-эпопеясы «Бел-белесте», «Өрде», «Қияда» тарауларындағы көркемдеуіш құралдар

Картотека

V

4

6

«Абай жолы» роман-эпопеясы «Қайтқанда», «Қат-қабатта» тарау-ларындағы бейнелеуіш құралдар

Талдау

VI

5

7

«Абай жолы» роман-эпопеясы «Тайғақта», «Жайлауда» тараула-рындағы бейнелеуіш құралдар

Талдау

VII

5

8

«Абай жолы» роман-эпопеясы «Еңісте», «Оқапта» тарауларын-дағы бейнелеуіш құралдар

Талдау

VIII

4

9

«Абай жолы» роман-эпопеясы «Абай аға», «Кек жолында» тарауларындағы бейнелеуіш құралдар

Талдау

IX

4

10

«Абай жолы» роман-эпопеясы «Қарашығын», «Өкініште» тараула-рындағы бейнелеуіш құралдар

Картотека

X

4

11

«Абай жолы» роман-эпопеясы «Қақтығыста», «Қоршауда» тараула-рындағы бейнелеуіш құралдар

Талдау

XI

5

12

«Абай жолы» роман-эпопеясы «Түн-түнекте», «Құз-қияда» тарауларындағы бейнелеуіш құралдар

Талдау

XII

5

13

«Абай жолы» роман-эпопеясы «Қапада», «Қастықта» тарауларындағы бейнелеуіш құралдар

Картотека

XIII

5

14

«Абай жолы» роман-эпопеясы «Шайқаста», «Жұтта» тарауларындағы бейнелеуіш құралдар

Картотека

XIV

5

15

«Көксерек» повесіндегі көркемдік категориясы

Картотека

XV

4


Студенттерге өздігінен оќуға берілетін таќырыптар
1. Әдебиет теориясы және эстетика. Әдебиет пен өнердегі сұлулық пен әсемдік мұраттары. Әдебиеттің көркемдік мәні. Әдебиеттің қоғамдық мәні. Әдебиеттің тәрбиелік мәні.

Ұсынылатын әдебиет: [2], бет, [7],беттер, [12], беттер, [32], беттер.

2. Әдебиет теориясы мен эстетиканың ерте кезеңі. Көне үнді, шумер елдерінің мәдени ескерткіштер және эстетика. Антикалық дәуір эстетикасы. Платонның өнер мен әдебиет теориясына қатысты тұжырымдары. Соңғы классика дәуірі және Аристотель. «Поэтика» еңбегінің құндылығы.

Ұсынылатын әдебиет: [3], бет, [12],беттер, [24]беттер, [26],беттер, [29]беттер.

3. Орта дәуір және қайта өрлеу дәуірінің эстетикасы. Ерте орта ғасыр және Аврелий Августиннің абсолютті сұлулық туралы пікірлері. Кейінгі орта ғасыр эстетикасының өкілі – Фома Аквинскийдің әсемдік туралы тұжырымдары. Ұлттық эстетиканың алғашқы көздері. Қаңлы жазуы. Сақ-скиф бейнелеу өнері. VI-IX ғасырлардағы ортақ түркі әдеби мұралар және эстетика туралы ой-тұжырымдар. X-XII ғасырлар әдебиетінің құндылығы. Әбунасыр әл-Фараби және әдебиет әлемі.

Ұсынылатын әдебиет: [12], 3-50 бет, [30], 5-40 беттер, [32], 3-30 беттер.

4. Әдебиет теориясының қалыптасу кезеңі. Классицизм эстетикасы. Дидро мен Лессинг, И.Гердердің эстетикасы. И.Кант және эстетикалық талғам. Г.В.Гегельдің өнер туралы қағидалары. Орыс ойшыл-демократтары және сұлулық, әдемілік туралы ой-тұжырымдары.

Ұсынылатын әдебиет: [12], 3-30 бет, [24], 3-50 беттер, [28], 3-17 беттер.

5. Шығармашылық тұлға категориясының эстетикалық мәні және теориялық негіздері. Автор-көркем шығармадағы авторитет тұлға. Көркем шығарманы тудырудағы автордың бірегей болмысы.

Ұсынылатын әдебиет: [5], 3-25 бет, [9], 5-100 беттер, [19], 5-56 беттер, [28],17-73 беттер.

6. Шығармашылық процестегі ойлау табиғаты мен «бейсаналық». Суреткер санасындағы эстетикалық дарашылдық..

Ұсынылатын әдебиет: [1], 5-50 бет, [6], 3-60 беттер, [20], 3-135 беттер, [22], 5-25 беттер, [28], 73-86 беттер.

7. Авторлық субъективизм және қаһарман болмысы. Тип және әлеуметтік характердің ашылуы. Талдауға: С.Мұратбековтың «Жусан исі» повесі. Ж.Қорғасбектің «Өлі көл», «Қасқыр адам» повесі, «Жансебіл», «Үрей» әңгімелері. Р.Мұқанова «Тұл», «Мәңгілік бала бейнесі», «Мұқағали» әңгімелері.

Ұсынылатын әдебиет: [11], 5-100 бет, [13], 5-80 беттер, [28], 87-237 беттер.

8. Эстетикалық әлемдегі авторлық позиция. Астарлы позиция және оның жүзеге асу жолдары. Көпқырлы позицияның көркем мазмұнға ықпалы. Талдауға: С.Сматаев «Елім-ай» дилогиясы, Ә.Кекілбаев «Үркер» романы.

Ұсынылатын әдебиет: [10],100-150 бет, [22], 5-70 беттер, [28], 299-466 беттер.

9. Жанр табиғаты. Әдебиет теориясы ғылымында жанр туралы ғалымдардың көзқарастары. Роман. Қазақ әдебиетінде роман жанрының ттуу, қалыптасуы. Повестің романнан айырмашылығы. Әңгіме мен новелланың ұқсастығы мен айырмашылығы. С.Ерубаев новеллары. Поэма. Сюжетті, сюжеттсіз поэмалардың жанрлық сипаты. Лирика жанрлары. Баллада жазу дәстүрі. Драма: трагедия, комедия, трагикомедия.

Ұсынылатын әдебиет: [4], 3-70 бет, [14], 3-100 беттер, [15], 3-50 беттер, [16], 3-96 беттер, [18], 5-120 беттер, [21], 3-135 беттер, [23], 5-100 беттер.



  1. Әдеби қозғалыс. Көркемдік әдіс және бейнелілік. Стиль және бейнелілік. Сөз және стиль.

Ұсынылатын әдебиет: [8], 3-20 бет, [17],3-376 беттер, [25], 5-35 беттер, [27], 5- 100 беттер, [31], 3-120 беттер.

Қолданылатын әдебиеттер

Негізгі:

  1. Атымов М. Идея және композиция. –А., 1970.

  2. Базарбаев М. Әдебиет және дәуір. –А., 1986.

  3. Байтұрсынов А. Шығармалары. –А.,1989.

  4. Ғабдуллин Н. Ғабит Мүсірепов- драматург. –А.,1982.

  5. Дәдебаев Ж. Өмір шындығы және көркемдік шешім. –А.,1991.

  6. Дүйсенов М. Әдебиеттегі мазмұн мен форманың бірлігі. –А., 1997.

  7. Жұмалиев Қ. Әдебиет теориясы. –А.,1964.

  8. Жұмалиев Қ. Стиль- өнер ерекшелігі. –А., 1996.

  9. Ысмайлов Е. Ақындар. –А.,1956.

  10. Кәкішев Т. Қазақ әдебиеті сынының тарихы. –А.,1994.

  11. Кенжебаев Б. Шындық пен шеберлік. –А.,1986.

  12. Қабдолов З. Сөз өнері. –А., 1992.

  13. Қаратаев М.Эпостан эпопеяға.- А.,1969.

  14. Қасқабасов С. Қазақтың халық прозасы. –А.,1984.

  15. Қирабаев С. Әдебиетіміздің ақтаңдақ беттері. –А.,1996.

  16. Мәшһүр-Жүсіп Қ. Өлең-сөздің патшасы. –А.,1992.

  17. Мәшһүр-Жүсіп Қ. Қазақ лирикасындағы стиль және бейнелілік.

  18. Нұрғалиев Р. Айдын. –А.,1985.

  19. Нұрқатов А. Идея және образ. –А.,1962.

  20. Нұртазин Т. Шеберлік туралы ойлар.- А.,1968.

  21. Негімов С. Өлең өрімі. –А.,1981.

  22. Сыдықов Т. Қазақ тарихи романы. –А.,1996.


Ќосымша әдебиеттер:

  1. Ахметов З. Казахское стихосложение. –А.,1969.

  2. Бахтин М. Вопросы литературы и эстетики. –М.,1975.

  3. Барт Р. Избранные работы. Семиотика. Поэтика. –М.,1989.

  4. Гегель В.Г. Эстетика. В.4 т. –М.,1968.

  5. Жирмунский В. Теория литературы. Поэтика. Стилистика. –М.,1977.

  6. Мақпал Оразбек. Автор және шығармашылық процесс. –А.,2006.

  7. Нұрғалиев Р. Сөз өнерінің эстетикасы. –А.,2003.

  8. Поспелов Г. Теория литературы. – М.,1978.

  9. Соколов А.Теория стиля. – М.,1968.

  10. Тимофеев Л. Основы теории литературы. – М.,1976.


Әдістемелік нұсқаулық
Өздік жұмыстардың орындалуы барысындағы әдіс-тәсілдер:

  • берілген тақырыпты терең талдауға қажет көркем шығармалар мен әдеби-сын еңбектерді іздеу, дайындау;

  • жинап алған шығармалар мен еңбектерді оқу, зерттеу, жүйелеу, міндет-мақсаттарды айқындау;

  • жоспар жасау;

  • өздік жұмысты тиянақты орындау үшін пән оқытушысынан кеңес алуы қажет;

  • өздік жұмысты жазу, орындау.

  • Рефераттың көлемі А-4 форматында 8-10 бетті қамтуы тиіс және компьютерде теріліп жазылуы керек.

  • Конспект жұмыс дәптеріне жазылады. Оның көлемі шектелмеген.


Әдебиетті іздеу, іріктеу
Әрбір өздік жұмыстың тақырыбына байланысты оқылатын, зерттелетін негізгі көркем шығармалар мен әдеби-сын еңбектер көрсетіледі. Ал тақырыпты терең зерттеп, жаңа бір қырын көрсету үшін қажет әдебиет көп болады. Таңдап алған тақырыпқа байланысты көркем шығармалар мен зерттеу кітаптарды, сын мақалаларды студенттің өзі іздеп тауып, тізімін жасап шығуға міндетті. Бұл істі орындау барысында студент кітапханалардың каталогтарын, газет-журнал мақалаларының көрсеткішін пайдалануды үйренеді. Ғылыми мекемелер, кітап шығаратын арнаулы библиографиялық көрсеткіштерді де пайдаланудың жәрдемі зор.

Реферат тақырыптары:

1. Лирикадағы сюжет мәселесі

2. Лирикадағы композиция мәселесі

3. Көркем шығарманың тіл байлығын игерту

4. Ақындық тұлғаның зерттелуі

5. Авторлық позицияның зерттелуі

6. Көркемдік әдіс, әдеби ағымның зерттелуі

7. Стиль және бейнелілік

8. Қазіргі өлең құрылысы (жас ақындардың поэзиясы бойынша)

9. Жазушы шеберлігі

10. Әдебиет және дәуір

11. Өмір шындығы және көркемдік шешім

12. Идея және образ

14. Автор және шығармашылық процесс.

15. Поэтика және стилистика

Жиналған материалды мұқият зерттегеннен кейін өздік жұмыстың бағыт – бағдары, негізгі мазмұны айқындалады. Бақылау жұмысында қарастырылатын негізгі мәселелер, өзекті ойлар тармақтала түскені дұрыс болады.




Қолданылатын әдебиеттер

Негізгі:

1Атымов М. Идея және композиция. –А., 1970.



  1. Базарбаев М. Әдебиет және дәуір. –А., 1986.

  2. Байтұрсынов А. Шығармалары. –А.,1989.

  3. Ғабдуллин Н. Ғабит Мүсірепов- драматург. –А.,1982.

  4. Дәдебаев Ж. Өмір шындығы және көркемдік шешім. –А.,1991.

  5. Дүйсенов М. Әдебиеттегі мазмұн мен форманың бірлігі. –А., 1997.

  6. Жұмалиев Қ. Әдебиет теориясы. –А.,1964.

  7. Жұмалиев Қ. Стиль- өнер ерекшелігі. –А., 1996.

  8. Ысмайлов Е. Ақындар. –А.,1956.

  9. Кәкішев Т. Қазақ әдебиеті сынының тарихы. –А.,1994.

  10. Кенжебаев Б. Шындық пен шеберлік. –А.,1986.

  11. Қабдолов З. Сөз өнері. –А., 1992.

  12. Қаратаев М.Эпостан эпопеяға.- А.,1969.

  13. Қасқабасов С. Қазақтың халық прозасы. –А.,1984.

  14. Қирабаев С. Әдебиетіміздің ақтаңдақ беттері. –А.,1996.

  15. Мәшһүр-Жүсіп Қ. Өлең-сөздің патшасы. –А.,1992.

  16. Мәшһүр-Жүсіп Қ. Қазақ лирикасындағы стиль және бейнелілік.

  17. Нұрғалиев Р. Айдын. –А.,1985.

  18. Нұрқатов А. Идея және образ. –А.,1962.

  19. Нұртазин Т. Шеберлік туралы ойлар.- А.,1968.

  20. Негімов С. Өлең өрімі. –А.,1981.

  21. Сыдықов Т. Қазақ тарихи романы. –А.,1996.


Ќосымша єдебиеттер:

  1. Ахметов З. Казахское стихосложение. –А.,1969.

  2. Бахтин М. Вопросы литературы и эстетики. –М.,1975.

  3. Барт Р. Избранные работы. Семиотика. Поэтика. –М.,1989.

  4. Гегель В.Г. Эстетика. В.4 т. –М.,1968.

  5. Жирмунский В. Теория литературы. Поэтика. Стилистика. –М.,1977.

  6. Мақпал Оразбек. Автор және шығармашылық процесс. –А.,2006.

  7. Нұрғалиев Р. Сөз өнерінің эстетикасы. –А.,2003.

  8. Поспелов Г. Теория литературы. – М.,1978.

  9. Соколов А.Теория стиля. – М.,1968.

  10. Тимофеев Л. Основы теории литературы. – М.,1976.






Дәрісті бекіту сұрақтары:

Каталог: ebook -> umkd
umkd -> Мамандығына арналған Сұлтанмахмұттану ПӘнінің ОҚУ-Әдістемелік кешені
umkd -> Қазақстан Республикасының
umkd -> Қазақстан Республикасының
umkd -> Студенттерге арналған оқу әдістемелік кешені
umkd -> ПӘннің ОҚУ Әдістемелік кешені 5В011700 «Қазақ тілі мен әдебиеті» мамандығына арналған «Ұлы отан соғысы және соғыстан кейінгі жылдардағы қазақ әдебиетінің тарихы (1941-1960)» пәнінен ОҚытушыға арналған пән бағдарламасы
umkd -> «Балалар әдебиеті» пәніне арналған оқу-әдістемелік материалдар 2013 жылғы №3 басылым 5 в 050117 «Қазақ тілі мен әдебиеті»
umkd -> ПӘннің ОҚУ-Әдістемелік кешенінің
umkd -> 5 в 011700- Қазақ тілі мен әдебиеті
umkd -> 5 в 011700- Қазақ тілі мен әдебиеті
umkd -> «Филология: қазақ тілі» мамандығына арналған


Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4   5


©engime.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет