М. Х. Дулати атындағы Тарму-нің доценті, ҚР-ның құрметті спорт қайраткері



Pdf көрінісі
бет15/19
Дата26.05.2020
өлшемі364,4 Kb.
#71255
1   ...   11   12   13   14   15   16   17   18   19
Байланысты:
Mamyrkulov Shasospirim

Түскі тамақ кезіндегі дене тәрбиесі жаттықтыруы. 

Мақсаты - тамақ алдында бой жазу, қан тарату, тәбет ашу. 5-6 жеңіл 

созылу, керілу жаттығуларын, 3-4 минут уақытында орындау. 

Денсаулық  топтарындағы  жаттықтырулар.  Жетісіне  3  рет  1,5-2 

сағат  уақытында  орындалады.  Бұл  жаттықтырулар  негізінен  жүгіру, 

шаңғы  тебу,  жалпы  дене  дамыту  жаттығуларын  орындау  түрінде 

жүргізіледі. 



Жалпы  дене  қуаты  дайындығы  секцияларындағы  жаттықтырулар. 

Денсаулықтары  мықты  адамдарға  арналған  жетісіне  3  рет,  2  сағаттан 

жүргізіледі.  Амалдары:  ЖДДЖ,  жеңіл  атлетика,  гимнастика,  спорттық 

ойындар, ырғақтық гимнастика, жүгіру т.б. 



Спорт  секцияларындағы  спорт  түрлерінен  жаттықтырулар.  Бұл 

жаттықтыруларға  денсаулықтары  мықты  жастар  мен  орта  жастағы 

адамдар қатысады. Спорт секциясы құрамы 10-15 адамнан тұрады. 

Туристік  жорықтар  секциясы.  Секцияның  негізгі  жұмыс  мазмұны 

демалыс  кездерінде  1-3  күндік  жорықтар  ұйымдастыру.  Жорық  түрлері 

жаяу, шаңғымен, атпен, велосипедпен, қайықпен т.б. қозғалыс түрлерімен, 

жолдарымен ұйымдастырылады. 



Жарыстар. 

3.  Ересек  орта  және  үлкен  жастағы  адамдармен  күнделікті  тұрмыс 

жағдайында сауықтыру жаттықтыруларын ұйымдастыру 

Спорттық  жаттықтырудан  сауықтыру  жаттықтыруларының  көп 

айырмашылығы  бар.  Спорттық  жаттықтырудың  негізгі  мақсаты  спорт 

түрлерінен 

жоғарғы 

жетістіктерге 

жету 

болса, 


сауықтыру 

жаттықтыруларының  мақсаты  денсаулықты  нығайту  және  дене  қуаты 

мүмкіншіліктерін  жоғарылату  болып  келеді.  Сауықтыру  дене 

мәдениетінің  негізгі  бағыты  ағзаның  функционалдық  күйін  және  дене 

қуаты дайындығын жоғарылату. Денені сауықтыру әсері болу үшін адам 

жаттығу  орындаған  кезде  қан  айналу  және тыныс  алу  органдарына  ұзақ, 

бірқалыпты  жүктеме  беруі,  бірталай  энергия  жұмсауы,  тканьдарды 

оттегімен қамтамасыз ететін аэробты жағдайда жұмыс істеуі қажет. 

Сауықтыру  жаттықтыруларының  тиімділігі  сабақтардың  кезеңдері 

мен  ұзақтығына,  қарқындылығына,  қолданылатын  амалдардың  түріне, 

жұмыс  тәртібіне, тынығу  арасына  байланысты.  Сауықтыру  жаттығулары 

31 



адамға  тиімді  әсер  ету  үшін  мынандай  әдістемелік  ережелерді  сақтау 

керек: 


1. 

Жүктеме  көлемі  мен  қарқындылығын  біртіндеп  арттыру.  Бұл 

мынандай жолдармен іске асырылады: 

жаттықтырулардың бір жеті ішіндегі санын көбейту; 



жаттықтырудың уақыт ұзақтығын көбейту; 

жаттықтырудың тығыздығын жоғарылату.  Бастапқы жаттығу кезінде 



45-

50%  болса,  ағзаның  бейімделгеніне  байланысты  70-75%  дейін 

жеткізуге болады; 

жаттығуларды орындау қарқындылықтарын жоғарылату; 



жаттықтыруда қолданылатын амалдарды көбейту. 

2. 

Қолданылатын амалдардың әртүрлілігі. 



3 

Сабақтардың жүйелілігі. 

Дене  тәрбиесі  мен  спорт  саласының  мамандарының  ұсынулары 

бойынша  орта  жастағы  адамдар  дене  жаттығуларын  аэробты  тәртіпте 

орындағандары дұрыс болады. Алдыңғы тарауларда айтылғандай аэробты 

жаттығуларды орындау кезінде жүрек соғу жиілігі аз, оттегі адам ағзасына 

еркін,  жеткілікті  жетіп  тұрады.  Жаттығушылар  өз  беттерімен 

жаттықтырулар  жасаған  кездерінде  қалай  жүктеме  беруді,  жүктеменің 

жоғарғы  және  төменгі  шектерін  білулері  қажет.  Олар  өздерінің 

жаттықтыруларын  бақылау  мақсатында  жүктеме  қарқындылығының 

жоғарғы  және  төмен  шектерін  білгісі  келсе,  тамыр  соғысын  есептеу 

арқылы анықталатын мынандай формуланы қолдануларына болады: 

Тамыр  соғысының  төменгі  шегін  анықтау  формуласы:  220-адамның 

жасы х 0,6. 

Тамыр соғысының жоғарғы  шегін анықтау формуласы: 220-адамның 

жасы х 0,7. 

Жүктемені  анықтаудың,  мөлшерлеудің  бірнеше  жолдары  бар.  Ол 

жолдар: 

жүктеменің жалпы күшін анықтау. Бұл жол бойынша адамның оттегі- 



ні жоғары деңгейде қабылдау (ОЖДҚ)* пайызын (%) анықтаймыз; 

жүрек соғу жиілігі арқылы жүктеме мөлшерін анықтау; 



жаттығуларды  қайталау  саны,  серия  саны,  күрделілігіне  байланысты 

анықтау; 

субъективті сезіну арқылы анықтау. 



Сауықтыру  бағытындағы дене тәрбиесі амалдарының сипаты 

Сауықтыру  бағытында  дене  тәрбиесі  мен  спорт  түрлерінің 

жаттығуларын  таңдағанда  негізгі  орынды  аэробты  тәртіптегі  циклділік 

жаттығулар  алады.  Циклділік  жаттығулар,  жаттығу  орындау  кезінде  көп 

оттегіні  пайдаланатын  үлкен  бұлшық  ет  топтарын  жұмысқа  кірістіруді 

керек ететіндіктен тыныс алу және жүрек-қан тамыры жүйесінің қызметін 

дамытады. Бұл жүйелердің жақсы жұмыс істеуі - мықты денсаулық кепілі. 

32 



Қазіргі  кезде  адамдар  арасында  кең  тараған,  төзімділікті  дамытуға 

бағытталған  циклді  жаттығулар  түрлері: жүру,  жүгіру,  суға  жүзу,  шаңғы 

тебу  және  т.б.  жаттығулар.  Осы  жаттығуларға,  ол  жаттығулармен 

сауықтыру мақсатындағы жаттықтыру әдістемесіне сипаттама берейік. 

Сауықтыру жүрісі. Сауықтыру жүрісі дене тәрбиесі жаттығуларының 

ішіндегі  ең  бір  қарапайым  түрі.  Қимыл  тапшылығы  аз  адамдарға  ең  бір 

таптырмайтын дене тәрбиесі амалы. Жүру кезінде бұлшық ет, жүрек-қан 

тамыры,  тыныс  алу  жүйесі  жаттығады.  Жүру  арқылы  жүйке  ширығуын 

ақырындатып, жүйке жүйесін тыныштандыруға  болады. 

Жүру шапшаңдығына  байланысты сауықтыру жүрісінің мынандай  

түрлері бар: 



Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   11   12   13   14   15   16   17   18   19




©engime.org 2024
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет