Аңызға айналған адам – Архимед



бет1/2
Дата05.11.2016
өлшемі153,55 Kb.
  1   2
Аңызға айналған адам – Архимед
М. Жұмабаев атындағы №39 мектеп – гимназиясының

7 «Ә»сынып оқушысы

Абюрова Айнұр

Жетекшісі Ашимова Ж. О.

Ғылымдар тарихынан құрметті орын алып, ғасырлар бойы халықтардың жалынды сүйіспеншілігіне бөленген білім мен ой алыптардың бірі - Архимед.

Архимедтің есімін естімеген адам ілуде біреу-ақ болар. Архимед саны, Архимед аксиомасы, Архимед ережесі, Архимед заңы, Архимед әдісі, Архимед теоремасы, Архимед нақылы. Ұлы ғалымның атына байланысты ұғымдар ғылымның сан алуан саласынан кездеседі.

Архимед біздің жыл санауымыздан 287 жыл бұрын Жерорта теңізіндегі Сицилия аралының күн шығыс жағасында Сирикуз қаласында туып өскен. Әкесі Фидий астроном болған. Жасынан математикамен шұғылданған Архимед, Мысырдағы Александрия қаласына барып, біраз білімін көтеріп қайтқан. Александрия ғалымы – математик, астроном, географ Эратосфенмен достық қарым-қатынаста болған.

Сол заманда Рим империясы мен Карфаген мемлекетінің арасында Жерорта теңізін, оның ішінде, Сиракузды басып алу үшін қанды күрес болады. Осы қанды күресте қаланы Архимед қорғады. Ол түрлі соғыс машиналарын жасап, олармен қала халқын қаруландырады. Рим солдаты қолынан қайтыс болады.

Архимедтің есімі ІХ – Х ғасырларда арабтарға жеткен. Архимедтің еңбектерін араб тілінде аударған, шығармаларына талдау жасалған.

Архимед есімі Қазақстанға физика мен математиканың мектептік оқулықтары арқылы келді.

Архимед шығармаларына тоқталайық. Ғалымның қанша еңбек жазғаны белгісіз.

Төменде шығармаларына қысқаша шолу.



  1. «Механикалық фрагменттер»

Архимед алғашқы кезде механика ғылымымен шұғылданған. Механикадан «Тіреу кітабы», «Рычагтар туралы», «Дененің суда қалқуы» кітапшалар жазған. Олардың түп нұсқалары сақталмаған. Әртүрлі үзінділері ғана (Герон, Евтокий) еңбектерінде кездеседі.

  1. «Параболаның квадратурасы»

Тік дөңгелек конусты жасаушысына параллель жазықтықпен қиғанда рарбола деп аталатын қисық сызық пайда болады. (Бұл сызықты қазіргіше фунуциясының графигін парабола деп атаймыз.)

Парабола тұйықталмаған сызық, оның кез келген екі нүктесін кесінді арқылы қоссақ, дөңгелек сегменті шығады. Бұны алғаш тапқан Архимед болатын. Параболаның квадратурасын зерттеу үстінде Архимед шексіз кемімелі геометриялық прогрессия ұғымына келген. Одан дәлелдеген. Одан әрі қатарлар теориясы қалыптасқан. Квадратура есептері математикалық анализдегі анықталған интеграл ұғымына жеткізді.

  1. «Шар мен цилиндр» туралы шығармасы.

Архимед конустың, шардың, цилиндрдің көлемдерін салыстырғанда, конус пен цилиндрдің табандарының радиустары шардың радиусындай және биіктіктері шардың диаметріндей болса, конустың, шардың, цилиндрдің көлемдерінің қат ынастары 1:2:3 қатынастаарындай болатындығын, яғни

теңдіктері орындалатынын дәлелдеген.


Каталог: conf2010 -> works
works -> Математиканың шығу тарихы
works -> Әлімхан Ермеков
works -> Екое-ті және ЕҮоб-ті евклид алгоритмі арқылы табу
works -> Сандардың шығуы және оның дамуы
works -> Қарағанды облысының білім департаменті Орта оқу орындары оқушыларының аймақтық ғылыми – практикалық конференциясы «Жоғары математика және мектеп»
works -> Ғылыми жоба тақырыбы
works -> Жиындар теориясын логикалық есептер шығаруда қолдану. Қарамулдина Ә. Д. 7”А”, М. Жұмабаев атындағы №39 мектеп-гимназия
works -> Тіркеу формасы
works -> Цифрлар әлемінде


Достарыңызбен бөлісу:
  1   2


©engime.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет