Биологиялық химия Кафедрасы



бет5/12
Дата24.04.2017
өлшемі5,33 Mb.
#14823
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   12

Негізгі:


1. Плешкова С.М., Өмірзақова К.Қ., Абитаева С.А. Заттар алмасуы, оның реттелуі. – Алматы, 2006 ж. – 160-198 б.

2. Березов Т.Т., Коровкин Б.Ф. «Биологическая химия» - М., 2004 – С.373-377

3. Николаев А.Я. «Биологическая химия» - М., 2007 – С.297-312

4. Северин Е.С. «Биологическая химия» - М., 2008 – С.351-408, 423-431



Қосымша:

1. ТапбергеновС.О., ТапбергеновТ.С., «Медицинская и клиническая биохимия» Павлодар, 2004

2. Мари Р., Гриннер Д., Мейес П., Родуэлл В. «Биохимия человека», 2003

3. Кольман Я., Рем., К-Г., «наглядная биохимия»., М..: Мир,2004

4. Биохимия . Тесты и задачи: учебное пособие для студентов медвузов, под ред. член-

корр., РАН, проф .Е.С. Северина.- М.,2005

5. Биохимия в вопросах и ответах под ред. член-корр., НАН РК, д.х.н. проф .С.М.

Адекенов- Астана ,2003

6. Плешкова С.М., Жакыпбекова С.С, и соавт. Учебное пособие для самостоятельной подготовки студентов по биохимии, часть 2, Алматы, 2009

7.Бақылау

Бұл сабақ бойынша компетенцияларды бағалау әдістеріне кіреді:

Білім компетенциясын бағалау: ауызша сұрақтарға жауап беру, дискуссия, жазбаша бақылау жұмысы, үйге берілген жаттығулар мен ситуациялық есептерді тексеру бойынша іске асады.
Жағдайлық есептер:


  1. БМҚ тотыққанда 148 АТФ молекуласы түзілді. Тотығуға қандай БМҚ ұшырады? Дәлелдеңіз.

  2. Липидтердің жалпы мөлшері 25 г/л-ге тең. Бұл не туралы куәландырады?

  3. Бауырда метионин болмауынан ФЛ синтезі бұзылған. Бұл жағдай неге әкелуі мүмкін?


Тесттер:

  1. БМҚ тотыққанда 148 молекула АТФ түзіледі. Қандай БМҚ тотықты?

а) пальмитин

б) стеарин

в) олеин

г) линоль

д) арахидон


  1. Глицериннің 1 молекуласы тотыққанда түзіледі:

а) 12 АТФ в) 20 АТФ д) 18 АТФ

б) 24 АТФ г) 30 АТФ



  1. ЛПТ реакцияларының активаторлары болып табылады:

а) витамин Е в) холестерин д) оттегінің активті түрлері

б)глицерин г) вода



  1. Антиоксидантты ферменттер болып табылады:

а) липаза

б) пепсин, трипсин

в) каталаза, пероксидаза

г) цитохромдар

д) супероксидисмутаза, каталаза, глютатионпероксидаза


  1. Глицериннің метаболизм жолдары:

а) глицериннің энергия түзе тотығуы, глюконеогенез

б) ФЛ синтезі г) ТАГ синтезі

в) ХС синтезі д) БМҚ синтезі


  1. Фосфатид қышқылы мына реакцияларға жұмсалуы мүмкін:

а) ТАГ, ФЛ синтезі

б) ХС синтезі

в) БМҚ синтезі

г) көмірсулардың синтезі

д) МАГ синтезі


  1. Активті май қышықылы қандай заттың көмегімен митохондрияға тасымалданады:

а) диоксиацетон фосфат арқылы

б) фосфоглицерин альдегиді арқылы

в) карнитин арқылы

г) ҚСҚ


д) малатарқылы

  1. БМҚ қатысатын реакцияларды атаңыз:

а) тотығып энергия бөледі

б) холестерин, ТАГ, простагландинсинтезі

в) тотығып энергия бөледі, ТАГ, ФЛ, холестеридтер синтезі

г) тотығып энергия бөледі, ТАГ синтезі



  1. БМҚ-ның -тотығуының 1 айналымында тотықсызданады:

а) 1 ФПН және 1 НАДН

б) 1 ФПН және 3 НАДН

в) 2 ФПН және 2 НАДН

г) 3 ФПН

д) 3 НАДН


  1. Пальмитин қышқылы тотыққанда қанша АТФ түзіледі?

а) 100; б) 90; в) 150; г) 130; д) 140.
3 Сабақ

1. Тақырыбы: Липидтер алмасуы. Ацетил-КоА-ның пайдаланылу жолдары. БМҚ, кетон денелерінің, холестериннің синтезі. Кетон денелерінің пайдаланылуы. Холестерин алмасуы. Липидтер алмасуының соңғы өнімдерінің бөлінуі. Липидтер алмасуының бұзылыстары.

2. Мақсаты:

    1. Студенттерде активті сірке қышқылының (АСҚ) пайдаланылуының негізгі жолдары туралы білім қалыптастыру.

    2. Студенттерде холестерин алмасуы туралы білім қалыптастыру.

    3. Студенттерде кетогенез туралы білім қалыптастыру

    4. Студенттерде липидтер алмасуының бұзылуының биохимиялық механизмдері туралы білім қалыптастыру.

    5. Студенттердің арнайы әдебиеттермен және интернетпен жұмыс жасаған кезде дағдылар мен аналитикалық қабілеттерін қалыптастыру.

    6. Жаңадан терминдер мен түсініктер енгізу.

3. Оқытудың міндеттері:

1. АСҚ-ң БМҚ, кетон денелері, холестериннің синтезіне пайдаланылу жолдарын қарастыру.

2. Холестерин алмасуын қарастыру.

3. Липидтер алмасуы бұзылуының биохимиялық механизмдерін қарастыру.

4. Жаңадан түсініктер енгізу және терминдерге анықтама беру: кетон денелері(ацетон, ацетосірке қышқылы, бета-гидроки-май қышқылы), кетогенез, ГМГ-редуктаза,мевалон қышқылы, ланостерин, сквален.

5. Студенттерді арнайы әдебиеттермен және интернеттен материал іздеуге ынталандыру.



4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:

1. АСҚ-ның пайдаланылу жолдары.

2. БМҚ биосинтезінің сатылары.

3. Кетон денелерінің синтезі, гиперкетонемия мен кетонурия себептері, аштық және қантты диабет кезіндегі даму механизмі.

4. Кетон денелерінің тотығуы. Ацетосірке және -гидроксимай қышқылдарының тотығуының энергиялық балансы.

5. Холестерин синтезі, сатылары және холестерин синтезінің реттелуі.

6. Холестерин мен кетон денелерінің синтезінің ұқсастықтары мен айырмашылығы.

7. Холестерин алмасуы.Холестерин алмасуындағы бауырдың рөлі. Холестерин алмасуындағы ТТЛП пен ТЖЛП рөлі.

8. Липидтер алмасуының соңғы өнімдері және олардың ағзадан бөлінуі.

9. Липидтер алмасуы бұзылуының биохимиялық механизмдері.



5. Оқыту мен білім берудің әдістері:

Аралас-әдіс 1) (жазбаша бақылау, Тақырыптың негізгі сұрақтарын ауызша талқылау анимация көрсету арқылы) .



Оқытуға қажетті материалдар: Тақырып бойынша дәріс, анимация: ХС синтезі; биохимиядан студенттердің өзіндік дайындығына арналған оқу құралы.2-бөлімі.
1.Сабақты ұйымдастыру. Үйге тапсырма: Липидтер алмасуы.(барлық бөлімді қайталау, практикалық жұмыстар: №76-78,80 конспект жазу) 1–ші CӨЖ дайындап өткізу.( Тағам липидтері, олардың рөлі, құрылысы, жіктелуі конспектілеу).
Коллоквиумға арналған өзіндік дайындық үшін сұрақтар №№1-3 липидтер алмасу сабақтарының сұрақтарын қараңыздар. немесе төменде берілген сұрақтар:

  1. Тағам липидтері, олардың жіктелуі, маңызы.

  2. Тристеариннің химиялық табиғаты, ТАГ маңызы, қорытылуы, ТАГ-тың гидролиз өнімдерінің сіңірілуі.

  3. Фосфолипидтердің химиялық табиғаты, жіктелуі, маңызы, қорытылуы, ФЛ-ң гидролиз өнімдерінің сіңірілуі.

  4. Стериндердің химиялық табиғаты, жіктелуі, маңызы, холестериннің сіңірілуі.

  5. Холестеридтердің химиялық табиғаты, қорытылуы, гидролиз өнімдерінің сіңірілуі, холестериннің маңызы.

  6. Көп қанықпаған май қышқылдары (КҚМҚ), өкілдері, маңызы.

  7. Ішек қуысында жүретін үрдістер.

  8. Мицелла, түзілетін орны, құрамы, сіңірілгеннен кейнгі өзгерістері.

  9. Өт қышқылдарының химиялық табиғаты, маңызы. Жұп өт қышқылдары, өкілдері, маңызы. Өт қышқылдарының энтерогепатикалық айналымы, оның маңызы.

  10. Липидтер алмасуындағы ішек қабырғасының, өкпенің, бауырдың, май тінінің ролі.

  11. Хиломикрондар, түзілетін орны, құрамы, маңызы, ағзадағы өзгерістері.

  12. Липопротеидтер, түрлері, құрамы, ағзадағы өзгерістері мен маңызы.

  13. Липидтердің тасымалдану түрлері, олардың бір-бірінен айырмашылықтары. ТТЛП мен ЖТЛП – ның құрамы мен липидтер мен холестеринді тасымалдауындағы ролдерінің ұқсастықтары мен айырмашылықтары.

  14. Хиломикрондар және ЛП, құрамы мен қызметтеріндегі ұқсастықтары мен айырмашылықтары.

  15. БМҚ мен глицериннің анаболикалық реакцияларға пайдаланылуы.

  16. ТАГ пен ФЛ биосинтезі, ұқсастықтары мен айырмашылықтары.

  17. Фосфатид қышқылының химиялық табиғаты, оның пайдаланылу жолдары.

  18. ФЛ-дің липотроптық әсері.

  19. Липогенез, липолиз, липонеогенез, түсініктер, бұл процестердің маңызы, қандай мүшелерде бұл процестер көп жүреді.Қандай жағдайларда және қалай липонеогенез жүреді?

  20. Липидтердің гидролиз өнімдерінің бауырға түсу жолдары (кестемен көрсетіңіз).

  21. Ағзадағы глицериннің өзгерістері. Глицерин тотыққанда түзілетін АТФ санын есептеңіз.

  22. Глюкозаның бір молекуласының синтезіне қанша глицериннің молекуласы жұмсалады (глицериннен глюконеогенезді кестемен көрсетіңіз).

  23. Жасушадағы БМҚ өзгерістері: пальмитин, олеин, стеарин, С19Н39СООН қышқылдарының тотығуы, бұл қышқылдар тотыққанда түзілетін АТФ санын есептеңіз.

  24. Қан тамыр ішілік липолиз, маңызы.

  25. БМҚ, жіктелуі, әр түрлі БМҚ-ың тотығу әдістері.

  26. КҚМҚ-ның пероксидтік тотығуы.

  27. Антиоксиданттық қорғаныс жүйесі, оның негізгі компоненттері, маңызы.

  28. Тристеарин, трипальмитин, дистеаропальмитин тотыққанда түзілетін АТФ санын есептеңіз..

  29. Ацетил-КоА-ның түзілу және пайдаланылу жолдары.

  30. Липидтер алмасуындағы ҮКЦ, БТ, ТФ ролі.

  31. Липидтер алмасуының соңғы өнімдері, қандай процестер нәтижесінде олар түзіледі.

  32. БМҚ синтезі, реакциялардың жүйелілігі. Қанша АТФ пенНАДФН2 пальмитин, капрон қышқылдарының синтезіне жұмсалады?

  33. Кетон денелерінің биосинтезі, химиялық табиғаты, ағзадағы пайдаланылуы.

  34. Кетогенездің күшеюінің себептері, ол неге әкеледі.

  35. Холестеринніңсинтезі, сатылары (1 сатысын формуламен жазыңыз).

  36. Кетон денелері мен холестериннің синтезіндегі ортақ реакциялары, ортақ аралық өнімінің пайдаланылуы неге байланысты?

  37. Холестериннің алмасуы.

  38. Холестериннің ағзадатасымалдануы.

  39. Холестериннің алмасуы мен айналымындағы бауырдың ролі.

  40. Липидтер алмасуының бұзылуы (атеросклероз, өт-тас ауруы, стеаторея, семіздік, бауырдың майлануы).

  41. Ағзадағы эссенциалды май қышқылдарының атқаратын ролі.

  42. Эйкозаноидтар дегеніміз не?

  43. Қандай заттар эйкозаноидтардың синтезі үшін бастапқы субстраттар болады?

  44. Эйкозаноидтардың жіктелуі мен номенклатурасы.

  45. Эйкозаноидтардың әсер ету механизмі қалай жүзеге асады?

  46. а) Простагландиндердің (РGЕ2,РGҒ2a,, РGА2)

  47. б) простациклиндердің РGI2

  48. в) тромбоксандардың ( ТХА2, ТХВ2,)

  49. г) лейкотриендердің (LТА, LТВ, LТС, LТD) негізгі физиологиялық әсерлері.

  50. Эйкозаноидтардың атеросклероздың, асқазан жарасының дамуындағы ролі.

  51. РG синтезінің дисбалансы қандай аурулардың дамуына әкеледі? Простагландиндердің түзілуі мен жұмсалуының бұзылуы қалай білінеді?

  52. Омега-3 КҚМҚ әсерінен қан плазмасындағы ТАГ пен ТӨТЛП деңгейінің төмендеуінің механизмі.

  53. Омега–3 КҚМҚ-ның антиатеротромбогендік, антиритмогендік эффектілері.

2. Жазбаша бақылау тақырып бойынша берілген билеттер бойынша жүргізіледі. 3. Ауызша сұрауға арналған сұрақтар:

1. Жасушада АСҚ-ның түзілу және пайдаланылу жолдары (схемамен)

2. БМҚ биосинтезі

3.Пальмитин қышқылының түзілуіне жұмсалған АТФ санын санаңыз.

4. Кетон денелерінің синтезі

5. Кетон денелерінің тотығуы.

6. Холестерин синтезі.

7. Липидтер алмасуының соңғы өнімдері және олардың ағзадан бөлінуі.

2,4,6 сұрақтарды талдаған кезде бірнеше бөліктерге бөлуге болады, мысалы: бір студентке БМҚ синтезінің басталу реакциясын, ал келесі студентке оны жалғастыруды беруге болады.Сол сияқты кетон денелері мен холестерин синтезінде бөліп беруге болады.(Анимация көрсету).

Анимация көрсетілгенне кейін келесі сұрақтар бойынша дискуссия жүргізіледі



  1. Холестерин синтезін реттейтін реакцияның және оны катализдейтін ферменттің атын атаңыз.

  2. Қанның қандай липопротеидінде холестериннің эфирлену реакциясы іске асады, оны қандай фермент катализдейді?

  3. ТТЛП –тің холестерин тасымалдауға қатысуы. ТТЛП рецепторлары.

  1. Бауырда түзілген холестерин тіндер мен ағзаларға қандай жолмен түседі?Бұл үрдісте ТӨТЛП пен ТТЛП рөлі. Холестериннің ТТЛП-тен тіндерге түсуі қалай реттеледі?


4.Аз топпен жұмыс: студенттерді 3 топқа бөліп, әр топқа есеп беріледі: БМҚ синтезіне қажетті АСҚ, НАДФН2, АТФ санын есептеу немесе кетон денелерінің тотығуында түзілетін АТФ санын санау ж/е т.б.

Аз топпен жұмыс жасауға арналған сұрақтар:

    1. Стеарин қышқылы синтезіне қажетті НАДФН2 және АТФ санын есептеңіз (кез-келген жұп санды көміртекті май қышқылын беруге болады).

    2. Бета-гидроксимай қышқылы тотықанда түзілетін АСҚ, НАД, ФАД және АТФ санын санаңыз

    3. Ацетосірке қышқылы тотықанда түзілетін АСҚ, НАД, ФАД және АТФ санын санаңыз.

5. Сабақты қорытындылау- оқытушы студенттердің жазбаша жұмысын тексеріп баға қояды.

7. Әдебиеттер:

Қазақ тілінде:

Негізгі әдебиеттер:

1. Плешкова С.М., Өмірзақова К.К., Абитаева С.А. «Заттар алмасуы және оның реттелуі», Алматы, 2006. – 113-136 б.

2. Уатқан С., Өмірзақова К.К. «Заттар алмасуы», - Алматы, 2004 ж. – 157-161 ; 199-212; 235-258 б.

3. Абитаева С.А. «Биохимияның кейбір тараулары», Алматы, 2004 ж. – 101-102 б.

3. Сеитов З.С. Биологиялық химия, Алматы, 2007 ж.

4. Сейтембетов Т.С., Төлеуов Б.И., Сейтембетова А.Ж.. Биологиялық химия.-Қарағанды, 2007.



Қосымша әдебиеттер:

1. Тапбергенов С.О. Медициналық биохимия.-Павлодар.-2008.

2.Сейтембетова А.Ж.., Лиходий С.С., Биологиялық химия, 1994.

3. Биохимия сұрақтары мен жауаптары. ҚР ҰҒА корр., проф. С.М. Адекеновтің ред. басшылығымен.-Астана, 2003 ж.

4. Плешкова С.М., т.б. Биохимия пәнінен студенттердің жеке дайындығына арналған тесттік сұрақтар. – Алматы, 2007 ж.

Орыс тілінде:

1. Березов Т.Т., Коровкин Б.Ф. «Биологическая химия» - М., 2004 – С.379-404

2. Николаев А.Я. «Биологическая химия» - М., 2007 – С. 312-323, 324-326

3. Северин Е.С. «Биологическая химия» - М., 2008 – С.431

4. Шарманов Т.Ш., Плешкова С.М. «Метаболические основы питания с курсом общей химии», Алматы, 1998г. – С. 408-426; 430; 446-450.

4.. Медицина и здравоохранение в России-адрес http://dlib.eastview.com


5. Elsevier –адрес www.sciencedirect.com.
6. THOMSON REUTERS-адрес www.webofknowledge.com.
7. КОКРАНОВСКАЯ БИБЛИОТЕКА и др.
Қосымша:

1. ТапбергеновС.О., ТапбергеновТ.С., «Медицинская и клиническая биохимия» Павлодар, 2004

2. Мари Р., Гриннер Д., Мейес П., Родуэлл В. «Биохимия человека», 2003

3. Кольман Я., Рем., К-Г., «наглядная биохимия»., М..: Мир,2004

4. Биохимия . Тесты и задачи: учебное пособие для студентов медвузов, под ред. член-

корр., РАН, проф .Е.С. Северина.- М.,2005

5. Биохимия в вопросах и ответах под ред. член-корр., НАН РК, д.х.н. проф .С.М.

Адекенов- Астана ,2003



6. Плешкова С.М., Жакыпбекова С.С, и соавт. Учебное пособие для самостоятельной подготовки студентов по биохимии, часть 2, Алматы, 2009.

7. Бақылау:

Бұл сабақ бойынша компетенцияларды бағалау әдістеріне кіреді:

Білім компетенциясын бағалау: ауызша сұрақтарға жауап беру, жазбаша бақылау жұмысы, бойынша іске асады.



Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   12




©engime.org 2024
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет