Экстрапидті жүйенің жіктелуі



Pdf көрінісі
бет1/2
Дата19.05.2022
өлшемі14,11 Mb.
#144114
  1   2
Байланысты:
Лекция Экстрапирамидті жол 2842715cdedfc713c67b5b4c46ed242e
149056, 1877352431


ЭКСТРАПИРАМИДТІ ЖОЛ.
ЗАҚЫМДАНУ СИМПТОМДАРЫ. 
ЗЕРТТЕУ ӘДІСТЕРІ
НУО КазРосМедуниверситет
Психиатрия, наркология және неврология кафедрасы
ассистент Кадржанова Г.Б., Смагулова А.Р.


ЭКСТРАПИДТІ ЖҮЙЕНІҢ ЖІКТЕЛУІ
СТРИАТУМ
• ҚҰЙРЫҚТЫ ЯДРО
• ҚАУЫЗ
ПАЛЛИДУМ
• БОЗ ШАР
• ҚАРА СУБСТАНЦИЯ
• ҚЫЗЫЛ ЯДРО
• СУБТАЛАМУСТЫҚ ЯДРО 
(ЛЮИС ДЕНЕСІ)


ЭКСТРАПИРАМИДТІ ЖҮЙЕНІҢ ҚҰРЫЛЫМЫ


Ала
дене
екі
бөліктен
тұрады

бір-бірінен
толық
ажыратылмаған құйрықты ядро және жасымық тәрізді
ядродан. Құйрықты ядро (nucleus caudatus) жасымық тәрізді
ядродан жоғары және медиалды орналасқан және одан ішкі
капсуланың жұқа қабаты арқылы бөлініп тұр.

I -
Subcortical ganglia 
— nucleus 
caudatus; 
• II - nucleus lenticularis; 
• III thalamus opticus; 
• IV — tractus cortico-bulbaris; V 
tractus cortico-spinalis; 
• VI — tractus oc-cipito-temporo-
pontinus; 
• VII — tractus ttialamo-corticalis: 
• VIII — radiation optica; 
• IX — auditory paths in the cortex 

— tractus fronto-pontinus.


ЭПЖ ДЕҢГЕЙЛЕРІ
1. 
Қыртыстық - 4,6,8 қыртыстық алаңдар
2. Қыртыс астылық - nucleus caudatus, nucleus lenticularis
(putamen, globus palidus)
3
. Бағандық - қара субстанция, қызыл ядро, вестибулярлы 
ядролар, төрт төмпешік, Даркшевич ядросы, төменгі олива, 
Люис денесі
4. Жұлындық - гамма және альфа мотонейрондары


ЭКРАПИРАМИДТІ ЖОЛ 
күрделі афферентті -
эфферентті жолдан тұратын өзін-өзі реттеп отырған жүйе
АФФЕРЕНТТІ
жолы
• ТАЛАМУСТАН
• МИШЫҚТАН
• РЕТИКУЛЯРЛЫ 
ФОРМАЦИЯДАН
• ҚЫРТЫСТАН
ЭФФЕРЕНТТІ
жолы
• РУБРОСПИНАЛДЫ
• ВЕСТИБУЛОСПИНАЛДЫ
• РЕТИКУЛОСПИНАЛДЫ
• ТЕКТОСПИНАЛДЫ
• БАС МИ НЕРВТЕРІНІҢ 
ЯДРОЛАРЫНА БАРАТЫН 
ЖОЛ


ЭКРАПИРАМИДТІ ЖОЛДЫҢ ЖОЛДАРЫ
1. Tractus rubro-spinalis
– қызыл ядродан монаков шоғыры
арқылы жұлынның алдыңғы мүйізіне өтеді
2.
Даркшевич ядросынан артқы шоғырды бойлай III, IV, VI
және вестибулярлы бас ми нервтерінің ядроларына өтеді
3. Tractus
vestibule-spinalis
-
вестибулярлы
нервтің
ядросынан жұлынның алдыңғы мүйізіне өтеді
4. Tractus tecto-spinalis
төрт төмпешіктен жұлынға өтеді
5. Tractus
reticulo-spinalis
– ретикулярлы формациядан
жұлынның алдыңғы мүйізіне өтеді



Афферентті және эфферентті жолдардың 
сигналдары кері байланыс «сақинасын» түзіп, келесі 
қызметтерді қамтамасыз етеді:
• Хабар беру
• Координацияны реттеу
• Бұйрық беру
• Осы импульстардың тұрақты циркуляциясы барлық 
сенсомоторлық жүйені біріктіреді


ЭКРАПИРАМИДТІ ЖОЛДЫҢ БАЙЛАНЫСТАРЫ
• НИГРОСТРИАРЛЫҚ (ДОФА+-ергиялық) – қара субстанция-
құйрықты ядро
• СТРИОНИГРАРЛЫҚ (ГАМК-ергиялық) – құйрықты ядро-қара
субстанция (дофамин өндірілуін реттейді)


ЭПЖ жолдары


ЭКРАПИРАМИДТІ ЖОЛДЫҢ ҚЫЗМЕТІ
қаңқа бұлшық еттерінің күрделі, үйлесімді, диффузды, 
көлемді қозғалуын, тонусын қамтамасыз етеді
СТРИАТУМ
• автоматтандырылған қимыл
• үнемді қимыл
• есептелген қимыл
ПАЛЛИДУМ
• қимылдардың еркіндігі
• қимылдардың көптігі
• мимиканың көптігі


ЭПЖ ҚЫЗМЕТІ
• Күрделі автоматтандырылған қимылдар (жүру, жүгіру, жұзу, 
еңбектеу)
• Бұлшық ет тонусын реттеу
• Бұлшық ет тонусын қимылдаған кезде ұстап тұру
• Сегментарлы аппаратты қимылды бастағанға дайындап 
тұру
• Старт- рефлекс пен мимикалық қимылдарға қатысу


ЭПЖ ҚЫЗМЕТІ
• Бұлшық еттерді қимыл әрекетке дайындалуын қамтамасыз 
етеді
• Дененің қалпын ұстап тұрады
• Мақсатты іс-әрекеттердің күрделі ісін автоматтандырады
• Эмоциялар қозғалысын қамтамасыз етеді


ЭПС ЗАҚЫМДАНУЫНЫҢ БЕЛГІЛЕРІ
• Қимылдың бұзылысы
• Бұлшық ет тонусының бұзылысы
• Вегетативті қызметтің бұзылысы
• Эмоционалды бұзылыстар
• Постуральды рефлекстердің бұзылысы


Палидарлы синдром
қара субстанция мен боз шар зақымданғанда
• Гипокинезия
• Ригидтілік
• Тремор
• Вегетативті бұзылыстар
• Психикалық бұзылыстар


ПАРКИНСОН ауруы
• Брадикинезия
• Ригидтілік 
• Тремор
• Клиникалық белгілерінің басталуы ассиметриялық
• Дофаминергиялық ем көмектеседі
• екіншілік паркинсонизм белгілеріне анамнезі мен физикалық 
тексерудің терістігі (Вилсон ауруы, мультисистемды 
атрофиялар)
• Паркинсонизм – клиникада ригидтілік пен брадикинезия 
болғанымен Паркинсон ауруы емес


ПАРКИНСОН АУРУЫНЫҢ ПАТОМОРФОЛОГИЯСЫ 


ПАРКИНСОНИЗМ СИНДРОМДАРЫ
• брадикинезия
• бұлшық ет ригидтілігі
• тремор


БРАДИКИНЕЗИЯ
• Сұраушы кейпі
• Баяу қимылдар (гипокинезия). Жүрісі – қуыршақ тәрізді.
• Тар қадамдар (микробазия)
• Ахейрокинез – физиологиялық синкинезияның жоқтығы
• Маска тәрізді бет (гипомимия)
• Көзді сирек жыпылықтату (Мари симптомы)
• Тыныштық иннерциясы – бір орында тапаттап жүре алмау
• Қимыл иннерциясы (пропульсия, ретропульсия, латеропульсия – жүрсе 
тоқтай алмау)
• Жазуы майда – микрография
• Тыныш, монотонды, өшіп бара жатқандай сөйлеу – брадилалия
• Пардоксальды кинезиялар



ГИПОКИНЕЗИЯ, РИГИДТІЛІК, ТРЕМОР


БҰЛШЫҚ ЕТ РИГИДТІЛІГІ
• «тісті дөңгелек» типтегі гипертонус
• енжар қимылдарда тонус жоғарылай түседі
• бүккіш және жазғыш бұлшық еттерде біркелкі гипертонус
• денесі қимылдар алдында сіресіп қатып қалады


СТАТИКАЛЫҚ ТРЕМОР
• «таспих» санаған типте
• тыныштықта айқын білінеді, қимылдарғанда азаяды
• жиілігі 3-6 Гц
• қолдың дистальды бөлігінде және беттің төменгі жағында 
айқын білінеді


ПАРКИНСОНИЗМНІҢ БАСҚА БЕЛГІЛЕРІ
• Қуыршақ тәрізді жүріс
• Баяу ойлау – брадифрения
• Акайрия – жабысқақ мінез
• Депрессия (әлемге және өзіне немқұрайлық, көңіл күйі 
төмен)
• Вегетативті бұзылыстар (гиперсаливация, гиперсекреция, 
тереісі аса майлы, іш қату, кіші дәрет қиындықтары)
• Аносмия
• Ақыл – ойы сақталған


СЫНАМАЛАР
бұлшық еттердің пародоксалды жиырылу феномені
• Табанды сыртқа бүгу - Вестфаль феномені
• Балтырды бүгу сынамасы – Фуа-Тевенар феномені
• Паркинсонизм синдромында буын бүгілген күйінде қатып 
қалады


ПАРКИНСОНИЗМ СЕБЕПТЕРІ
• Идиопатиялық (Паркинсон ауруы)
• Интоксикациялық (СО, марганец, қорғасын)
• Энцефалиттік (экономо энцефалитенің созылмалы кезеңі)
• Травмалық («боксерлар ауруы»)
• Тамырлық (инсульт, дисциркуляторлы аурулар)
• Дәрілік (нейролептиктер, циннаризин, церукал, резерпин)
• Генетикалық нейродегенеративті (паркинсонизм плюс)
• Мидың ісігі


ПАРКИНСОН АУРУЫНЫҢ ТҮРЛЕРІ
• Акинетико-ригидті – бұлшық ет тонусы анағұрлым 
жоғарылап қимылдары азаяды
• Діріл – қолбасы, төменгі жақ және тілдің дірілі болады
• Аралас – қолбасының дірілі кейіннен дененің сіресіп қатып 
қалуы қосылады


ПАРКИНСОН АУРУЫНЫҢ КЕЗЕҢДЕРІ
0
кезеңі – қимыл бұзылыстары жоқ
1
кезең – қимыл қозғалыстары дененің бір жағында
2
кезең қимыл қозғалыстары екі жақьан да, бірақ науқас еркін
қимылдайды және тепе-теңдігін сақтай алады
3
кезең – айқын емес постуральдық тұрақсыздық пайда болады,
науқас басқа адмдардың көмегіне мұқтаж емес
4
кезең – қимыл белсенділігінің айқын бұзылыстары, науқас
күрделі қимылдарды жасай алмайды, бірақ тұру және жүру үшін
басқа адмдардың көмегіне мұқтаж емес
5
кезең – науқас басқа адамның көмегінсіз қимылдауы мүмкін
емес


ЭПЖ ЗАҚЫМДАНУ СИНДРОМДАРЫ


Достарыңызбен бөлісу:
  1   2




©engime.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет