(Зсогріопез), 'түкті бүйімен
(5оІі/и§ае) де қоректенетіні айқындалған.
Ешкіемерлер
түқымдасынан
шөл
белдемінде
батбат
(Рһгупосерһаіш) туысына жататын кесірткелер кеңінен тараған.
Әсіресе
иірқүйрық
батбат
(Рһ^иПаШ), тақыр
батбаты
(Рһ.һеІіо$сорш), шүбар
батбат
(Рһ уегзісоіог) кесірткелер
қиыршықтасты, тастақты
шөлдерде басым
кездеседі. Бүлардың
эрқайсысы өзінің түсін тастың, топырақгың түсіне сэйкес өзгертіп
қорғанады.
Еуразияның қүмды жэне тастақты шөлдерінде жиі кездесетін
кесірткелердің тағы бір тобын кесірлер туысы
(Егетіав) қүраиды.
Щөл өлкесіне зытпа кесір
(Е. уеіох) жаксы бейімделген. Зытпа
кесірлердің эрбіреуі өздеріне тиесілі мекен иеленеді. Мекеніне
бірнеше ін қазып дайындайды. Қауып қатер кезінде сол ініне
кіріп қорғанады. Мекенін жэне індерін оасқа кесірткелерден
қорғайды. Олар
жэндіктермен
жэне
түкым, жеміс-жидекпен
коректенеді.
187
30-сурет. Шол беддемінде мекендейтін жануарлар:
1- сасық кара қоңыздар (бляпс); 2- сары кұршаян; 3- батпат кесіртке;
4- кесір кесіртке; 5- каспий тасбақасы; 6- ұбақ; 7- жорға дуадақ; 8-
тырду; 9- жүнбшіық қосаяқ; 10- шұбар күзен.
Шөдді өлкеде мекендейтін кесірткелердің ең ірісі
кесел немесе
варан кесірткелерінің түқымдасына жатады. Ең ірі кесел
кесіртке — Индонезияның Комодо аралында тіршілік ететін Комодо
кесел кесірткесі —
Уагапиз Котосіоепзіз. Оның денесінің үзындыгы
3 метрден астам, салмағы 140кг-ға жетеді. Ол шөлде емес, орманда
бүгы, жабайы шошқа т.б. ірі аңдармен қоректеніп тіршілік етеді.
188
Шөлде тіршілік ететін кесел кесірткелерінін ең ірісі Австралияның
шөлінде кездесетін алып кесел