Сабақтың барысы: Жаңа сабақ түсіндіріледі. «Ә» және «Ө» дыбыстарына тоқталып, сәлемдесуге қатысты сөйлесу үлгілері беріледі



бет1/3
Дата17.06.2018
өлшемі0,71 Mb.
түріСабақ
  1   2   3
Б

ірінші сабақ


Сабақтың тақырыбы: Қазақ тілінің орыс тілінен ерекшелігі. Фонетика. Қазақ тіліне тән дыбыстарға сипаттама. «Ә» және «Ө» дыбыстарына тоқталу. Сәлемдесу, танысу.
Сабақтың мақсаты: Қазақ тілінің төл дыбыстарын дұрыс айта білуге дағдыландыру, соның ішінде «Ә» және «Ө» дыбыстарының «А» және «О» жуан дауысты дыбыстарынан айырмашылығын айту, мысалдар келтіру арқылы төл дыбыстардың дұрыс айтылмауы мүлдем басқа мағына беретіндігіне баса назар аудару, «О» дыбысының қазақ және орыс тілдерінде айтылуындағы айырмашылыққа тоқталу.
Сабақтың барысы: Жаңа сабақ түсіндіріледі. «Ә» және «Ө» дыбыстарына тоқталып, сәлемдесуге қатысты сөйлесу үлгілері беріледі.
Жаңа сабақ: Қазақ тілінің төл дыбыстарына қысқаша анықтама беріледі де, содан соң, Ә, Ө дыбыстарының ерекшеліктері туралы айтылады.

Казахский алфавит основан на кириллице и включает 42 буквы, 9 из которых отражают специфические звуки казахского языка: ә, і, ы, ұ, ү, қ, ғ, ң, һ. Буквы в, ф, ц, м, ч, щ, ъ, ю, я используются только при написании слов иноязычного (в основном русского) происхождения.


1

Звук Ө представляет собой мягкую разновидность звука О. При произношении этого звука органы речи распологаются примерно так, как русское е в словах летчик, тетя, но значительно тверже и с очень сильным выпячиванием и округлением губ.

Звук о произносится так же, как и русский о, но в русском языке в безударном слоге о редцидируется, т.е. произносится как О: русс. Окно, подоконник; каз. Орамал «платок», жолдас «товарищ».

Букву «О» нужно произносить так, как пишется, потому что, неправильное произношение искажает смысл слова и дает другой смысловой оттенок.

Например:

Тоқсан – девяносто, квартал, четверть.

Тақ сан- нечетное число.

Ол- он, она.

Ал- возьми, (предлог –а).

Мысалы: өмір –жизнь

Көше –улица

Сөйлеңіз- говорите


Сәлемдесу – Приветствие
Сәлеметсіз бе? ( Амансыз ба? Есенсіз бе?) –Здравствуйте!

Халыңыз қалай? (Хал-жағдайыңыз қалай?) –Как ваши дела?



2



  • Иә, еліміздің үлкендігі соншалық –оңтүстігінде жемістер гүлдеп, жер бетін астық жапқанда, солтүстігінде әлі қар жатады.

  • Қазақстанның жері де үлкен, пайдалы кендерге де өте бай екен.

  • Республикамыздың табиғат байлығы мол.


91

Мысалы: құттықта-ғы-м келіп тұр (настоящее время)

құттықта-ғы-м келді (прошедшее время)

құттықта-ғы-м келеді (будущее время)

Желательное наклонение глагола изменяется не только по лицам и по времени, но и по числам (единственное число и множественное число).

Мысалы: Сенің Қазақстанға бар-ғы-ң келіп тұр ( Ты хочешь поехать в Казахстан)

Олардың Көкшетауға бар-ғы-лары келіп тұр (Они хотят поехать в Кокшетау)

3.Лексикалық және грамматикалық минимумдарды пайдаланып, сөйлесім үлгісімен құрастырамыз.- Используя грамматический и лексический минимум урока, составляем диалог.

-Ирина, сен қай жерде тудың, қайда өстің?


  • Мен Ақмола облысының Көкшетау қаласында туып-өстім. Алматыға оқу үшін келдім. Сен ше?

  • Мен Омбы қаласынанмын. Қазақстанға қазақ тілін үйренейін деп келдім. Қазақстан туралы көп оқыдым, бірақ өз көзіммен көргім келді.

  • Дұрыс, Виталий. Қазақстанның қай жерінде болдың?

  • Қазақстанның барлық жерлерін араладым. Солтүстігі өте салқын, ал оңтүстігі өте ыстық екен.

90

Жақсы /Жаман емес. Өзіңіздің халыңыз, денсаулығыңыз қалай? (-Хорошо./



Неплохо. А как ваши дела, ваше здоровье?/

Жақсы! Рахмет! –Хорошо! Спасибо!

Қандай жаңалықтарыңыз бар? – Какие новости ?

Бәрі орынша. –Все по-прежнему.

Құдайға шүкір! Ептеп жүріп жатырмыз. –Слава богу! По тихоночку живем.

Қош келдіңіз! –Добро пожаловать!

Қайырлы таң /күн- Доброе утро! Добрый день!

Кеш жарық! –Добрый вечер!


Екінші сабақ

Сабақтың тақырыбы: Фонетика. Қазақ тіліне тән дыбыстар.

«Ы» және «І» дыбыстарына тоқталу. Танысу



Сабақтың мақсаты: Қазақ тілінің төл дыбыстарын дұрыс айта білуге дағдыландыру,соның ішінде «Ы» және «І» дыбыстарының айырмашылығын айту, мысалдар келтіру арқылы төл дыбыстардың дұрыс айтылуы мүлдем басқа мағына беретіндігіне баса назар аудару.

Сабақтың барысы: Жаңа сабақ. Қазақ тілінің төл дыбыстардың бірі - Ы,І дыбыстарының ерекшеліктері туралы.

Первый звук, с которым предстоит познакомиться, звук ы, который на писъме обозначает буквой Ы,ы.


3

При произношении этого звука нижняя челюсть приподнимается вверх, губы чуть растягиваются, язык отодвигается назад. Звук произносится твердой свехкратно. Звук ы встречается во всех позициях слов


В начальной позиции В медиальной позиции
Ым- мимика Дауыс-голос

Ырым-примета Отырыс-заседание

Ыдыс–посуда Орынбасар -заместитель

Ынта-прилежание Дыбыс -звук

Қызмет- должность



Дауыс-голос

В конце слова

хатшы- секретарь

жұмысшы-рабочий

ынталы-усердный

зиялы-интеллегентный

облыстық-областной

Мягкой парой ы является звук і, который на письме передается буквой І,і. При произношении этого звука губы чуть растягиваются, язык продвинут вперед. Встречается во всех позициях слова:

Кітап- книга

Кіріс -доход

Біз - мы


Білімді- образованный

Міндет- обязанность

Кезекші- дежурный


4


Егеменді мемлекет –суверенное государство

жер көлемі –площадь земли

созылып жатыр –простирается

шаршы шақырым –квадратный километр

байлық –богатство

пайдалы кен –полезные ископаемые

дамыған ел – развитая страна

халқының саны –численность населения

республиканың табиғаты –природа республики

биік таулар – высокие горы

жазық дала – степь (равнина)

ірі өзендер –крупные реки

терең көлдер – глубокие озера

солтүстік -север

оңтүстік –юг

шығыс –восток

батыс –запад


  1. Енді сабақтың грамматикалық тақырыбымен танысыңыздар. А теперь ознакомтесь с грамматической темой урока.

Қалау рай (желательное наклонение) выражает намерение, желание говорящего и образуется путем прибавления к основе глагола аффикса –ғы / гі, -қы/кі, к которой прибавляются аффиксы принадлежности соответствующего лица, а дальше следует вспомогательный глагол келу.



89



не аласыз?

- Қызылырақ алмадан 1 килограмм, сап-сары алмадан 1 килограмм және ең үлкен қарбыздың біреуін беріңіз.

- Тропикалық жемісқақтың қандайы бар?

- Кептірілген апельсин мен манго бар.



возмете?

- 1 килограмм красных (красноватых) яблок, 1 килограмм желтых (желтый-прежелтый) яблок и самый большой арбуз.

-А из тропических сухофруктов что у вас есть?

- Есть сушеный апельсин и сушеное манго.



Жиырма төртінші сабақ
Сабақтың лексикалық тақырыбы: Менің елім -Қазақстан

Сабақтың грамматикалық тақырыбы: Қалау рай (Желательное наклонение)
Сабақтың мақсаты: «Менің елім -Қазақстан» тақырыбына қатысты коммуникативтік сөйлесім үлгілерін сабақтың лексикалық және грамматикалық минимумдарына негізделе отыра меңгерту.

Сабақтың барысы:

  1. Алдымен төменде берілген лексикалық тақырыпқа байланысты минимумдарды оқып шығып, естеріңізге сақтаңыздар.

Егеменді мемлекет –суверенное государство


88

Танысу-Знакомство (знакомиться ).

Таныс бол! Таныс!-Будь знаком! Знакомься!

Танысыңыз!- Знакомьтесь!

Таныс болайық!- Будем знакомы!

Танысайық!- Познакомимся!

Кел, танысайық!- Давай познакомимся!

Танысқаныма қуаныштымын – Рад (а) знакомству.

Танысқаныма өте қуаныштымын -Очень рад (а) знакомству .


Диалогтармен танысыңыздар .
І. - Сәлеметсіз бе ? Танысайық !

  • Менің атым Жақсылық . Ал сіздің аты –жөніңіз кім ?

  • Менің аты –жөнім Оспанова Айман Маратқызы .

  • Танысқаныма қуаныштымын .

  • Мен де сізбен танысқаныма өте қуаныштымын .

  • Сіздің жасыңыз нешеде ?

  • Жасым қырықта .


Жұмыс орны мен лауазымын анықтаңыз.-

Уточните место работы , должность.
-Сіз қайда ( қай жерде ) жұмыс істейсіз ?

-Мен әкімдікте жұмыс істеймін .

-Ал мен қаржы департаментінде жұмыс істеймін .

-Сіздің жұмыс орныңыз қайда ?


5

-Жұмыс орным төртінші қабатта, төрт жүз отыз тоғызыншы бөлмеде.

-Әкімдік қай жерде орналасқан ?

-Ол Абай көшесіндегі , сексен үшінші үйде орналасқан .


ІІ. –Қайырлы кеш, қарындас!

  • Қайырлы кеш!

  • Ғафу етіңіз, есіміңіз кім?

  • Есімім Айсұлу.

  • Жұмыс істейсіз бе, оқисыз ба?

  • Жұмыс істеймін.

  • Қайда жұмыс істейсіз?

  • Мен Әділет министрлігінде қызмет атқарамын.

  • Сізді қашан жолықтыруға болады?

  • Кешіріңіз, мен асығып тұрмын.

  • Көріскенше сау болыңыз!

  • Қош болыңыз!


Үшінші сабақ
Сабақтың тақырыбы: Қазақ тіліне тән Ұ,Ү дыбыстарына сипаттама, ай аттары.
Сабақтың мақсаты: Қазақ тіліне тән Ұ және Ү дыбыстарын дұрыс айта білуге дағдыландыру, Ұ дыбысы мен Ү дыбысының айырмашылығын көрсету.

6

ІІІ. Ал енді «Көкөністер мен жеміс-жидектер бөлімінде» тақырыбындағы диалогтармен танысыңыздар.


Сатып алушы көкөніс, жеміс-жидек бөлімінде

Покупатель в отделе овощей и фруктов



- Сәлеметсіз бе?

- Сәлеметсіз бе?

- Сіздерде көкөніс бар ма?

- Иә, бар.

- Онда маған ең ұсақ қиярдан 3 килограмм, тәтті бұрыштан 4 килограмм және ірілеу қырыққабат өлшеп беріңіз.

- Гүлді қырыққабат қашан түседі?

- Гүлді қырыққабат келесі аптада болады.
- Ал қызанақ жаңадан әкелінген бе?

- Иә, қызанақтың бұл сорттары өте жақсы.


- Жақсы, жеміс-жидектен

- Здравствуйте.

- Здравствуйте.

- У вас есть овощи?
- Да, есть.

- Тогда взвесьте, пожалуйста мне 3 килограмма самых мелких огурцов, 4 килограмма сладкого перца и покрупнее одну капусту.

-Когда будет цветная капуста?

-Поступление цветной капусты будет на следующей неделе.

- Помидоры у вас свежие?
- Да свежие, эти сорта помидоров очень хорошие.

- Хорошо, из фруктов что





87

Мысалы: қара «черный» - қап-қара «черный-пречерный»

сары «желтый» - сап-сары «желтый – прежелтый»
ІІ. Жаңа сабақтың лексикалық минимумы таныстырылады.
«Көкөністер» тақырыбының сөздігі:
Қырыққабат – капуста шалғам - редиска

Картоп – картошка қызылша - свекла

Пияз – лук аскөк - укроп

Сәбіз – морковь ақжелкен - петрушка

Қияр – огурец сарымсақ - чеснок

Бұрыш – перец асқабақ - тыква

Қызанақ – помидор көкбұршақ – зеленый горошек

«Жеміс-жидектер» тақырыбының сөздігі:

Алма – яблоко шие - вишня

Алмұрт – груша қарақат - смородина

Шабдалы – персик тошала - крыжовник

өрік – урюк қарбыз - арбуз

құлпынай – клубника жүзім - виноград

таңқурай – малина қауын – дыня

мейіз – изюм жемісқақ – сухофрукты


86

Ай аттарын үйрету және сан есім мен ай атын қолдана отырып, күнді дұрыс айта білуге үйрету. Мысалы: Бүгін жиырма сегізінші ақпан.


Сабақтың барысы: Қазақ тіліндегі Ұ,Ү дыбыстарына нақты мысалдар келтіріп, олардың ерешеліктері, дұрыс жазылуы мен дұрыс айтылуы туралы айту.
Произношение специфических гласных звуков: Ұ,Ү
Звук ұ произносится твердо и сверхкратко. Для того чтобы произнести необходимо губы сильно вытянуть вперед, а язык отодвинуть назад. Этот звук в русском языке аналогов не имеет , однако напоминает звук средний между (о) и (у). Например, в слове туман, но в казахском языке он более закрытый: тұман.
Ұ -жұмыс-работа

Тұтқа-трубка



Айтылуы Жазылуы

Күндүз күндіз

Мүлүк мүлік

Құлұн құлын

Жұмұс жұмыс

7

Жұп-нечетный



Дұрыс-правильно
Звук ү является мягкой разновидностью ұ. Произносится мягко и кратко: дом- үй, үш- три. Надо учесть, что при произношении этого звука кончик языка продвигается вперед, а губы выпячиваются меньше, чем при произношении ұ.

Ү- жүз- сто

Үшін- за


Үлкен- большой
Нужно правильно произносить специфические звуки казахского языка, потому что, неправильное произношение искажает смысл слова. Например:
Құн-стоимость Ұш-лети Ұн-мука

Күн-день, солнце Үш-три Үн-звук



Ай аттары
Қаңтар-январь Наурыз-март

Ақпан-февраль Сәуір-апрель
Мамыр-май Шілде-июль

8

чернее, қарарақ- еще чернее, қап-қара настоящий черный и өте қара –очень черный.



Қазақ тілінде сын есімнің үш шырайы бар: жай шырай, салыстырмалы шырай, асырмалы шырай.

В казахском языке имеются три степени сравнения: положительная, сравнительная и превосходная.



  1. Жай шырай (положительная степень).

Мысалы: көк (синий), үлкен (большой), тәтті (сладкий).

  1. Салыстырмалы шырай (сравнительная степень) образуется путем прибавления к положительной степени суффиксов двух типов.

а) – рақ , - рек;

- ырақ, - ірек;

Мысалы: сары- сары-рақ (желтоватый), жасыл- жасыл-ырақ (зеленоватый)

б) –лау, -леу,-дау,- деу; - тау,- теу;

Мысалы: ащы- ащы-лау (горковатый), қоңыр- қоңыр-лау (коричневатый).


  1. Асырмалы шырай (превосходная степень)

а) путем сочетания положительной степени с наречиями: өте «очень», аса «наиболее», ең «самый», тым «слишком».

Мысалы: дәмді «вкусный» - өте дәмді «очень вкусный»

б) путем удвоения первого слога прилагательного и добавления соединительного – п.

85



  • Жылқы етінің бір келісі (килограмы) алты жүз теңге тұрады. Қанша өлшейін?

  • Жас ет болса 2 килограмм өлшеңіз.Қазы неше теңге тұрады? Шұжық ше?

  • Қазы қымбат, жеті жүз елу теңге. Шұжық бар ма?

  • Ертең келіңіз. Қазір жоқ.

  • Жақсы, онда екі келі ет өлшеп беріңіз.


Каталог: ld
ld -> Шпаргалка на казахском языке по истории Казахстана 100 м қашықтыққа ұшатын, орақ тәрәздә құрал-бумеранг
ld -> Қош келдіңіздер!
ld -> Қазақ әдебиет пәніне тест сұрақтары
ld -> Сабақ: ана тілі Тақырыбы: Ахмет Байтұрсынұлы «Әліпенің атасы»
ld -> Қазақстан тарихы бойынша Ұбт шпаргалкалары а а. Иманов көтерiлiс отрядтарын қаруландыру үшiн – қару-жарақ шығаруды ұйымдастырды
ld -> Ақтқбе облысы Байғанин ауданы №3 Қарауылкелді орта мектебі
ld -> Сабақтың тақырыбы: Ы. Алтынсарин "Өзен" Мұғалімі: 3 "
ld -> Әнші- ақындар шығармашылығы
ld -> Есмағамбет Ысмайлов Баласы Қожағұлдың Біржан салмын, Адамға зияным жоқ жүрген жанмын
ld -> Өмірбаяны Хронология Қорытынды пайдаланған әдебиеттер


Достарыңызбен бөлісу:
  1   2   3


©engime.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет