Сабақтың тақырыбы: Эволюцияның басты бағыттары мен негізгі заңдылықтары Сынып: 10-11



Дата04.07.2018
өлшемі17,55 Kb.
түріСабақ
  • Талдысай орта мектебі.
  • Ашық сабақ.
  • Сабақтың тақырыбы: Эволюцияның басты бағыттары
  • мен негізгі заңдылықтары
  • Сынып: 10-11 «а»
  • Биология пәнінің мұғалімі: Ешмұханов Таңат Жанғырханұлы.
  • Сабақтың тақырыбы: Эволюцияның басты бағыттары
  • мен негізгі заңдылықтары
  • Сабақтың мақсаты: 1.Эволюцияның басты
  • бағыттары мен негізгі
  • заңдылықтары туралы
  • білімдерін тереңдету
  • 2. Өз бетімен оқып білу
  • дағдыларын дамыту
  • 3. Оқушылардың дүниетанымын
  • кеңейту

«Макроэволюция туралы ілім» тақырыбын қайталау.

  • «Макроэволюция туралы ілім» тақырыбын қайталау.
  • Органикалық эволюцияның басты бағыттары: биологиялық прогресс, биологиялық регресс.
  • Биологиялық прогрестің негізгі жолдары: ароморфоз, идиоадаптация, жалпы дегенерация.
  • Органикалық эволюцияның негізгі заңдылықтары: дивергенция, конвергенция, параллелизм.
  • Гомологиялық және аналогиялық мүшелер.
  • Сабақ жоспары

Эволюция – төменгі сатыдан жоғары сатыға, қарапайымнан күрделіге қарай дамитын процесс. Сондықтан да академик А.Н.Северцов органикалық дүниенің даму тарихында биологиялық прогрес пен биологиялық регресс болатынын ерекше атап көрсетті.

          • Эволюция – төменгі сатыдан жоғары сатыға, қарапайымнан күрделіге қарай дамитын процесс. Сондықтан да академик А.Н.Северцов органикалық дүниенің даму тарихында биологиялық прогрес пен биологиялық регресс болатынын ерекше атап көрсетті.
          • Академиктер А.Н.Северцов пен И.И.Шмальгаузен эволюцияның прогреске әкелетін 3 бағытын анықтады:
          • 1. Ароморфоз(морфологиялық прогресс немесе арогенез.) 2. Идиоадаптация (аллогенез). 3. Дивергенция(катагенез).
  • Северцов
  • Алексей Николаевич
  • (1866 – 1936)
  • Шмальгаузен
  • Иван Иванович
  • (1884 – 1963)

Эволюцияның басты бағыттары

  • Биологиялық прогресс.
  • - Қоршаған ортаға организмдердің бейімделушілігінің артуы.
  • Түрлер санының артуы.
  • Ареалдың кеңейуі.
  • Биологиялық регресс.
  • Қоршаған ортаға организмдердің бейімделушілігінің кемуі.
  • Түрлер санының азаюы.
  • Ареалдың тарылуы.
  • Биологиялық прогресс
  • Ароморфоз
  • Идиоадаптация
  • Дегенерция
  • Биологиялық прогрестің жолдары

Жануарлардағы ароморфоздар

  • Омыртқалылар
  • класының
  • өкілдері
  • Сыртқы
  • жабындары
  • Тыныс алу
  • мүшелері
  • Жүрегінің
  • құрылысы

Архей эрасындағы ароморфоздар

  • Фотосинтез
  • Оқшауланған ядро
  • Архей эрасы (прокариоттар)
  • Оттегімен тыныс алу
  • Ароморфоз-организмдердің жалпы құрылым деңгейін күрделендіріп, жоғары сатыға көтеру
  • Ірі ароморфоздар
  • Латиметрия
  • (Саусаққанатты балық)
  • Ихтиостега
  • (құрлыққа шықты)

Идиоадаптация-организмдердің  жеке бейімделу шешімін арттырады, бірақ организмнің құрылым деңгейінде ешқандай өзгеріс болмай сол қалпында сақталады.

  • Дегенерация
  • даралардың құрылым деңгейін төмендетіп,
  • биологиялық регреске
  • Көртышқан
  • Европалық протей
  • Аскаридалар
  • Эволюцияның негізгі жолдары мен бағыттары

Эволюция екі бағытта жүреді олар: биологиялық регресс (түрдің жойылуына апарады) және биологиялық прогресс. Биологиялық прогрес үш түрлі жолмен жүреді:

  • Эволюция екі бағытта жүреді олар: биологиялық регресс (түрдің жойылуына апарады) және биологиялық прогресс. Биологиялық прогрес үш түрлі жолмен жүреді:
  • Ароморфоз - даралардың құрылым деңгейі күрделеніп тіршілік етуге бейімділігі арта түседі
  • Мысал: Организмдердің судан құрлыққа шығуы, тірі туу, сүрқоректілердің дене температурасының тұрақтылығы.
  • Идиоадаптация - биологиялық құрылым деңгейінт күрделендірмей өзгертпей тіршілік үшін күресте организмдердің өзіне пайдалы белгілі бір орта жағдайына бейімделушілігі
  • Мысал: Жануарлардағы қорғаныш рең.
  • Дегенерация –немесе морфофизиологиялық регресс эволюциялық дамуында қарапайымдала түсу деген ұғымды білдіреді .
  • Мысал: жерасты жануарлары(көртышқан),үңгір(протей), терең су асты организмдері.

Дивергенция («divergo”-кері шегінемін) бұл туыс формалардағы белгілердің ажырауы

Дивергенция мысалдары

  • Алоэ
  • Кактус
  • Монстера
  • Тұңғиық

Дивергенция мысалдары

  • Ескекаяқтылар
  • Көртышқан
  • Қасқыр
  • Жарғанат

Дивергенция гомологиялық мүшелердің түзілуіне әкеліп соғады

  • Гомологиялық мүшелер- құрылысы мен шығу тегі бір, бірақ атқаратын і қызметтері әр түрлі мүшелер
  • Гомологиялық мүшелерге мысал
  • Бунақдене қоректі өсімдік
  • Бөріқарақат пен кактустың тікенектері
  • Бұршақтың мұртшасы
  • Кәдімгі жапырақ
  • Тамыр түйнектері
  • Ауа тамырлары
  • жемтамырлар
  • Гомологиялық мүшелерге мысал
  • Гомологиялық мүшелерге мысал
  • (Парашют) бақ-бақ
  • (қанатша) үйеңкі
  • Шиенің сүйегі
  • Емен жаңғағы
  • Картоп түйнегі
  • Жауқазынның пиязшығы

1.Жүгіру (таракан),

  • 1.Жүгіру (таракан),
  • 2.Жүзетін (жук-плавунец),
  • 3.Қазатын (медведка).
  • 4.Секіретін (шегіртке),
  • 5.Қармайтын (дәуіт).
  • Бунақденелердің аяғы:
  • Гомологиялық мүшелерге мысал
  • 5

Жүгіретін (қасқыр),

  • Гомологиялық мүшелерге мысал
  • Жүгіретін (қасқыр),
  • Жүзетін (ескекаяқтылар),
  • Қазатын (көртышқан).
  • Секіретін (кенгуру),
  • Ұшатын (жарғанат),
  • Өрмелейтін (енжар).
  • Сүтқоректілердің аяқтары:

Конвергенция –(conergo-ұқсас болу) деп туыстық жағынан алыс болғаныментіршілік ортасы бірдей, сыртқы пішінінің бір-біріне ұқсас болуын айтады

Конвергенция мысалдары

  • Крокодил
  • Бақа

Конвергенция аналогиялық мүшелердің түзілуіне әкеліп соғады

  • Аналогиялық мүшелер – құрылысы мен шығу тегі әр түрлі, бірақ ұқсас қызмет атқаратын мүшелер.
  • Аналогиялық мүшелерге мысал
  • Жарғанаттың қанаты
  • Көбелектің қанаты
  • Құс қанаты
  • Аналогиялық мүшелерге мысал
  • Кактустың тікенегі
  • Кірпінің тікенегі
  • Аналогиялық мүшелерге мысал
  • Балықтардың жүзбе қанаттары
  • Дельфиннің аяқтары

Параллелизм - «қатар жүру»)-  деп туыстық жағынан өте жақын организмдердің  ұқсас белгілерінің  бір-біріне тәуелсіз  дамуын айтады

Параллелизм мысалдары

  • Киттәрізділер
  • Ескекаяқтылар
  • Тіршілік ортасы су – ескекаяқтарының бейімделуі

Биологиялық прогресс,

  • Биологиялық прогресс,
  • Биологиялық регресс,
  • Ароморфоз,
  • Идиоадаптация,
  • Дегенерация,
  • Дивергенция,
  • Конвергенция,
  • Параллелизм.
  • Терминдерге түсінік беріңіздер
  • А)
  • Б)
  • В)
  • Г)
  • Д)
  • Е)
  • Түсініктер мен суреттердің сәйкестігін тап
  • Үйге тапсырма: 1. §12 оқып білу
  • 2. «Органикалық дүниенің  даму
  • жолдары мен заңдылықтары»
  • туралы рефераттар жазу
  • Бағалау

Каталог: wp-content -> uploads -> 2018
2018 -> Комутова Айгуль Сериковна, кмм
2018 -> Комутова Айгуль Сериковна, кмм
2018 -> Сабақтың мақсаты: а/ Оқушылардың сөздік қорын молайту. Білім, білік дағдыларын қалыптастыру
2018 -> Сабақтың тақырыбы: Физика-табиғат туралы ғылым
2018 -> Сабақ мақсаты Тұздар гидролизін түсіну және тұздардың суда ерігенде қандай процестер жүретінін анықтау
2018 -> Сабақтың мақсаты: Білімділік: Көміртек және оның қосылыстары туралымәлімет алады
2018 -> 5В011700- Қазақ тілі мен әдебиет мамандығы бойынша 3-курс студенттердің элективті пәндер каталогы 2017-2018 оқу жылы
2018 -> Сабақтың тақырыбы Салынған циклдер. Мақсаты Қайталау операторлары туралы білімнің кеңеюі
2018 -> Сабақ тақырыбы: Теңдеулер жүйесін қолданып есептер шығару Мерзімі
2018 -> Даулетиярова Зауре Ермаханқызы А. Пушкин атындағы №41 көпсалалы гимназияның қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі Тараз қаласы


Достарыңызбен бөлісу:


©engime.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

енгізу | тіркеу
    Басты бет


материалдарды жүктеу