Бексарыұлы Мұратбек delphi визуалды бағдарламалау жүйесі әдістемелік оқу құралы



бет6/6
Дата27.05.2018
өлшемі2,9 Mb.
#40953
1   2   3   4   5   6

49-сурет

2. Төменде келтірілген бағдарламаны пайдаланып, сол компоненттердің оқиғалары мен қасиеттерін өңдеп, жұмыс мақсатына жеткізетін әрекеттерді орындаңыз.



Бағдарламасы:

// мәтіндік файлды редакциялау-қарап шығу

unit rd1_;

{$R *.dfm}

// Ашу батырмасын шерту

procedure TForm1.Button1Click(Sender: TObject);

var

f: TextFile; // файл



fName: String[80]; // файл аты

buf: String[80]; // жолды оқуға арналған буфер

begin

if not OpenDialog1.Execute



then {пайдаланушы сұхбатты Болдырмау батырмасын шертіп жапты}

exit;


// пайдаланушы файлды таңдады

fName := OpenDialog1.FileName;

Form1.Caption := fName;

AssignFile(f, fName);

try

Reset(f); // оқу үшін ашу



except

on EInOutError do

begin

ShowMessage('файлға қатынас жасауда қате кетті '+ fName);



exit;

end;


end;

// файлдан оқу





50-сурет
while not EOF(f) do

begin


readln(f, buf); //мәтін жолын файлдан оқу

Memo1.Lines.Add(buf); // жолды Memo1 өрісіне қосу

end;

CloseFile(f); // файлды жабу



end;

procedure TForm1.FormCreate(Sender: TObject);

begin // сүзгіні анықтау

OpenDialog1.Filter := 'Мәтін|*.txt';

end;

end.


26. Жұлдыздар
Жұмыстың мақсаты – терезенің кезкелген жерінен тышқанның батырмаларымен шерткенде жұлдыздар шығаратын бағдарлама құру.

1. Жаңа жоба ашып, Пішінге 51-суретте көрсетілгендей компонент-терді орналастырыңыз.





51-сурет
2. Компоненттердің оқиғалары мен қасиеттерін төменде берілген бағдарламаға сәйкес өңдеп, жұмыс мақсатына сәйкес әрекеттерді атқарыңыз.
Жұмысты орындау бағдарламасы:

unit Zhuldyzdar_;

{$R *.dfm}

// жұлдыз салады

procedure TForm1.StarLine(x0,y0,r: integer);

// x0,y0 – жұлдыз центрінің координатасы

// r – жұлдыз радиусы

var


p : array[1..11] of TPoint; // сәулелер мен ойыстар //координаталарының жиымы

a: integer; // ОХ осі мен жұлдыз центрін және сәуле не ойыс //ұшын қосатын түзу арасындағы бұрыш

i: integer;

begin


a := 18; // оң жақ көлденең сәуледен бастап салу

for i:=1 to 10 do

begin

if (i mod 2 = 0) then



begin // ойыс

p[i].x := x0+Round(r/3*cos(a*2*pi/360));

p[i].y:=y0-Round(r/3*sin(a*2*pi/360));

end


else

begin // сәуле

p[i].x:=x0+Round(r*cos(a*2*pi/360));

p[i].y:=y0-Round(r*sin(a*2*pi/360));

end;

a := a+36;



end;

p[11].X := p[1].X; // жұлдыз контурын тұйықтау үшін

p[11].Y := p[1].Y;

Canvas.Polyline(p); // жұлдыз контурын сызу

end;

// тышқан батырмасын басу



procedure TForm1.FormMouseDown(Sender: TObject; Button: TMouseButton;

Shift: TShiftState; X, Y: Integer);

begin

if Button = mbLeft // сол жақ батырма басылды ма?



then Canvas.Pen.Color := clBlack

else Canvas.Pen.Color := clRed;

StarLine(x, y, 30);

end;


end.

27. Мәліметті басып шығару


Жұмыстың мақсаты – кестемен берілген мәліметтерді басып шығаратындай бағдарлама құру.

1. Жаңа жоба ашып, сол Пішінге 52-суретте көрсетілген компоненттерді орнатыңыз.





52-сурет
2. Төменде келтірілген бағдарламаны пайдаланып, сол компоненттердің оқиғалары мен қасиеттерін өңдеп, жұмыс мақсатына жеткізетін әрекеттерді орындаңыз.
Бағдарламасы:

{ Бағдарлама тек басып шығаруды ғана орындайды. }

unit malymet_;

{$R *.dfm}

uses Printers;

procedure TForm1.FormCreate(Sender: TObject);

var

i: integer;



begin

with StringGrid1 do

begin

Cells[0,0] := ' №';



Cells[1,0] := ' Аты-жөні';

Cells[2,0] := ' Білімі';

Cells[3,0] := ' Санаты';

Cells[4,0] := ' Өтілі';

for i:=1 to 10 do

Cells[0,i] := ' '+IntToStr(i);

end;

end;
// Басып шығару батырмасында шерту



procedure TForm1.Button2Click(Sender: TObject);

const


LEFT_MARGIN = 2; // сол жақтан шегініс 2 см

TOP_MARGIN = 2; // жоғарыдан шегініс 2 см

var

dpiX, dpiY : integer; // Принтердің X және Y бойынша шығару //мүмкіндігі



kx,ky: real; // экран координатын принтердің Х және Y бойынша //координатына айналдыру коэффициенті

// кесте


p: array[0..4] of integer; // бағандар орны

x1,y1,x2,y2: integer; // кестенің шекаралары

px,py: integer; // шығу нүктесінің көрсеткіші

i,j: integer;

begin

{ Экран мен принтердің шығару мүмкіндіктері әр түрлі, енді олардағы кескін өлшемдерін сәйкестеу үшін экран нүктелерінің координатын принтер координатына түрлендіретін коэффициентке көбейту керек. Ол принтердің мүмкіндігіне байланысты. Мыс, принтердің шығаруы 300 dpi болса, онда экрандікі -96 dpi, сонда коэффициент 300/96=3.125-ке тең.}



// GetDeviceCaps функциясы құрылымдар сипаттамасын алуға //мүмкіндік береді

// LOGPIXELSX -X бойынша дюймге келетін пикселдер саны

dpiX := GetDeviceCaps(Printer.handle,LOGPIXELSX);

dpiY := GetDeviceCaps(Printer.handle,LOGPIXELSY);

kx := dpiX / Screen.PixelsPerInch;

ky := dpiY / Screen.PixelsPerInch;

px := Round(LEFT_MARGIN / 2.54 * dpiX);

py := Round(TOP_MARGIN / 2.54 * dpiY);

// кесте бағандарының «принтерлік» координаттарын есептеу

p[0] := px;

for i:=1 to 4 do

begin


p[i] := p[i-1] + Round(StringGrid1.ColWidths[i-1]* kx);

end;


with Printer do

begin


BeginDoc; // басып шығаруды ашу

// кестенің тақырыбы

Canvas.Font.Name := Edit1.Font.Name;

Canvas.Font.Size := Edit1.Font.Size;

Canvas.TextOut(px,py,Edit1.Text);

// StringGrid1кестенің құрамы

py := py+ Round(Edit1.Font.Size * 2 * ky);

x1 := px; y1 := py; // кестенің сол жақ жоғарғы бұрышы

Canvas.Font.Name := StringGrid1.Font.Name;

Canvas.Font.Size := StringGrid1.Font.Size;

x2 := p[4] + Round(StringGrid1.ColWidths[4]* kx);

y2 := py +

Round(StringGrid1.RowCount * StringGrid1.RowHeights[1] * ky);

for j:=0 to StringGrid1.RowCount do

begin

// кестенің жолдары



for i:=0 to StringGrid1.ColCount do

begin


Canvas.TextOut(P[i],py,StringGrid1.Cells[i,j]);

// көлденең сызық

Canvas.MoveTo(p[0],py);

Canvas.LineTo(x2,py);

end;

py:=py+ Round(StringGrid1.RowHeights[j]* ky);



end;

// тік сызық

for i:=0 to StringGrid1.ColCount -1 do

begin


Canvas.MoveTo(p[i],y1);

Canvas.LineTo(p[i],y2);

end;

Canvas.MoveTo(x2,y1);



Canvas.LineTo(x2,y2);

EndDoc; // басып шығаруды жабу

end; end; end.

.

28. Тир


Жұмыстың мақсаты – біршама ойнауға, өзіңнің шалт қимылыңды көрсетуге арналған тир ойынының бағдарламасын құру.

1. Ол үшін жаңа жоба ашып, сол Пішінге қажетті компоненттерді орналастырыңыз.



2. Төменде келтірілген бағдарламаны пайдаланып, сол компоненттердің оқиғалары мен қасиеттерін өңдеп, жұмыс мақсатына жеткізетін әрекеттерді орындаңыз.



53-сурет
Жұмысты орындау бағдарламасы:

unit tir_;

public


{ Public declarations }

{процедуралар хабарламасының мұнда орналасуы, бет бейнесі салынатын пішінге процедура жақын болсын дегендіктен }

procedure PaintFace(x,y: integer); // бет бейнесін салады

procedure EraseFace(x,y: integer); // бет бейнені өшіреді

end;

var


Form1: TForm1;

fx,fy: integer; // бет бейненің координаттары

n: integer; // тышқан батырмасын шерту саны

p: integer; // тигізу саны

implementation

// бет бейнені салу

procedure TForm1.PaintFace(x,y: integer);

begin


Canvas.Pen.Color := clBlack; // сызықтар түсі

Canvas.Brush.Color := clYellow; // боялым түсі

// бет бейнені салу

Canvas.Ellipse(x,y,x+30,Y+30); // беті

Canvas.Ellipse(x+9,y+10,x+11,y+13); // сол көзі

Canvas.Ellipse(x+19,y+10,x+21,y+13); //оң көзі

Canvas.Arc(x+4,y+4,x+26,y+26,x,y+20,x+30,y+20); //күлкісі

end;


// бет бейнені өшіру

procedure TForm1.EraseFace(x,y: integer);

begin

// пішінмен сәйкес келетін шекарасы мен боялым түсін беру.



//Өзі орнатылатын пішін түсі - clBtnFace (Object Inspector –ді қара)

Canvas.Pen.Color := clBtnFace; // шеңбер түсі

Canvas.Brush.Color := clBtnFace; // боялым түсі

Canvas.Ellipse(x,y,x+30,y+30);



end;

{$R *.dfm}





54-сурет
procedure TForm1.TimerTimer(Sender: TObject);

begin

EraseFace(fx,fy);

// бет бейненің жаңа қалпы

fx:= Random(ClientWidth-30);//30 – бет бейне диаметрі

fy:= Random(ClientHeight-30);

PaintFace(fx,fy);

end;

procedure TForm1.FormCreate(Sender: TObject);



begin

// бет бейненің бастапқы қалпы

fx:=100;

fy:=100;


Randomize; //кездейсоқ сандар генераторын инициализациялау

end;


// тышқан батырмасын шерту

procedure TForm1.FormMouseDown(Sender: TObject; Button: TMouseButton;

Shift: TShiftState; X, Y: Integer);

begin


inc(n); // шерту саны

if (x > fx) and (x < fx+30) and

(y > fy) and (y < fy+30)

then begin

// бет бейнені шерту

inc(p);


end;

if n = 10 then

begin
// ойын аяқталды

Timer.Enabled := False; //таймерді тоқтату

ShowMessage('Атылғаны: 10. Тигені: ' + IntToStr(p)+'.');

EraseFace(fx,fy);

Label1.Visible := True;

Button1.Visible := True;

// енді батырма мен хабарлама қайта көрінді

end;


end;



55-сурет
// Ok батырмасын шерту

procedure TForm1.Button1Click(Sender: TObject);

begin

Label1.Visible := False; // хабарламаны жасыру



Button1.Visible := False; // батырманы жасыру

Timer.Enabled := True; // таймерді іске қосу

end;

end.


Пайдаланылған әдебиеттер мен дереккөздер.
1. Programmers.kz сайтының материалдары.

2. Delphi-manual.ru сайтының материалдары.

3. Симонович С.В., Евсеев Г.А. Занимательное программирование: Delphi. –M.: АСТ-ПРЕСС КНИГА: Инфорком – Пресс, 2001.

4. Культин Н.Б. Delphi в задачах и примерах. - СПб.: БХВ – Петербург, 2005.

5. Фаронов В.В. Программирование на языке высокого уровня: Учебник для вузов. –СПб.: Питер, 2003.

6. Бобровский С.И. Delphi 7. Учебный курс. – СПб.: Питер, 2005.

7. Кетков Ю.Л., Кетков А.Ю. Практика программирования: Visual Basic, C++ Builder, Delphi.- СПб.: БХВ – Петербург, 2005.

8. Кузнецова И.А. Практикум по Delphi для решения прикладных задач. - Н.Новгород: ННГУ, 2005.

29. Тестілеу бағдарламасы

Жұмыстың мақсаты – тестілеу бағдарламасын құру.

1. Ол үшін жаңа жоба ашып, сол Пішінге қажетті компоненттерді орналастырыңыз.

2. Төменде келтірілген бағдарламаны пайдаланып, сол компоненттердің оқиғалары мен қасиеттерін өңдеп, жұмыс мақсатына жеткізетін әрекеттерді орындаңыз.
{ Тестілеудің әмбебап бағдарламасы

(с) Культин Н.Б., 2003 }

unit tester_;

interface


uses

SysUtils, WinTypes, WinProcs, Messages, Classes, Graphics, Controls,

Forms, Dialogs, StdCtrls, ExtCtrls,

jpeg;
type

TForm1 = class(TForm)

Label5: TLabel; // сұрақ


Label1: TLabel; // балама жауаптар

Label2: TLabel;

Label3: TLabel;

Label4: TLabel;


RadioButton1: TRadioButton; // жауапты таңдау радио батырмалары

RadioButton2: TRadioButton;

RadioButton3: TRadioButton;

RadioButton4: TRadioButton;


Image1: TImage; // кескін шығару аймағы

Button1: TButton;

Panel1: TPanel;

RadioButton5: TRadioButton;


procedure FormActivate(Sender: TObject);

procedure Button1Click(Sender: TObject);

procedure RadioButtonClick(Sender: TObject);
// Бұл хабарландырулар қолдан қойылған

procedure Info;

procedure SurakToScr;

procedure ShowPicture; // кескін шығарушы

procedure ResetForm; // кезекті сұрақты шығару алдында пішінді //«тазарту»

procedure Kortyndy;

procedure FormCreate(Sender: TObject); // тестілеу нәтижесі
private

{ Private declarations }

public

{ Public declarations }



end;
var

Form1: TForm1; // Пішін


implementation

{$R *.DFM}

const

N_LEV=4; // бағалаудың төрт деңгейі



N_ANS=4; // жауаптардың төрт нұсқасы
var

f:TextFile;

fn:string; // сұрақтар файлының аты
level:array[1..N_LEV] of integer; // деңгейге сәйкес келетін ұпай mes:array[1..N_LEV] of string; // деңгейге сәйкес келетін //хабарлама
score:array[1..N_ANS] of integer; // жауапты таңдағаны үшін баға

summa:integer; // жиналған ұпай

surak:integer; // ағымдағы сұрақ нөмірі

jauap:integer; // таңдалған жауап нөмірі


procedure Tform1.Info; // тест жайлы хабарлама шығару

var


s,buf:string;

begin


readln(f,s);

Form1.Caption := s;

buf:='';

repeat


readln(f,s);

if s[1] <> '.'

then buf := buf +s + #13;

until s[1] ='.';

Label5.caption:=buf;

end;
Procedure GetLevel; // тесттен алған бағаң жайлы хабарламаны оқу

var

i:integer;



buf:string;

begin


i:=1;

repeat


readln(f,buf);

if buf[1] <> '.' then begin

mes[i]:=buf; // хабарлама

readln(f,level[i]); // баға

i:=i+1;

end;


until buf[1]='.';

end;
Procedure TForm1.ShowPicture; // кескінді масштабтау

var

w,h: integer; // суреттің мүмкін болған ең үлкен өлшемі



begin

// суреттің мүмкіндігі бар өлшемін есептеу

w:=ClientWidth-10;

h:=ClientHeight

- Panel1.Height -10

- Label5.Top

- Label5.Height - 10;
if Label1.Caption <> '' // сұрақтар

then h:=h-Label1.Height-10;

if Label2.Caption <> ''

then h:=h-Label2.Height-10;

if Label3.Caption <> ''

then h:=h-Label3.Height-10;

if Label4.Caption <> ''

then h:=h-Label4.Height-10;


// егер сурет өлшемі w-дан h-қа кем болса, онда ол //масштабталмайды Image1.Top:=Form1.Label5.Top+Label5.Height+10;

if Image1.Picture.Bitmap.Height > h

then Image1.Height:=h

else Image1.Height:= Image1.Picture.Height;

if Image1.Picture.Bitmap.Width > w

then Image1.Width:=w

else Image1.Width:=Image1.Picture.Width;
Image1.Visible := True;

end;
Procedure TForm1.SurakToScr; // сұрақты шығару

var

i:integer;



s,buf:string;

ifn:string; // кескін файлы

begin

surak:=surak+1;



caption:='Сұрақ ' + IntToStr(surak);

// сұрақты оқу

buf:='';

repeat


readln(f,s);

if (s[1] <> '.') and (s[1] <> '\')

then buf:=buf+s+' ';

until (s[1] ='.') or (s[1] ='\');

Label5.caption:=buf; // сұрақты шығару
{Иллюстрацияны оқиық, бірақ оны баламалы жауаптарды оқып және шығару үшін қолданатын пішін өлшемінің ең үлкен мөлшерін анықтап болған соң ғана шығарамыз}

if s[1] <> '\'

then Image1.Tag:=0 // сұраққа сәйкес кескін жоқ

else // сұраққа сәйкес кескін бар

begin

Image1.Tag:=1;



ifn:=copy(s,2,length(s));

try


Image1.Picture.LoadFromFile(ifn);

except


on E:EFOpenError do

Image1.Tag:=0;

end;

end;
// Жауап нұсқаларын оқу



i:=1;

repeat


buf:='';

repeat // жауап нұсқасының мәтінін оқу

readln(f,s);

if (s[1]<>'.') and (s[1] <> ',')

then buf:=buf+s+' ';

until (s[1]=',')or(s[1]='.');

// балама жауап оқылды

score[i]:= StrToInt(s[2]);

case i of

1: Label1.caption:=buf;

2: Label2.caption:=buf;

3: Label3.caption:=buf;

4: Label4.caption:=buf;

end;


i:=i+1;

until s[1]='.';

// мұнда кескіндер мен балама жауаптар оқылды
// сұрақ мәтіні шығарылған

if Image1.Tag =1 // сұраққа сәйкес кескін бар

then ShowPicture;
// балама жауаптарды шығару

if Form1.Label1.Caption <> ''

then begin

if Form1.Image1.Tag =1

then Label1.top:=Image1.Top+Image1.Height+10

else Label1.top:=Label5.Top+Label5.Height+10;

RadioButton1.top:=Label1.top;

Label1.visible:=TRUE;

RadioButton1.visible:=TRUE;

end;
if Form1.Label2.Caption <> ''

then begin

Label2.top:=Label1.top+ Label1.height+10;

RadioButton2.top:=Label2.top;

Label2.visible:=TRUE;

RadioButton2.visible:=TRUE;

end;
if Form1.Label3.Caption <> ''

then begin

Label3.top:=Label2.top+ Label2.height+10;

RadioButton3.top:=Label3.top;

Label3.visible:=TRUE;

RadioButton3.visible:=TRUE;

end;
if Form1.Label4.Caption <> ''

then begin

Label4.top:=Label3.top+ Label3.height+10;

RadioButton4.top:=Label4.top;

Label4.visible:=TRUE;

RadioButton4.visible:=TRUE;

end;


end;
Procedure TForm1.ResetForm;

begin // барлық белгілер мен радио батырмаларды көрінбейтін ету


Label1.Visible:=FALSE;

Label1.caption:='';

Label1.width:=ClientWidth-Label1.left-5;

RadioButton1.Visible:=FALSE;


Label2.Visible:=FALSE;

Label2.caption:='';

Label2.width:=ClientWidth-Label2.left-5;

RadioButton2.Visible:=FALSE;


Label3.Visible:=FALSE;

Label3.caption:='';

Label3.width:=ClientWidth-Label3.left-5;

RadioButton3.Visible:=FALSE;


Label4.Visible:=FALSE;

Label4.caption:='';

Label4.width:=ClientWidth-Label4.left-5;

RadioButton4.Visible:=FALSE;


Label5.width:=ClientWidth-Label5.left-5;
Image1.Visible:=FALSE;

end;
// жеткен деңгейін анықтау

procedure TForm1.Kortyndy;

var


i:integer;

buf:string;

begin

buf:='';


buf:='Тестілеу нәтижесі'+ #13

+'Барлық ұпайыңыз: '+ IntToStr(summa);

i:=1;

while (summa < level[i]) and (i

i:=i+1;

buf:=buf+ #13+mes[i];

Label5.Top:=20;

Label5.caption:=buf;

end;
procedure TForm1.FormActivate(Sender: TObject);

begin


ResetForm;

if ParamCount = 0

then begin

Label5.caption:= 'Тест сұрақтарының файлы берілмеген.';

Button1.caption:='Ok';

Button1.tag:=2;

Button1.Enabled:=TRUE

end


else begin

fn := ParamStr(1);

assignfile(f,fn);

try


reset(f);

except


on EFOpenError do

begin


ShowMessage('Тест файлы '+fn+' табылған жоқ.');

Button1.caption:='Ok';

Button1.tag:=2;

Button1.Enabled:=TRUE;

exit;

end;


end;

Info; // тест жайлы хабарламаны оқу және шығару

GetLevel; // бағалаудың деңгейі жайлы хабарламаны оқу

end;


end;
// Button1 батырмасын шерту

procedure TForm1.Button1Click(Sender: TObject);

begin

case Button1.tag of



0: begin

Button1.caption:='Әрі қарай';

Button1.tag:=1;

RadioButton5.Checked:=TRUE;

// бірінші сұрақты шығару

Button1.Enabled:=False;

ResetForm;

SurakToScr;

end;

1: begin // басқа сұрақтарды шығару



summa:=summa+score[jauap];

RadioButton5.Checked:=TRUE;

Button1.Enabled:=False;

ResetForm;

if not eof(f)

then SurakToScr

else

begin


summa:=summa+score[otv];

closefile(f);

Button1.caption:='Ok';

Form1.caption:='Нәтижесі';

Button1.tag:=2;

Button1.Enabled:=TRUE;

Kortyndy; // нәтижені шығару

end;


end;

2: begin // жұмысты аяқтау

Form1.Close;

end;


end;

end;


// RadioButton1-RadioButton4 компоненттері үшін OnClick оқиғасын //өңдеу проуцедурасы

procedure TForm1.RadioButtonClick(Sender: TObject);

begin

if sender = RadioButton1



then jauap:=1

else if sender = RadioButton1

then jauap:=2

else if sender = RadioButton3

then jauap:=3

else jauap:=4;

Button1.enabled:=TRUE;

end;
// компоненттерді баптауды қамтамасыз етеді

procedure TForm1.FormCreate(Sender: TObject);

begin


Image1.AutoSize := False;

Image1.Proportional := True;

RadioButton1.Visible := False;

end;


end.



Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4   5   6




©engime.org 2024
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет