ІІ. Негізгі бөлім 1 Сандардың шығу тарихы



Дата27.11.2016
өлшемі1,62 Mb.
Санның халық дүниетанымындағы көрінісі мен маңызы


МАЗМҰНЫ

І. Кіріспе …...................................................................................................3

ІІ. Негізгі бөлім

2. 1 Сандардың шығу тарихы...................................................................5

2. 2 Сан туралы халықтық ұғым........................................................10

2. 3 Жағымды және жағымсыз цифрлар...............................................15

2. 4 Цифр – тағдыр.....................................................................................16

2. 5 Шешендік сөздердегі сандардың мағынасы  ................................18

2. 6 Қасиетті және киелі сандар ...............................................................19

ІІІ. Қорытынды...........................................................................................23

ІҮ. Пайдаланылған әдебиеттер................................................................25


І Кіріспе
Зерттеу тақырыбының маңыздылығы. Санның адам өміріндегі ролінің маңыздылығын ешкім де жоққа шығара алмайды. Ал осы сандардың қайдан, қалай шыққандығына және ол сандардың әрқайсысының өзінше бір мағынаны білдіретіндігіне күнделікті тіршілікте біз аса мән бере бермейміз. Осы жұмысты оқу арқылы біз сандар әлеміне саяхат жасаймыз.

«Мәдени мұра» бағдарламасын іске асыру бойынша Қазақстан Республикасының Президенті Н. Ә. Назарбаев өзінің бағдарламасында: «Көп ғасырлы мәдениеттің тіршілігі топырақта тыныстап жатса, тарихи өткені шырынмен қоректенсе, сонда ғана ұлттық жаңғырту орын алады», - дей келіп, «Әрбір мемлекеттің өркениеттілігін оның мәдени мұраға деген көзқарасына қарай танып-бағамдауға болады. Демек, Қазақстанның мәдениет саласындағы мемлекеттік саясатына екі түрлі міндет жүктелді: Бірі – өзіндік этникалық мәдениетті дамыту мен қолдауға бағытталған шаралар кешенін нығайту, екінші жағы – төл мәдениетті оңтайлы өрістете отырып, жалпы адамзат мәдениетіне ену үшін тиімді жағдай жасау», - деген болатын.

Ендеше ұлтымыздың сан ғасырлар бойы сенімі мен ұстанымы болып келген сандар сырының киелі ұғымдарына шолу жасап, олардың өмірдегі қолдану аясына, күнделікті тұрмыстағы атқаратын роліне тоқтала отырып, тұжырым жасау әрбірімізді қызықтырары сөзсіз.

Сондықтан біз бүгін сандар әлеміне саяхат жасаймыз. Бұл саяхатта біз көптеген сандардың сырларын ашып, олардың қасиеттерінің пайда болу кезеңін тамашалаймыз. Жан жағымызға қарасақ сандар тек қана математика емес, тағы басқа көптеген ғылымдарда маңызы зор. Қарап отырсақ, осы қарапайым он сан болмаса біз телефон да соға алмаймыз. Жалпы таным проблемасымен ескілікті наным-сенім түрлерінің тілдік көріністері, әсіресе сан атауларымен келген тұрақты сөз оралымдарында өте көп кездеседі. Байырғы кездерде халық әр алуан құбылысқа нәзік бақылау жасай келіп, олардың ортақ қасиеттері мен сипаттарын санмен түйіп, санамалап айтып отырған.

Санның адам өміріндегі ролінің маңыздылығын ешкім де жоққа шығара алмайды. Ал осы сандардың қайдан, қалай шыққандығына және ол сандардың әрқайсысының өзінше бір мағынаны білдіретіндігіне күнделікті тіршілікте біз аса мән бере бермейміз.

Бұнда сандар жайлы білімдеріміздің артуы арқылы сандардың сиқырлы құпиясын білуге деген қызығушылығымыз артты. Зерттеу жұмысының маңыздылығы да осында жатыр.



Жұмыстың мақсаты:

Күнделікті өмірімізде жиі кездесетін сандардың халқымыздың тұрмыс-тіршілігінде алатын орнын айқындау. Сандардың шығу тарихына, халық дүниетанымындағы көрінісі мен маңызына зерттеулер жасау.



Міндеттері: 
- Сандардың мәні мен қасиетін аша отырып, оны өмірдегі елеулі роль атқаратындығын дәлелдеу;

- Сандарға байланысты халық арасында тараған салт-дәстүрлері мен дүниетанымының түп қазығын ашып көрсету;

- Сандардың халық ауыз әдебиетіндегі танымдық және рухани 
бірліктегі көрінісін таныту;


- Сандардың адамзат тарихындағы, соның ішіндегі қазақ 
халқының тұрмыс-тіршілігіндегі манызды қызметі мен алатын орнын айқындау.



ІІ Негізгі бөлімі:

2. 1 Сандардың шығу тарихы
Адамзат тарихында ең ерте қалыптасқан ғылымдардың бірі – математика. Математиканың алғашқы бесіктерінің бірі Мысыр елі болды. Адамзат даналығының ойлап тапқан жаңалығы ол – жазу. Қазіргі әлем халықтары жазуды жоғарыдан төмен, солдан оңға қарай жазып жүр. Неге? Өйткені олар бұл әдісті соқаның қозғалысынан алған екен. Осы жазулардың негізінде пайда болған таңбалардың бірі цифр. Цифр дегеніміз – сөздерді қағаз бетіне қондыру үшін қолданылатын әріптер қандай қажет болса, сандарды жазу үшін керекті таңбалар. Цифр деген сөздің төркіні арабтың «Әс-сифр» деген сөзінен алынған, ал оның мағынасы үнді халқының бос орын – «Сунья» деген сөзінің аудармасы екен.

Күнделікті өмірімізде қолданылатын сандар шамамен бұдан 1500 жыл бұрын Үндістанда пайда болған. Әуелі сандар сызықшамен белгіленген. Кейін қалыптаса келе қазіргі таңдағы біздер қолданып жүрген сандар пайда болды. Адам баласы қазіргі біз түсінетін сандарды үйренуге талай ғасырларды бастан кешірген. Әуелі олар табиғи сандарды (1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9) меңгерсе, нөлдің пайда болуынан сандарға революция жасалған, сөйтіп сандарды игеруде жаңа жүйелерді өмірге әкелді.



Ертедегі римдіктер жүздеген жыл аясында сандарды жазу үшін, қайдан пайда болғандығы әлі табылмаған көне белгілерді қолданған.Олар мына белгілер:

Былай болжауға болады: бірліктің белгісі – бұл иероглиф,бір саусақты бейнелейді, ал бестік белгісі – бес саусақты бейнелей-ді (үлкен саусақ тарбиғандағы қалған төрт саусақтың қосы-луын бейнелейді):



Ал ондық үшін- екі бестіктің біріккендегі суреті: