Конференцияның материалдары



бет1/4
Дата20.06.2018
өлшемі5,61 Mb.
  1   2   3   4




ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ Қ.А.ЯСАУИ АТЫНДАҒЫ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ҚАЗАҚ-ТҮРІК УНИВЕРСИТЕТІ
МИНИСТЕРСТВО ОБРАЗОВАНИЯ И НАУКИ РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН МЕЖДУНАРОДНЫЙ КАЗАХСКО-ТУРЕЦКИЙ УНИВЕРСИТЕТ ИМЕНИ Х.А.ЯСАВИ
MINISTRY OF EDUCATION AND SCIENCE OF THE REPUBLIC OF KAZAKHSTAN K.A.YASSAWI KAZAKH-TURKISH INTERNATIONAL UNIVERSITY



профессор Т.А. Турмамбековтың 60-жылдығына арналған «ЗАМАНАУИ ҒЫЛЫМ ЖӘНЕ БІЛІМНІҢ ӨЗЕКТІ МӘСЕЛЕЛЕРІ МЕН ИННОВАЦИЯ ТЕНДЕНЦИЯЛАРЫ» атты халықаралық ғылыми-тәжірибелік

конференцияның

МАТЕРИАЛДАРЫ
26-27 қаңтар 2017 жыл


МАТЕРИАЛЫ

Международной научно - практической конференции «АКТУАЛЬНЫЕ ПРОБЛЕМЫ И ТЕНДЕЦИИ ИНОВАЦИЙ В СОВРЕМЕННОЙ НАУКЕ И ОБРАЗОВАНИИ» посвященной 60-летию профессора Т.А. Турмамбекова
26 - 27 января 2017 года


MATERIALS

International scientific-practical conference

"CURRENT ISSUES OF INNOVATIONS AND TRENDS IN CONTEMPORARY

SCIENCE AND EDUCATION" dedicated to the 60th anniversary of

professor T.A. Turmambekov
January 26-27, 2017

II ТОМ


Түркістан, 2017

ӘОЖ: 37.(063.) ББК 74.04(5каз) Қ 18
«ЗАМАНАУИ ҒЫЛЫМ ЖӘНЕ БІЛІМНІҢ ӨЗЕКТІ МӘСЕЛЕЛЕРІ МЕН ИННОВАЦИЯ ТЕНДЕНЦИЯЛАРЫ» атты халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференцияның материалдары. II том. Түркістан 2017 жыл. - 539 бет.
ISBN 978-698-153-204-2
Редакциялық алқа мүшелері У.С.Әбдібеков Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ - түрік университетінің президенті, профессор (Қазақстан); М. Куталмыш Қожа Ахмет Ясауи университетінің I вице - президенті, профессор(Түркия); Т.П.Раимбердиев Қожа Ахмет Ясауи университетінің Ғылыми және инновациялық істер жөніндегі вице - президенті, профессор; Б.Б. Ахметов Қожа Ахмет Ясауи университетінің Оқу-әдістемелік ісі жөніндегі вице -президенті, доцент; Б.Қ. Мухамеджанов Қожа Ахмет Ясауи университетінің Ұйымдастыру және әлеуметтік-мәдени істер жөніндегі вице - президенті,профессор; Е.Ы. Бидайбеков -Абай атындағы Қаз¥ПУ-дың Математика, физика және информатика институтының информатика және білім беруді ақпараттандыру кафедрасының меңгерушісі, п.ғ.д., академик Ресей білім беруді ақпараттандыру академиясында және Халықаралық ақпараттандыру академиясында, профессор; Қ.С.Байболов Мұхтар Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан Мемлекеттік Университетінің оқу және информациялық технология істері жөніндегі проректор, К.А. Кутербеков Қазақстан Республикасы физика-техникалық қоғамының төрағасы; Н.Т. Ажиханов Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ - түрік университеті; Ахмет Зеки Сака Фатих Карадениз техникалық университеті. Білім беру факультеті. Математика және Жаратылыстану ғылымдарынан білім беру кафедрасы. (Трабзон, Түркия); Али Чорух Сакаря университеті (Сакаря, Түркия); Б.Е. Винтайкин Бауман атындағы Мәскеу Мемлететтік техникалық университеті (Мәскеу, Россия); Б.Я. Явидов Ажинияз атындағы Нүкіс мемлекеттік педагогикалық институты (Нукус, Өзбекстан); И.Б. Чудаков Г.В. Курдюмов атындағы Мәскеу Физика институты (Мәскеу, Россия); Е.Ф. Ефремова Ростов университеті(Ростов, Россия); Т.А. Көкетай Е.А. Букетова атындағы Қарағанды мемлекеттік университеті (Караганда, Казахстан); Қ.Б. Тлебаев Абай атындағы Қаз ¥лттық педагогикалық университет; Т.А. Тұрмамбеков Физика кафедрасының меңгерушісі; Б.С. Мырзалиев Экономика кафедрасының доктор, профессоры; А.Н. Бахтибаев Физика кафедрасының доктор, профессоры; П.А. Сайдахметов Мұхтар Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан Мемлекеттік Университеті; Г.Ғ. Еркебаева Педагогика кафедрасының доктор, профессоры;

ISBN 978-698-153-204-2
Бұл жинақта Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ - түрік университетінің ұйымдастыруымен өткен «Заманауи ғылым және білімнің өзекті мәселелері мен инновация тенденциялары» атты халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференцияның материалдары берілген.

Қожа Ахмет Ясауи атындағы



Қ.А.Ясауи атындағы Халықаралық Қазақ-Түрік университетінің физика кафедрасының меңгерушісі, физика -математика ғылымдарының докторы, профессор Тұрмамбеков Төребай Әбдірахманұлының 60 жасқа толу құрметіне арналған «Заманауи ғылым және білімнің өзекті мәселелері мен инновация тенденциялары» атты халықаралық ғылыми практикалық конференция ұйымдастырылды.
Халықаралық қазақ - түрік университеті, 2017






Физика математика ғылымдарының докторы, профессор Тұрмамбеков Төребай Әбдірахманұлының қысқаша өмірбаяны

Қ.А.Ясауи атындағы Халықаралық Қазақ-Түрік университетінің физика кафедрасының меңгерушісі, физика математика ғылымдарының докторы, профессор Тұрмамбеков Төребай Әбдірахманұлы 1957 жылы Оңтүстік Қазақстан облысы, Түлкібас станциясында дүниеге келген.

Мектеп табалдырығын 1964 жылы аттап басып, 1974 жылы он жылдықты бітірді. Өзінің еңбек жолын 1974 жылы заводта механизаторлықтан бастады. 1975-1977 жылдары Украина Республикасының Днепропетровск қаласында, кеңес одағының әскер қатарында өз борышын атқарды.

1977 жылы С.М.Киров атындағы Қазақ Мемлекеттік Университетінің физика факультетіне оқуға түседі. Университетті 1982 жылы аяқтап, Шымкент педагогикалық институтта өзінің ұстаздық қызметін бастайды.

1986 жылы Қазақтың химия-технология институтының физика кафедрасына оқытушы қызметіне ауысады. Т.А. Тұтмамбеков өзінің фундаментальды ғылыми - зерттеу жұмыстарын И.П. Бардин атындағы орталық ғылыми зерттеу институтында бастады. Ол 1987 жылы сол иституттың металдар физикасы және материалтану бөліміне аспирантураға түсіп, 1992 жылы «Структурнный механизм формирования высоких демфирующих своиств в сплавах переходных металлов с ГЦК решеткой» тақрыбында кандидатық диссертацияны сол институтта қорғап шықты.

1992-1996 жылдары Шымкент қаласындағы М.Әуезов атындағы ОҚМУ -де оқытушы, аға оқытушы, декан орынбасары қызметтерін атқарады.

1997 жылы Мәскеудегі И.П. Бардин атындағы орталық ғылыми зерттеу институтындағы металдар физикасы және материалтану бөліміне


докторантураға түсіп, 2000 жылы докторлық диссертацияны «Основные закономерности формирования высоких диссипативных свойств в сплавах с мартенситным превращением» деген тақырыпта, Алматы қаласындағы Қазақ Республикасының Ұлттық Ядро Орталығындағы ядролық ғылыми зерттеу институтында, қорғап шықты.

2000 жылы М.Әуезов атындағы ОҚМУ -нің физика кафедрасында меңгеруші болып қызмет атқарды, 2002-2004 жылдары Шымкент Университетінің негізін қалап, сол университетте ректор болып тағайындалды. 2004-2006 жылдары М.Әуезов атындағы ОҚМУ -нің «Ақпараттық технология және бағдарламалық қамтамасыздандыру» факультетінің деканы, 2006-2008 жылдары М.Әуезов атындағы ОҚМУ -нің «Ақпараттық технология және энергетика» институтының директоры қызметінде болады. Ал 2008-2012 жылдары Қ.А.Ясауи атындағы Халықаралық Қазақ-Түрік университетінің Шымкент Институттында Ғылыми ісі жөніндегі проректоры қызметін атқарады. 2012 жылы Қ.А.Ясауи атындағы Халықаралық Қазақ-Түрік университетінің физика кафедрасына профессорлық қызметке ауысып, 2013 жылдан бастап осы күнге дейін физика кафедрасында меңгеруші қызметтін атқаруда.

Ғылыми шығармашылық еңбектері: 5-оқулық пен оқу құралдары, бір авторлық куәлік, 17 зияткерлік куәлік иесі, 167 ғылыми, ғылыми әдістемелік еңбектері, 4 әдістемелік нұсқауы жарық көрген, 1монография шығарған.

Т.А.Тұрмамбековтың жетекшілігімен 4 РНГОокторы, 47-магистрант диссертациясын қорғап шықты.

2006 жылы «Қазақстан Республикасының ғылымын дамытуға сіңірген еңбегі үшін» төс белгісімен марапатталды.

ҮШІНШІ СЕКЦИЯ ПЕДАГОГИКА ЖӘНЕ ПСИХОЛОГИЯ ҒЫЛЫМДАРЫ
ФОРМИРОВАНИЕ ПРОФЕССИОНАЛЬНО-ТВОРЧЕСКОЙ активности у ПЕДАГОГОВ-МУЗЫКАНТОВ СРЕДНЕГО ПРОФЕССИОНАЛЬНОГО

ОБРАЗОВАНИЯ

Илларионов Сергей Васильевич

Российская Федерация, г. Москва Академия социального управления

Творчески активная личность обладает высокой профессиональной мобильностью, способностью к инновациям. Умение нестандартно мыслить, находить разнообразные пути решения поставленной задачи, а не следовать «шаблону», умение общаться, дисциплинированность и самоорганизация, трудолюбие и ответственность - вот необходимые качества личности специалиста в любой сфере деятельности. Следовательно, в задачу учебных заведений среднего профессионального образования входит не только подготовка грамотного, компетентного специалиста, но и воспитание личности, способной на творческий поиск, отвечающей высоким требованиям рыночной экономики.

Учебное заведение среднего профессионального образования является важным звеном подготовки будущего специалиста. Значительное место в профессиональной подготовке специалиста занимают дисциплины художественно-эстетического цикла: они расширяют кругозор, развивают творческие способности, формируют нестандартное мышление и стремление к инновационной деятельности. Следовательно, возникает необходимость в специальной подготовке педагога среднего профессионального образования, обучающего и воспитывающего будущего специалиста в стенах профессионального учебного заведения, в частности, развитию у него личностных качеств, профессиональной компетентности, навыков творческой деятельности. Данная проблема вызывала широкий интерес у многих исследователей. Вопросы активизации познавательной деятельности человека освещены в различных работах (Т.И. Шамова, Р.П. Воронова, К.Г. Батоцыренова и др.). Психологи рассматривают проявления творчества неотрывно от мышления и восприятия (Б.С. Мейлах, Я.А. Пономарев, Б.М. Рунин, А.Н. Лук, Б.Б. Коссов, Д.Б. Богоявленская, и др.). Так, к примеру, А.Н. Лук выделяет три вида творческих способностей: связанные с мотивацией (интересы и склонности), с темпераментом (эмоциональность) и интеллектом (умственными способностями). Б.С. Мелах в компетенцию творчества вводит проблемы воображения, фантазии, интуиции, вдохновения и т.д. Д.Б. Богоявленская творческую личность характеризует следующими качествами: скромность, нравственность, высокий уровень интеллектуальной активности. При одинаковом уровне способностей, люди различаются по своему творческому потенциалу. Творчество неотрывно связанно с интеллектуальной активностью, поэтому в научных исследованиях выделяет три уровня данной активности: стимульно-продуктивный, эвристический и креативный.

Очевидно, что творческая деятельность обусловлена личностными качествами человека: достижение результатов в ходе творческой деятельности требует выяснения условий проявления творческих способностей, определения культурных, ценностных ориентаций, способов деятельности личности и т.д. Поэтому для более глубокого понимания природы творческой деятельности следует обратиться к вопросам теории творчества и теории личности. Если творчество - процесс создания нового, то социальное значение творчества, его основной смысл и историческая необходимость его возникновения состоит в том, что оно является формой качественного развития общества и окружающей его среды. Творчество в этом случае следует рассматривать и как проявление высших способностей человека, и как высшую форму деятельности человека. Определение человека как «существа творящего, созидающего» полнее и точнее, так как именно в творчестве раскрывается с предельной ясностью сущность человека как преобразователя мира (А.Н. Лук, Д.Б. Богоявленская и др.).

Изучение и анализ научных исследований показывает достаточно большое многообразие мнений в сфере объяснения феномена творческой активности личности. Достижение результатов высокого уровня в творческой деятельности обусловлено самой личностью, её культурными, ценностными ориентациями, индивидуально-своеобразными способами деятельности, спецификой взаимодействия с окружающим миром и т.д. Исследование механизмов творческой деятельности дало возможность сделать вывод о том, что именно активность личности является основанием, на котором базируется весь процесс творческого акта. Таким образом, активность личности связана с такими важными составляющими творчества, как смысл, значение деятельности, получение удовлетворения от результатов деятельности и т.д.

Формирование и развитие профессионально-творческой активности личности наиболее эффективно в процессе активной художественно-творческой деятельности. Именно этот вид человеческой деятельности воспитывает инициативность, коллективизм, трудолюбие, ответственность, творческое отношение к делу и другие профессионально значимые личностные качества специалиста. Под творческой активностью педагога - работника учреждения среднего профессионального образования нами понимается конструктивно-преобразующее отношение к процессу профессиональной деятельности, реализуемое через достижение субъективно и объективно значимых результатов деятельности, отличающихся новизной, оригинальностью и полнотой.

Структура профессионально-творческой активности педагогического работника учреждения среднего профессионального образования включает в себя следующие компоненты:

- аксиологический - установка на поиск инновационных способов решения профессиональных задач, профессиональный интерес к художественно-творческой деятельности;



  • мотивационно-личностный - устойчивый характер мотивов выбранной профессии, отражающий потребность в педагогической самореализации, позитивное отношение к проявлению творческой инициативы в профессиональной деятельности, стремление вникнуть в сущность профессии, развитие собственной креативности;

  • гностический - овладение методологией решения профессиональных задач, развитое творческое воображение, системный анализ профессионально-творческих задач;

  • процессуальный - умение видеть и самостоятельно решать профессиональную задачу; умение самостоятельно планировать и контролировать свою профессиональную деятельность; умение генерировать новые неординарные идеи, реализация которых способствует качественно новому уровню профессиональной деятельности.

Изучение материалов наблюдений и анализ результатов опроса педагогов среднего профессионального образования показывает, что только активная творческая деятельность в процессе педагогической деятельности, как на учебных занятиях, так и в ходе внеучебной работы со студентами позволяет сформировать адекватную личностную и профессиональную самооценку у учащихся, развить них творческое воображение, художественно-творческие способности, эстетический вкус. С этой целью в педагогический процесс учреждения среднего профессионального образования целесообразно включать формы активного взаимодействия преподавателей и учащихся по развитию у них творческой активности. Специфика педагогической работы со студентами учреждений среднего профессионального образования позволяет обеспечить творческое взаимодействие участников педагогического процесса и в ходе учебных занятий (изучение теоретических основ различных видов искусства и пр.), и во внеучебной работе - хоровые и оркестровые репетиции, хореография, художественные студии и пр.

Деление учебной работы со студентами учреждения среднего профессионального образования на учебную и внеурочную весьма условно, поскольку учебная деятельность студента зачастую переходит во внеучебную: репетиции, концерты, подготовка музыкально-литературных композиций, организация праздников, участие в конкурсах и т.д. Все они направлены на стимулирование творческой активности как у студентов, их мотивации на дальнейший профессиональный рост, так и преподавателей. В этих видах художественно­творческой деятельности в наибольшей степени проявляется творческое воображение и разносторонние художественно-творческие способности студентов и подчинены они одной цели - формированию профессионально-творческой активности личности.

Проводимая нами в процессе исследования работа осуществлялась на основе широкого варьирования форм организации учебной и внеурочной работы, опиралась на учёт личностных особенностей педагогов учреждений среднего профессионального образования и обеспечение непрерывности профессионального совершенствования педагога. С этой целью были разработаны творческие задания, применялись игровые формы и творческие проекты, которые применялись в учебной и во внеучебной деятельности преподавателей среднего профессионального образования. Их отличительной особенностью применения являлся индивидуальный характер подбора к конкретному преподавателю, уровню знаний, интересов, профессиональных компетенций, творческих способностей. Огромным творческим потенциалом обладает межпредметное взаимодействие преподавателей колледжа. Например, в подготовке музыкально-литературных композиций активное участие принимают как преподаватели цикла музыкальных дисциплин, так и филологи, историки. Большим межпредметным потенциалом обладает подготовка концертов, конкурсов, капустников, как правило, в таком творческом взаимодействии активно участвуют и студенты, и преподаватели различных циклов дисциплин.

Таким образом, все виды учебной и внеучебной работы со студентами и преподавателями учреждения среднего профессионального образования должны быть направлены на развитие профессионально-творческой активности у преподавателей, предполагающей стремление к постоянному самообразованию, повышению качества профессиональной подготовки, развитию творческого подхода к решению профессиональных задач, овладению общими и частными методами творческого поиска. Следовательно, педагогический процесс учреждения среднего профессионального образования должен быть организован на следующих принципах:

- преемственности и непрерывности образовательного процесса;

-учёта индивидуальных возможностей профессионально-творческого развития каждого преподавателя;



  • использование широкого спектра видов творческой деятельности;

  • тесное сотрудничество педагогов и студентов в педагогическом процессе учреждения среднего профессионального образования;

  • профессионально-ориентированная направленность учебной и внеучебной работы на творческое развитие студента и профессионально-творческую активность педагога.

Такой подход обеспечит подготовку специалиста высокопрофессионального, компетентного, конкурентоспособного, креативного, именно такого, который требуется в условиях быстро меняющейся социально-экономической обстановки современного общества.
ПРОБЛЕМЫ ДУХОВНОГО И НРАВСТВЕННОГО ВОСПИТАНИЯ В

РОССИЙСКОЙ ПЕДАГОГИКЕ: ИСТОРИЧЕСКИЙ РАКУРС Илларионовa Людмила Петровна

Российская Федерация, г. Москва, Российский государственный аграрный университет- Московская сельскохозяйственная академия имени К.А. Тимирязева Проблемы духовного и нравственного развития личности приобретают сегодня особую актуальность. Ни для кого не секрет, что в современной российской действительности средства массовой информации обрушивают на растущего человека шквал низкопробной продукции, далеко не самой высоконравственной, формируя тем самым чуждые российской культуре нравственные идеалы, ценности и модели поведения. Педагогический процесс школы ориентирован, преимущественно, на интеллектуальную подготовку школьников, воспитательной работе уделяется незаслуженно мало времени. Безусловно, семья занимает преимущественное место в воспитании ребенка, формировании у него духовных ценностей, нравственных идеалов, социально одобряемого поведения. Однако, современная российская

семья в сложившихся социально-экономических условиях не всегда выполняет свою воспитательную функцию в силу высокой занятости родителей, или их низкой педагогической культуры.

Социально-экономические изменения, произошедшие в России, не могли не отразиться на духовной жизни ее граждан, что выразилось, в первую очередь, в отсутствии четких нравственных ориентиров и размытости традиционных для России духовных и нравственных ценностей добра, чести, долга, совести, справедливости, ответственности, гражданственности, патриотизма. Проблема духовного и нравственного воспитания современной молодежи, таким образом, снова стоит на гребне актуальности в педагогической науке и практике. Образовательные организации сегодня должны актуализировать воспитательную составляющую своей работы, особо обратив внимание на духовное и нравственное развитие подрастающего поколения, научить его правильному пониманию добра и зла, приобщить к духовным и культурным традициям и ценностям многонациональной страны, в каждом человеке укрепить российскую идентичность. Обратимся, в связи с этим, к опыту отечественной педагогики в вопросах духовно-нравственного воспитания подрастающего поколения.

В российской педагогической науке приоритет традиционно отдавался вопросам нравственного воспитания подрастающего поколения. Проблема духовного развития личности рассматривалась, преимущественно, в рамках формирования ценностей культуры, эстетического воспитания. Это обусловлено еще и тем, что под духовным воспитанием понималось религиозное, поскольку традиционно в русском языке под данным понятием закрепилось религиозное его толкование. Так, например, в «Толковом словаре живого великорусского языка» В.И. Даля «духовность» понимается как «бесплотный, нетелесный, из одного духа и души состоящий; все, относящееся к Богу, церкви, вере; все относимое к душе человека, все умственные и нравственные силы его» [2, с.503]. В «Словаре русского языка» С.И. Ожегова понятие «духовный» рассматривается в двух значениях: 1) «относящийся к умственной деятельности, к области духа» и 2) «церковный, относящийся к духовенству» [4 с.157]. В педагогических энциклопедических изданиях советского периода понятия «духовность», «духовное развитие», «духовная культура» не рассматриваются вовсе [5,6].

В первые советские годы нравственное воспитание рассматривалось в аспекте идейно-политического воспитания. В трудах классиков советской педагогики (П.П. Блонский, Н.К. Крупская, А.В. Луначарский, А.С. Макаренко, С.Т. Шацкий и др.) были сформулированы основные положения, лежащие в основе современных представлений о детском коллективе, значении совместного производительного труда в нравственном воспитании. Так, например, в трудах выдающегося отечественного педагога В.Н. Сороки-Росинского подчеркивалось, что русская школа основывается на «таких чисто русских началах, как православие, семейно-общинный дух и любовь, проникающая в русскую жизнь» [8, с.52]. Следовательно, главной особенностью национального русского воспитания, считает педагог, является духовность, регулируемая общеэтическими принципами истины, добра и красоты. В педагогических исследованиях 30 - 40-ых годов прошлого столетия было установлено, что в основе идейно-нравственного воспитания личности лежит формирование мировоззрения, основанного на научных знаниях и связанного с практической деятельностью (В.Е. Гмурман, Ф.Ф. Королев, А.С. Макаренко, И.Г. Огородников). А.С. Макаренко, в практике своей работы, убедительно доказал, что опора на положительное в ребенке, справедливость, требовательность и уважение к личности учащегося, человеческая доброта рождает высоко нравственного гражданина. Поэтому основой успешной педагогической деятельности он считает духовное богатство, щедрость души, эмоциональную воспитанность учителя.

Данный подход к нравственному воспитанию школьников основательно изучен, углублен в педагогических исследованиях 50 - 60-ых годов XX века. Нравственное воспитание рассматривается, главным образом, в процессе обучения, через содержание, методическое обеспечение урока, посредством нравственного просвещения (Н.И. Болдырев, И.М. Краснобаев, В.В. Макаев, М.В. Макаревич, О.И. Рута, М.К. Хамраев и др.); определяются возможности нравственного формирования личности на основе изучения духовного мира ребенка, гуманного к нему отношения (И.С. Каменоградский, И.Ф. Свадковский, В.А. Сухомлинский и др.). Педагогическое наследие и практический опыт В.А. Сухомлинского является ярким примером создания уникальной системы духовно-нравственного воспитания учащихся. В его трудах выделяются следующие черты духовности: «понимание и переживание цели и смысла жизни, умение поставить перед собой вопрос: во имя чего я живу - и дать на него ответ...» [9, с.83]. Показываются пути влияния на сферу духовного и нравственного совершенствования личности (через воспитание совести, силы духа, ответственности, долга и т.д.). В педагогических исследованиях конца 60-ых - 70-е годы намечается новый подход к процессу нравственного воспитания школьников через изучение характера направленности личности и коллектива, психологических особенностей межличностных отношений в коллективе. Раскрываются структура и закономерности развития детского коллектива, определяются функции, которые выполняет коллектив в нравственном развитии личности (О.С. Богданова, Е.В. Бондаревская, Б.Т. Лихачев, И.С. Марьенко Л.И. Новикова, Т.Е. Конникова и др.). С середины 70-ых годов наиболее активно исследуется проблема нравственного развития личности в рамках социальной педагогики (Ю.П. Азаров, Л.М. Архангельский, В.И. Бакштановский, Б.Т. Лихачев, Э.И. Моносзон, А.В. Мудрик и др.).

Подчеркивается, что наиболее эффективно процесс нравственного развития личности происходит в коллективе, поскольку именно в коллективе формируются отношения, развивающие и закрепляющие нравственные качества: чуткость, отзывчивость, доброту, ответственность, сочувствие, сопереживание и т.д. Именно в коллективе, по мнению И.С. Марьенко, формируются нравственные отношения, которые всегда активны, как активен сам ученик, преобразующий самого себя и свои отношения. Следовательно, нравственные отношения, складывающиеся в коллективе школьников, можно рассматривать как систему норм отношений, формирующихся в функциональных системах «ученик - ученик», «ученик - коллектив класса», «учитель - ученик» и т.д. Безусловно, коллектив оказывает значительное влияние на нравственное развитие личности, формирование таких нравственных качеств, как ответственность, чуткость, отзывчивость, доброта, сострадание, сочувствие, совесть, это возможно лишь в условиях межличностных отношений ученического коллектива. Ученический коллектив современной российской образовательной организации многонационален по составу, и это ставит новые задачи перед педагогом. Необходима специальная работа учителя по формированию толерантных межличностных отношений в коллективе школьников, стимулирующих развитие духовности и нравственных качеств каждого учащегося.

В 80 - 90-е годы проблемы нравственного формирования человека наиболее интенсивно изучаются в философии, социологии, психологии, педагогике, искусствоведении. Этот интерес к проблемам морали объясняется не только возрастанием роли морального фактора в жизни общества: перестройка экономической, политической и духовной сфер нашего общества с наибольшей остротой ставит проблему его «нравственного оздоровления». В современной педагогической литературе эстетическое и нравственное рассматривается как проявление духовной активности человека, что обусловлено социальной практикой и выражает потребности человека. Подчеркивается не просто связь нравственного и эстетического, а выделяется особый, нравственный потенциал эстетического, который оказывает воспитательное воздействие на личность (Ш.А. Амонашвили, Е.А. Бодина, М.А. Верб, С.М. Каргопольцев, Б.Т. Лихачев и др.). С точки зрения психологов (Л.С. Выготский, А.Н. Леонтьев, С.Л. Рубинштейн, П.В. Симонов, П.М. Якобсон и др.) искусство является важнейшим средством нравственного воспитания личности, поскольку оно «систематизирует совсем особую сферу психики общественного человека - именно сферу его чувств» [1, с.64]. Искусство, безусловно, занимает важное место в процессе воспитания школьника, так как, развивая эмоциональный мир ребенка, воздействуя на его чувства, оно вовлекает его в процесс сопереживания, через который и происходит усвоение духовных ценностей, моральных норм, принципов и правил поведения.

Духовность характеризует особое внутреннее нравственное состояние человека, окрашенное его восприятием мира и людей, когда он одержим поиском смысла жизни и


искренне привержен таким ценностям, как истина, добро, красота, гуманизм, свобода, социальная справедливость. При соотнесении духовности с российской историей и современным этапом развития образования необходимо учитывать ее всеобъемлющий характер, инициирующий в человеке целый комплекс качеств, отражающих национальную русскую идею: веру, государственность, патриотизм, народность, братство, свободу. Несомненно, социальный запрос общества на прогресс науки и культуры находит выражение в духовных ценностях как целях или идеалах образования, к достижению которых стремятся представители различных социальных слоев.

Духовность тесно связана с нравственностью. Духовная нравственность -психологическое образование моральной сферы личности через усвоение социального морального опыта и формирование нравственных качеств, стремление и готовность к ответственному нравственному поступку. Исходя из этих оснований, в современной российской педагогике под духовным воспитанием понимается «...воспитание чувства долга, справедливости, искренности, ответственности... качеств, способных придать высший смысл делам и мыслям человека» [3, с.40].

Подводя итог сказанному, следует отметить, что в российской педагогической науке имеется огромный научный потенциал, накоплен многолетний практический опыт духовного и нравственного воспитания подрастающего поколения. И, хотя на дворе 21 век, стремительный научно-технический прогресс, и школа далеко ушла вперед, но духовные и нравственные ориентиры российского народа остаются прежними, а значит, достижения отечественной педагогики заслуживают внимания, и они в полной мере могут использоваться в педагогическом процессе современной образовательной организации.

Литература


  • Выготский Л.С. Психология искусства. - М.: Искусство. - 1968. - 576 с.

  • Даль В.И. Толковый словарь живого великорусского языка . - Т. 1 - 4 . - М.: Русский язык, 1989. - Т.1.

  • Коджаспирова Г.М., Коджаспиров А.Ю. Словарь по педагогике. - М.: ИКЦ «МарТ»; Ростов н/Д: Издательский центр «МарТ», 2005. - 448 с.

  • Ожегов С.И. Словарь русского языка / Под ред. Н.Ю. Шведовой. - 18-е изд. - М.: Русск. яз. - 1986. - 797 с.

  • Педагогическая энциклопедия / Под ред. И.А. Каирова. - В 4-х т. - М.,1968.

  • Российская педагогическая энциклопедия / Под ред. В.В. Давыдова. - В 2-х т. - М.,

1993.
УДК 378.147:54:004

АҚПАРАТТЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАРДЫ ПАЙДАЛАНЫП ОҚЫТУ ЖАҒДАЙЛАРЫНДА ХИМИЯ БАКАЛАВРЛАРЫН КӘСІБИ ДАЙЫНДАУДЫҢ НОРМАТИВТІК-ҚҰҚЫҚТЫҚ ЖӘНЕ ӘДІСТЕМЕЛІК НЕГІЗДЕРІ

Б.А. Урмашев, Мурзанова Д.А.,* М.Н. Ермаханов., Диканбаева А.К Қазақстан Республикасы, Шымкент қ.., Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік

университеті,

Қазақстан Республикасы, Шымкент қ.., *Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік

фармацевтика академиясы,
Еліміздің тәуелсіздігінің 25 жылдығы қарсыңында білім беру жүйесінің қол жеткізген табыстары және жетістіктері тікелей осы салада оқытудың ақпараттық технологияларын енгізумен, пайдаланумен және оны жетілдірумен байланысты. Қазіргі таңда Қазақстан Республикасының білім беру жүйесі түбегейлі өзгерістердің жаңа кезеңіне аяқ басты. Осы өзгерістердің бірі білім беруде ақпараттандыру үрдістерін пайдалану болып табылады.

«Білім туралы» Қазақстан Республикасының Заңында оқытудың ақпараттық технологияларын ендіру, білім беру жүйесін ақпараттандыру, халықаралық коммуникациялық ғалам торға шығу басты міндет болып көрсетілген [1]. Қазақстан Республикасының мемлекеті тарапынан осы жүктелген міндетті орындау үшін бір қатар концепциялық және нормативтік құжаттарға, яғни Қазақстан Республикасы Президентінің

10

Қазақстан Республикасы орта білім беру жүйесін ақпараттандыру жөніндегі мемлекеттік бағдарламасына [2], Қазақстан Республикасы бастапқы және орта кәсіптік білім беру орындарын ақпараттандыру Бағдарламасына [3], Қазақстан Республикасы білім беру жүйесін ақпараттандыру Концепциясына, Қазақстан Республикасында білім беруді дамытудың 2011­2020 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасына [4, 5] және т.б. сүйену қажет.



Білім беруді ақпараттандыру үшін білім берудің мазмұнына (оқу үрдісіне жаңа пәндерді енгізу), білім беру технологиясына (оқу үрдісінде жаңа технологияларды пайдалану, әдістемелерді жасау және оларды жетілдіру және т.б.), ақпараттық кеңістіктің қарым-қатынас серіктестері ретінде оқытушының және оқушының өз-ара қарым-қатынасына жаңаша өзгерістерді енгізу сияқты шараларды орындау қажет.

Жалпы білім беру жүйесін ақпараттандыру - алдыңғы қатарлы ғалымдардың және әдіскер оқытушылардың көп жылдар бойы көтеріп келе жатқан қарама-қайшылыққа әрі қиындыққа толы мәселелерінің бірі. Сондықтан да білім беру жүйесін ақпараттандыру мәселесіне қатысты жұмыстар бірнеше бағыттарда орындалды. Олар:

-ақпараттандырудың білім беру мазмұнына әсері.

-білім беру жүйесінде ақпараттық технологияларды пайдалануға қатысты мәселелер. -білім беру жүйесін ақпараттандыру облысындағы психологиялық-педагогикалық зерттеулер.

-жоғары оқу орындарындағы студенттердің компьютерлік сауаттылығына қатысты мәселелер.

-профессор-оқытушылар құрамының біліктілігін және ақпараттандыру үрдісіндегі мәдениетін жоғарылату сұрақтары.

-оқытудың электрондық құралдарын құрастыру технологиясы. -ақпараттық технологияларды химияда қолдану.

Болашақ педагог мамандарды ғылыми-теориялық және тәжірибелік бағыттарда дайындау бойынша жұмыстар келесі түрде жүргізілді: -теориялық-әдістемелік;

-білім берудің теориясын және тәжірибесін бір-бірімен тұтастыру;

-кәсіптік білім берудің мазмұны мен оқыту технологияларының бір-бірімен тұтастығы;

Қазақстан Республикасының Мемлекеттік білім беру стандартына [6] сәйкес 5В011200 - химия мамандығының түлектері химиялық үрдістерді және құбылыстарды түсіндіру үшін оқытудың заманауи технологияларын меңгеруі керек, ғылыми-техникалық және ғылыми-педагогикалық ақпараттарды қалыптасқан тасымалдағыштардан және ақпараттық ғалам тордан іздестіріп таба білуі керек; сонымен қатар олар компьютерде заманауи бағдарламалық өнімдермен жұмыс істей алуға қабілеттері мен қалыптасқан дағдылары болуы керек. Болашақ мамандарда өздерінің кәсібінде, яғни бастапқы кезеңдерде оқытушылық есек, соңынан педагогикалық және де ағартушылық қызметінде ақпараттық технологияларды сауатты пайдалана алуына мүмкіндік беретін жүйелі түрдегі білім, дағды және білік болуы керек. Ол үшін болашақ мамандар ЖОО ақпараттық технологияларды коммуникация деңгейінде игеруі қажет. Бұл жағдай мемлекеттік жалпы білім беру стандартында педагогикалық мамандықтар үшін міндетті компонент ретінде көрсетілген [6].

Келесі кезекте мемлекеттік білім стандартына сәйкес «Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар» пәнінің маңыздылығына және мақсатына қысқаша тоқтала кетейік. Қоғамның ақпараттандыру үдерісі қарқынды дамуымен байланысты соңғы онжылдықта ақпараттық-коммуникациялық технологиялар екпінді өсуде. Қоғамның ақпараттандыруы деген жаңа есептеу технологиялар мен ақпараттарды жіберу құралдары негізінде ақпаратты жіберу, алу, жинақтау, өндеу және сақтау әдістерін жаппай ендірілуі. Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар адам іс-әрекетінің барлық салаларына енуімен қоса біздің күнделікті өміріміздің ажырамас бөлігі болып табылады [7].

Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар құралдарын пайдалану әртүрлі ақпараттың түрлерімен жұмыс істеу үдерісін тездетеді және жеңілдетеді. Бірнеше елдерде білім берудің басым бағыттарының бірі оқушылардың ақпараттық-коммуникациялық құзіреттілігін қалыптастыру болып табылады. Оқушылардың бұл құзіреттілікті меңгеруі бір жағынан уақыт талабына сай болса, екінші жағынан басқа білім беру салаларының ресурстары мен техникалық құралдарының кіріктілуін ұсыну мақсатында оқу пәндерін оқытудағы ақпараттық-коммуникациялық технологиялар жаңа құрал ретінде пайдаланылады.

Ақпарат көлемінің екпінді өсуі мен ақпараттық технологиялардың дамуына байланысты ақпараттың алып тасқынында оқушыларға бағыт бағдар беретін дағдыларын қалыптастыруына бағытталған саланы құру, сонымен қоса күнделікті өмірде, оқуда және одан әрі кәсіби еңбегінде әртүрлі мәселелерді шешу мақсатында жаңа технологияларды тиімді пайдалану көкейкесті мәселе болып табылады. Ағымдағы ақпараттық технологиялар ғасыры адамзат қарым-қатынастарына кең мүмкіндіктер ұсына отырып, адамдардың өзара сөйлесуінде, тәжірибе алмасуда, жаңа идеяларды талқылауда «адамдар арасындағы ара қашықтық» ұғымын пайдаланудан тыс шығарды [7].

«Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар» пәні бойынша оқу бағдарламасының мақсаты оқушыларды нақты объектілер мен үдерістердің ақпараттық модельдерін түрлендіру, құру, қолдану және талдау, сонымен қатар, басқа да оқу пәндерін оқыту үшін ақпараттық-коммуникациялық құралдарымен жұмыс істеу дағдыларымен, біліктерімен және базалық біліммен қамтамасыз ету.

Өкінішке орай, орта мектептер үшін болашақ педагог мамандарды ақпараттық коммуникациялық деңгейде дайындаудың осы уақыттағы жүйесі тез дамып жатқан технологиялардан қалып отыр. Атап айтар болсақ, оқу аудиторияларының компьютерлермен және интерактивтік тақталармен толық жабдықталмауы. Аудиториялардағы кейбір компьютерлердің істемей тұруы. Сонымен қатар, оқу ғимараттарындағы студенттердің жалпы қолданылуы үшін бөлінген, компьютерлермен жабдықталған аудиториялардың сабақ кестесіне қойылуы, қысқы және жазғы емтихан сессиялары кезінде осы аудиториялардың тест қабылдау үшін бөлінуі салдарынан қажет уақытта студенттердің интернет көздерінен мағлұматтарды аламай қалуы.

Кей жағдайларда орталық серверлердің жұмысының баяу жұмыс істеуі немесе мүлде іске қосылмай тұруы оқу үрдісінің сапасын төмендетіп келеді. Әрине, бұл мәселені шешуге болады. Ол үшін мамандық студенттері өздерімен бірге ноутбуктарын алып жүреді және ақпаратты өздерінің қаражат есесінен алынған интернетінен табады. Олай болса, бұл жағдайда университет бойынша тұтастай алғанда ақпараттандыру және білім беру орталығының студенттерге білім беру жүйесінде ешқандай қажеттілігі жоқ. Ақпараттандыру және білім беру орталығының функциясы тек ақпараттарды сақтаумен ғана шектеледі. Олай болса, «Ақпараттандыру және білім беру орталығын» жай ғана қатардағы бөлімге өзгерту керек. Себебі орталық болу үшін бірнеше бөлімдердің қызметі үйлесімді түрде жұмыс істеуі керек.

Білім жүйесін ақпараттандыру туралы 5В011200 - Химия мамандығы студенттеріне сабақ беретін профессор-оқытушылар құрамының арасындағы жүргізілген сауалнамалардың нәтижелеріне сүйене отырып келесідей шешімдерді ұсынуға болады:



  1. Ақпараттық-коммуникациялық технологияларды мамандарды дайындауда қолдануға байланысты әдістемелік семинарларды көбірек жүргізу.

  2. Ақпараттық-коммуникациялық технологияларды кеңінен пайдаланатын тәжірибелі профессорлардың сабақтарына жас оқытушылардың, магистранттардың және студенттердің қатысуы.

З.Материалдық техникалық базаны жақсарту.

4.Оқытушыларды «Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар», «Заманауи оқыту технологиялары» секілді біліктілікті жоғарылату курстарына жолдау.

5.Өңірлік және республикалық деңгейлерде конференциялардың өткізілуі керек.

Қорыта келгенде, заманауи ақпараттық-коммуникациялық технологиялардың көмегімен оқушылардың білімін жетілдіруге және оқу сапасын арттыруға болады. Еліміздің жастарының өсуіне, рухани және мәдени дамуына басты ықпал жасайтын - мектеп пен оқу орындары. Жаңа ақпараттық коммуникациялық технологияларды пайдалану арқылы оқу-тәрбие және ғылым үдерісін тиісті деңгейге көтеру білімді оқытушылардың ой еңбегі нәтижесінде жүзеге асады. Ол үшін ЖОО ақпараттық-коммуникацияларға және ресурстық орталықтарға қатысты материалдық-техникалық базаны заманауи талаптарға сай жақсарту және жетілдіру керек.



Әдебиеттер:

  1. ҚР Білім туралы заңы. Астана. Ақорда. 2007 ж. 27 шілде. №319-ІІІ ҚРЗ.

  2. Қазақстан Республикасы Президентінің "Қазақстан Республикасының білім беру жүйесін ақпараттандырудың 2002-2004 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы туралы" Жарлығының жобасы туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2001 жылғы 20

қараша N 1496.

3.Қазақстан Республикасының бастауыш және орта кәсіптік білім беретін оқу орындарын ақпараттандыру бағдарламасын бекіту туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2001 жылғы 10 мамыр N 616.



  1. «Қазақстан Республикасының 2020 жылға дейінгі Стратегиялық даму жоспары туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 2010 жылғы 1 ақпандағы № 922 Жарлығы.

  2. ҚР Президентінің 01.03.2016 № 205 Жарлығы. Қазақстан Республикасында білім беруді дамытудың 2011 - 2020 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы.

  3. Қазақстан Республикасы Білім және ғылым Министрі міндетін атқарушының 2013 жылғы 16 тамыздағы № 343 бұйрығына 12-қосымша.

7.ped.kz. Ұстаздардың әлеуметтік порталы.

ӘӨЖ 51-057.541

БОТАНИКА ПӘНІНДЕ ДИДАКТИКАЛЫҚ МАТЕРИАЛДАРДЫ ПАЙДАЛАНУДЫҢ ҒЫЛЫМИ-ПЕДАГОГИКАЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ Сарсен Ақсәуле Оралбекқызы, Ерденов Мұрат Тәжібайұлы

Қазақстан Республикасы, Түркістан қ., А.Ясауи атындагы халықаралық

қазақ-түрік университеті

Қазіргі таңда заманау мектептердің негізгі мақсаты, әлеуметтік -педогогикалық жүйедегідей оқушыларды өздігінше білім алуға сонымен қатар білімдерін әр түрлі жағдайда практикалық тұрғыда қолдана алуға үйрету.Демек «адамды басқару объектісіне (оқыту және тәрбиелеу) ,басқару субъектісіне (оқыту және тәрбиелеу)айналдыру ,өздігінен білім алуға, өздігінен ізденуге, қалыптастыру».

Өздігінен білім алуды қалыптастыруда мұғалімдердің оқыту барысында пайдаланатын әдістері мен оқыту құралдарының (дидактикалық құралдар) пайдасы көп екені бәрімізге мәлім. Педогогикалық жүйенің бөлігі ретінде,оқыту құралдары белгілі қызмет атқарады,сонымен қатар оқытудың алға қойылған мақсатына жеткізуге септігін тигізеді.

Оқыту құралдарына жалпыдидактикалық қадам В.В.Краевский, М.Н. Скатина, С.Г. Шаповаленко және тағы басқалардың зерттеулерінде қарастырылған [1; 2; 3].

В. В. Пасеченик компьютерлік техниканың өзіндік даму қызметінің организациясындағы рөлін зерттеді. [4].

Дегенмен,жинақталған тәжірибие бойынша оқыту құралдарын жасау және қолдану биологияны оқытуда жоғарғы нәтижеге қол жеткізудің кепілі емес.Бұған төмендегілер дәлел болады.

Біріншіден,оқыту құралдарының түрлі классификациялануы және белгілі принциптердің жоқтығы.

Екіншіден,заманауи педогогиканың оқыту-тәрбие процесіндегі ориентациясы,оның негізінде технологиялық қадам және оқыту мақсатын пәннің мазмұны арқылы анықтау, оқытушы немесе оқушының қызмет үрдісі осының бәрі оқытудың белгілі нәтижесін айқындауға мүмкіндік бермейді.

Мұндай жолмен оқыту құралдарын жүйлі түрде үйрену,жәнеде олар туралы пікір оқыту технологиясының элементі іспеттес, қатысушылрды өзіндік танымды қалыптастыруға мүмкіндік береді.

Бұл көрсетілген қадам оқыту-тәрбие үрдісін жақсартуға,дидактикалық материалдарды пайдалану мүмкіндігін жоғарлатады.

Методикалық ғылым өзінің тәжірибесімен оны практикада пайдалану тәсіліне бай. Методиканың негізгі мәселесі биологияны оқытуда дидактикалық материалдарды пайдалану жөніндегі мәселелер.

Жинақталған тәжірибиеге қарамастан, дидактикалық материалдардың қолданылуы жөніндегі көптеген сұрақтар туындалды, ал олардың шешімі мыналармен байланысты деп ойлаймыз:

- оқыту жүйесінде дидактикалық материалдардың орны және оқыту-тәрбие процесінде пайдалану рөлі;

- дидактикалық материлдардың мағынасын оқыту технологиясының элементі ретінде қарастырады,өзіндік танымды жеке-ориентациялық оқыу жағдайында

Әдебиеті дидактикалық карточкалар ретінде дидактикалық материал осы түрінің мәні жеткіліксіз ашылады. Биология пәнінің түрлі секциялар бойынша дидактикалық карточкалар мазмұнына байланысты терең талқыланатын мәселелер болғанымен, ол табиғат объектілері мен құбылыстардың (жұмыс орны) зерттеу үшін оқу іс-шараларды жүзеге асырады. Дидактикалық материал карточкаларын, құрылымын қоса атқару мүмкіндігі жеткілікті ашылмаған, және осы қызметтің ұйымның басқармасы. Бұл мүмкіндік студент-бағдарланған оқыту технологиялық көзқарас жүзеге асыру жағдайында, әсіресе өзекті дидактикалық карточкалар болып табылады. Ол бұл жағдайда жаңа білім материалын, оның шоғырландыру, түзету немесе тексеруге оқыту процесінің негізгі ұтқырлық көрінісі ретінде және түрлі оқу-әдістемелік карточкаларын неғұрлым тиімді пайдалануды қалыптастыру болып табылады.

Оқу-әдістемелік материалдарды жобалауға және пайдалану мәселелері бойынша ғылыми, оқу және әдістемелік әдебиеттерді талдау оқу құралдарын осы түрлері үшін жеткілікті анық және нақты талаптарының жоқтығын анықталды.

Мұғалімдерден алынған сауалнамалар биологияны оқыту бойынша оқу-әдістемелік материалдарды пайдалану дәрежесі жеткіліксіз деңгейде екендігін көрсетті. Оқу-әдістемелік материалдарды тәжірибеде оқытушылар кеңінен пайдаланатынына қарамастан, көбіне олар негізінен оқушылардың білімін бақылау үшін дидактикалық материалдарды пайдаланылады. Көбіне оқытушылар дидактикалық материалдар алғаш өтілетін объектіні таныстыру үшін, және табиғат құбылыстарды таныстыру үшін шыныайы,тірі объектілердің орнына пайдаланылады. Бұл құбылыстар биологияны оқыту бойынша дидактикалық материалдарды пайдалану әдістемесі мәселесіне көп көңіл аудару керектігін айқындайды.

Зерттеуіміздің суъектісі оқушы мен оқытушы болып табылды. Олар өзара тығыз оқу-танымдық іс-әрекет болып табылған кезде ғана зерттеуіміз табысты және тиімді болатындығы анықталды.

Психо-педагогикалық, әдістемелік және арнайы әдебиеттерді зерделеу және қорыту
талдау бізге мына жағдайларға мүмкіндік берді: оқу-әдістемелік материалдар әдістемесін
пайдалану жетілдірілетін болады, егер оқыту тиімділігі болып табылатын дидактикалық
материалдарды пайдалну ұлғайса,олар:

- оқушылардың танымдық белсенділігін тәуелсіз нығайтуға бағытталған болады;

- күрделі идеялар мен студенттік-бағдарланған оқыту дидактикалық құралдар пайдалану технологиялық тәсілдерді іске асыруға бағытталған болу;

- Назарға психологиялық-педагогикалық, физиологиялық және басқа да талаптарды ескере отырып әзірлеген оқу-әдістемелік материалдарды пайдалануды қамтуы;

Сонымен, зерттеу барысында төмендегідей тұжырым жасалды:

- білім беру үрдісінде дидактикалық материалды қолданудың орыны мен оларды жасақтау мен пайдалану қадамдары жасалды;



  • оқу бағдарламасында дидактикалық құралдарды пайдалану, күрделі және технологиялық тәсілдерді іске асыру тұрғысынан дидактикалық материалды қолданудың негіздемесі жасалды;

  • дидактикалық материалдарға қойылатын талаптар нақталды;

- әзірленген және ғылыми биологияны оқытуда оқытушылық материалдарды пайдалану әдістері жетілдірілді.

Пайдаланған әдебиеттер:

  1. Дидактика средней школы: Некоторые проблемы современной дидактики/В. В. Краевский, И.Я Лернер; Под ред. М. Н. Скаткина. 2-е издание дополненное и переработанное. -М.: Просвещение, 2002. -319 с.

  2. Шаповаленко С. Г. Вопросы теории и практики создания и использования системы учебного оборудования в советской общеобразовательной школе. -М.: АПН РФ, НИИ LIJOTCO, 2003. -127 с.

  3. Швецов Г. Г. Дидактические карточки на уроках биологии // Современные проблемы методики биологии и экологии в школе и ВУЗе. Материалы Международной научно-практической конференции. -М., 2000. Часть 1. -С. 86.

  4. Пасечник В.В. Теория и практика организации учебно-познавательной деятельности учащихся в процессе обучения биологии: Дисс. . докт. пед, наук. М.,

1994. -268 с.

СТУДЕНТТЕРДІҢ МОТИВАЦИЯЛЫҚ-ҚҰНДЫЛЫҚ АЙМАҒЫНЫҢ

ДИНАМИКАСЫ

Орынгалиева Шолпан Оралғалиевна Жұмағалиева Ақбота Талғатбекқызы

Қазақстан Республикасы, Семей қаласы, Қазақ гуманитарлық инновациялық заң

университеті

Мотивациялық құндылық деп психология ғылымында жеке бастың мінез-құлқы, іс-әрекеті мен белсенділігін реттейтін фактор ретінде қарастырылады, мотивациялық құндылық ерекшеліктерін ескермей әлеуметтік психологиялық тиімді өзара әрекет, қатынас жасау мүмкін емес [1,89б.].

Студенттердің білім сапасын арттыру тұлғалық қасиеттердің дамуымен тығыз байланысты. Оқу процесін меңгеру жеке тұлғалық қасиеттердің дамуын ұйымдастырумен көрінеді. Студенттердің таным процестерінің дұрыс дамуын ұйымдастыру процесін нәтижелі меңгеруге жетелейді. Оқу материалын жоғары дәрежеде қабылдау студенттердің қуаттылығымен, табандылығымен, шыдамдылығы және тағы басқа ерік сапаларымен тығыз байланысты. Студенттердің бойындағы осы ерік сапалары олардың алдына қойған мақсаттары - жоғары дәрежелі маман иесі болуларын қамтамасыз етеді.

Студенттер мотивациясы, мотивациялардың ерекше түрі бола отырып, күрделі құрылымымен сипатталады, оның формаларының бірі ішкі (үрдіс пен нәтижеге бағдарланған) және сыртқы (сый, келеңсіздіктерді туғызбау) мотивациялар құрылымы болып табылады. Оқу мотивациясының тұрақтылығы, интеллектуалдық даму деңгейі және оқу іс-әрекетінің сипатымен байланысы сияқты сипаттамалары аса маңызды.

Студенттер мотивациясы отандық және шет елдік психологиясындағы іргелі проблемалардың бірі болып табылады. Адамды іс-әрекетке не итермелейді, оның түрткісі қандай, ол оны не үшін жүзеге асырады деген сұрақтарға жауап оның сәкес түсіндірмесінің негізі болып табылады. «адамдар бір-бірімен қарым-қатынас жасаған кезде, ең алдымен, оларды осындай байланысқа итермелеген, түрткілер жайлы және де олар алдында азды көпті мөлшерде саналы түрде түрткі - бұл адамды осы түрткімен анықталатын іс-әрекетке енген қандай да бір әрекетке итермелеуші, ынталандырушы, анықтаушы.

Студенттер мотивациясының даму проблемасының күрделігі мен көп аспектілігі оның мәнін, табиғатын, құрылымын түсінуде және де оны әр тұрғыдан зерттеу әдістерінің көп болуымен шартталады (Б.Г.Ананьев, С.Л.Рубинштейн, М.Аргайл, В.Г.Асеев, Дж.Аткинсон, К.Левин, А.Н.Леонтьев, М.Ш.Магомет-Эминов, А.Маслоу, Ж.Нюттен, З.Фрейд, П.Фресс, В.Э.Чудновский, П.М.Якобсон және т.б.).

Отандық психологияда мотивациялық аясын зерттеуді анықтаушы негізгі әдіснамалық принцип мотивацияның динамикалық пен мазмұндық-мағыналық жақтарының бірлігі жайлы ереже болып табылады. Осы принципті белсенді жетілдіру адамның қатынастар жүйесі (В.Н.Мясищев), мән мен мағына арақатынасы (А.Н.Леонтьев), түрткілер ықпалдасуы және олардың мәндік контексі (С.Л.Рубинштейн), тұлға бағыттылығы мен мінез-құлық динамикасы (Л.И.Божовия, В.Э.Чудновский), іс-әрекеттегі бағдар (П.Я.Гальперин) сияқты т.б. проблемаларды зерттеумен байланысты.

Мотивациялық құндылықтар аймағының тұлғалық құрылымы оның ішінде кәсіби негіздерін В.Н. Мясищев (1962), Н.Д. Левитов (1963), А.Н. Леонтьев (1983), А.А. Бодалев (1991), С.Л. Рубинштейн (1999), Б.Ф. Ломов (1980), А.Г. Ковалев (1966), К.К. Платонов (1986), Е.А. Климов (1998), Э.Ф. Зеер (1997), Н.С. Пряжников (1997), П.А. Шавир (1981), А.К. Маркова (1996), Л.М. Митина (1998), К. Замфир (1983), Е.П. Ильин (2003), М.Г. Резниченко (2003) т.б. еңбектерінде қарастырған.

Зерттеулерге сәйкес мотивациялық құндылық аймағы оның кәсіби әрекетін оқытуға негізделген, кәсіби әрекет түрлі даму сатысындағы тұлғалық даму ерекшеліктеріне байланысты.

Мотивациялық құндылық мәселесін ғалымдар В.Врум, Э. Лоулер, Л. Портер, В.Я. Ядов, кәсіби мотивация түрлері (М.Г. Ярошевский), кәсіби мотив түрлері (В.И. Ковалев, П.А. Шавир), акмеологиялық бағытта А.А. Бодалев, А.А. Деркач, А.К. Маркова, Н.В. Кузьмина, Л.В. Темнов и др. Мотивацияны зерттеуде елеулі үлес қосқан ресейлік психологтар П.К. Анохин, Н.А. Бернштейн, Е.П. Ильин, Б.Ф. Ломов т.б

Студенттер мотивациясының даму проблемасының күрделігі мен көп аспектілігі оның мәнін, табиғатын, құрылымын түсінуде және де оны әр тұрғыдан зерттеу әдістерінің көп болуымен шартталады (Б.Г.Ананьев, С.Л.Рубинштейн, М.Аргайл, В.Г.Асеев, Дж.Аткинсон, Л.И.божовия, К.Левин, А.Н.Леонтьев, М.Ш.Магомет-Эминов, А.Маслоу, Ж.Нюттен, З.Фрейд, П.Фресс, В.Э.Чудновский, П.М.Якобсон және т.б.). Ресей психологиясында мотивациялық құндылық аясын зерттеуді анықтаушы негізгі әдіснамалық принцип мотивацияның динамикалық пен мазмұндық-мағыналық жақтарының бірлігі жайлы ереже болып табылады. Осы принципті белсенді жетілдіру адамның қатынастар жүйесі (В.Н.Мясищев), мән мен мағына арақатынасы (А.Н.Леонтьев), түрткілер ықпалдасуы және олардың мәндік контексі (С.Л.Рубинштейн), тұлға бағыттылығы мен мінез-құлық динамикасы (л.И.Божовия, В.Э.Чудновский), іс-әрекеттегі бағдар (П.Я.Гальперин) сияқты т.б. проблемаларды зертеумен байланысты. Мотивациялық құндылық аймағының қажеттілігін өз зерттеулерінде Л.И. Анциферовой, А.Н. Леонтьева, В.А. Сластенина, Х. Хекхаузена т.б. атап өткен.

Қазіргі замандағы ХХІ ғасырдың зерттеулерінде құндылық бағыттылығының жоғары оқу орнындағы студенттердің кәсіби мотивтерінің дамуы ретінде қарастырған (Хабаева Л.М., 2002), студенттердің мотивациялық құндылық аймағының дамуы оның кәсіби тұлғалық ерекшелігіне байланысты. (Манчилина Е.А., 2006), мотивациялық құндылық аймағының динамикасы болашақ мамандығына деген кәсіби көзқарасына (Мокроусова Л.В., 2007). Студенттердің мотивациялық құндылық аймағының динамикасы болашақ мамандығына деген педагогикалық тұрғыдан (Сучкина Н.Н., 2004), сондай ақ психологиялық тұрғыдан оның кәсіби өзін реттеуге бейімділігі негізінде (Воронцова А.А., 2011). [2, 89-91б]

Мотивацияның оқу іс-әрекетіне және оның нәтижесі болуына тигізетін әсері өте зор. Оқу іс-әрекетінің табыстылығы психологиялық әлеуметтік және педагогикалық факторларға байланысты екендігі мәлім. Оқу іс-әрекетінің табыстылығына оқу мотивациясы мен оның құрылымының тигізер әсері ерекше. Осыған орай, Черкс Дедсон өзінің классикалық заңы арқылы іс-әрекет тиімділігі мотивация күшіне тәуелді деп ашып көрсетеді. Сонда мотивация күші жоғарылаған сайын іс-әрекет нәтижесі өседі.

Студенттердің оқу мотиві олардың оқу әрекетінің әр түрлі жақтарына деген бағыттылығы деп анықтаймыз. Мысалы, егер студенттердің белсенділігі оқылатын объектіге (лингвистикалық, биологиялық т.б.) бағытталса, онда бұл жағдайда танымдық мотив түрлері туралы сөз қозғалады. Ал студенттің белсенділігі оқу барысында басқа адаммен қарым-қатынас жасауға бағытталса, онда мәселе әлеуметтік мотивтерді қамтиды.

Осыған сәйкес студенттердің оқу үрдісіне қатысты орын алатын мотивтерді үлкен екі топқа бөлуге болады: 1) танымдық мотивтер; 2) әлеуметтік мотивтер.

Танымдық мотивтер өз ішінен бірнеше шағын топтарға бөлінеді: 1) кең ауқымды танымдық мотивтер; 2) оқу-танымдық мотивтер; 3) өзін-өзі дамыту мотивтері.

Ал әлеуметтік мотивтердің түрлері мынадай болады: 1) кең ауқымды әлеуметтік мотивтер; 2) тар ауқымды әлеуметтік мотивтер немесе позиционды мотивтер; 3) әлеуметтік тұрғыдан бірлесіп еңбек ету мотиві.

Студенттердің мотивтері оқу үрдісінде әр түрлі жағдайларда көрініс табады. Мысалы, кең ауқымды танымдық мотивтер тапсырманы орындау барысындағы шешім қабылдаудан, қосымша мәліметтерді білу негізінде оқытушыға қойған сұрақтарынан білінеді; оқу-танымдылық мотивтер - тапсырманы өз бетімен орындауда әр түрлі амал, тәсілдерді іздестіруі, жұмысты орындау тәсілдерін салыстыру туралы оқытушыға қойылатын сұрақтар; өзін-өзі дамыту мотивтері - оқу еңбегін рациональді ұйымдастыруға байланысты ұстазға қойған сұрақтарынан көрінеді. Әлеуметтік мотивтер студенттің жауапкершілігі мен парызын түсіну әрекеттерінен көрінеді; позиционды мотивтер - құрдастарымен қарым-қатынас жасауға ұмтылысы, жолдастарына көрсеткен көмегі мен пікірі; әлеуметтік бірлескен еңбек мотивтері - ұжымдық жұмысқа ұмтылысы негізінде пайда болады.

Студенттердің оқу мотивациясының қалыптасуына мынадай ерекшеліктер қатары әсер ететіні белгілі болды:


  • өмірдегі өз орнын табу және болашаққа жоспар құру қажеттілігі;

  • азаматтық борышқа байланысты әлеуметтік мотивтердің қалыптасуы;

  • өзін-өзі дамытудың барлық формаларына деген қызығушылық;

  • қоршаған адамдардың пікіріне тәуелсіз қызығушылықтарының тұрақтылығы;

  • мамандыққа байланысты нақты мотивтер мен мақсаттарды таңдауы;

  • тек өзіне ғана емес, басқаларға да қатысты шешім қабылдауы;

  • мамандықты таңдаудағы өз мүмкіншіліктерін бағалауы, өмірлік позициясын түсінуі;

  • әлеуметтік және танымдық мотивтердің қоспасы ретінде студенттің өз дүниетанымын түсіну тенденциясы;

  • студенттің өзін-өзі тану үрдісінің адекватты болуы. [3, 114-116 б ]

Студенттердің әлеуметтік және танымдық мотивтерінің дамуын зерттеп қарасақ, онда таным қызығушылықтарының дамуы олардың кәсіби қабілеттерінің ары қарайғы дамуының негізі екенін көреміз. Кең ауқымды танымдық мотивтер арқылы студенттер жаңа білімге деген қызығушылық, оны меңгеру барысындағы қиыншылықтарды бастан өткеру сияқты әрекеттерді жүзеге асырады. Оларда білімге деген қызығушылық тереңдей түсіп, тек оқу пәнінің ғана заңдылықтарын емес, сонымен қатар ғылымның, кәсіби компетенттіліктің негізіне бет бұрады. Оқу-танымдық мотив - теориялық және шығармашылық ойлаудың әдістеріне деген қызығушылық ретінде іске асады. Студенттерді әдетте ғылыми жұмыстарға араласу, зерттеу әдістерінің әр түрлерін қолдану қызықтырады. Студенттерді танымдық іс-әрекеттің нәтижелігін жоғарылату жолдары еліктетіндіктен, олардың ой еңбегін рациональді ұйымдастыру және оның мәдениеті туралы әдебиеттер қызықтыра түседі. Бұл жас шамасында процесуальді және нәтижелі оқу мотивациясының бірлігінің пайда болуы туралы сөз қозғауға болады. Бұл кезеңде әлеуметтік мотивтер де бірнеше бағыттар бойынша дамиды. Айналадағы қоршаған адамдармен қарым-қатынас негізінде пайда болатын әлеуметтік позиционды мотивтер де өзгеріске ұшырайды. Студент үшін өз қатарластарымен, оқытушылармен жасаған қарым-қатынас өте маңызды рөл атқарады. Бұл студенттердің оқытушымен іскерлік әрекеттерін тығыздандыра түседі.

Басқа жас ерекшеліктері сияқты студенттік кезде де мотивацияны тәрбиелеудің өз резервтері бар. Келесі кезектегі мотивтерді тәрбиелеу қазіргі кездегі педагогикалық психологияның көкейтесті мәселелері болып табылады:



  • формасына қарамастан білімділікті жетілдіру (өзіндік дербес жұмыстар, кәсіби іс-әрекет барысында өзін-өзі тәрбиелеу, білім алу т.б.);

  • компетенттілікке жету - жеке тұлғаның жалпы кәсіби қасиеттері мен кәсіби іс-әрекет талаптарының сәйукес келуі;

- халық шаруашылығының еңбек ету және әлеуметтік тәжірибеге белсенді түрде қатысу, өзін-өзі бесленді өмір позициясына тәрбиелеу. Осындай мотивтер студенттердің жан-жақты, толық дамуының перспективасын қамтамасыз етеді және болашақ кәсіби іс-әрекетке, әлеуметтік өмірге деген дайындығын күшейтеді.

Мотивацияның бұл кезеңдегі негізгі мазмұны оқу және өзін-өзі дамыту әдістерін меңгеру, болашақ мамандығына дайындық ретінде басқа адаммен қарым-қатынасқа түсу формаларын игеру болып табылады.

Мотивациялық аймақтың дамуы ешқашан тоқтамайды. Жүргізілген зерттеулер оқу мотивтерінің студенттік шақта толассыз өзгеріске ұшырайтынын көрсетеді. Өзін-өзі дамыту мотивтері өмір бойы адамның кәсіби іс-әрекеті барысында дамып, жетіліп отырады. Ересек адамның мотивациялық аймағының қалыптасуы - өзін-өзі тәрбиелеудің міндеті ретінде көрініс табады [4, 12б.].

Қорыта келгенде оқу мотивациясы іс-әрекетін зерттеу кезінде мотивациялық құндылық аймағының қалыптасу жағдайы ретіндегі, кең әлеуметтік мотивтердің және студенттердің оқытушымен қарым-қатысындағы қажеттіліктердің болуын қарастыру маңызды болып саналады. Оқу іс-әрекеті мотивациясын қалыптастыруда оқытушы іс-әрекетіндегі мотивтердің және танымдық қажеттіліктердің қалыптасуына әсер ете отырып, негізгі рөл атқарады.

XXI ғасыр - білімділер ғасыры болғандықтан, бүгінгі заманға сай зерделі, ой-өрісі жоғары дамыған азаматты қалыптастыру ең маңызды стратегиясы болып отыр. Интеллектуалдық ірі мемлекеттік ұстанымды сақтап білу, тіпті ұлттық қауіпсіздік пен стратегиялық бағыттарымыздың негізгі шешімі осы жоғары оқу орындарының босағасынан бастау алады. Сондықтан жаңа дәуірдің жоғары мектебі жаңаша өмірге дайын болуы қажет. Жоғары оқу орындарын жаңа деңгейге көтеретін мемлекет пен оқытушы. Ал оқытушының беделі оның кәсіби біліктілігінің деңгейіне байланысты.

Елбасы өз жолдауында айтқандай, «Нағыз ұлттық тәрбиені бойына сіңірген ел болашағы саналатын студенттердің білімі, кәсіби құзыреттілігі жоғары оқу орындарының қабырғасынан бастау алады».



Қолданылған әдебиеттер:

  1. Юрчук В.В. Современный словарь по психологии. - М.: «Современное слово», 1998 г. 89 с.

  2. Ибрагимов Г.И. Формы организации обучения в педагогике и школе Казань, 1999г. 89-91c.

  3. Ковалев В.И. Мотивы поведения и деятельности. - М.: Наука, 1998. 114-116 с.

  4. Дубовицкая Т.Д. Методика диагностики направленности учебной мотиваций. //Психологическая наука и образование, 2002. - № 2. 12 с.


SOME WAYS OF TEACHING METHODS AT ENGLISH LESSONS A.A Yegemberdy senior lecturer of M.Auezov South Kazakhstan State University, A.B Kudasbekova senior lecturer of M.Auezov South Kazakhstan State University, Shymkent,

Kazakhstan Republic

There are several methods of teaching English to students who are learning the language for the first time, each with their own unique pros and cons. Depending on the teaching situation, setting, and resources available, any one of these English teaching methods could be right for you and your students.

In this guide, we'll go over the basics of each method and determine what kind of English language student it would work best on. If you or someone you know are trying to learn English for the first time, or improve a current English speaking skill level, check out this elementary English language course for starters.

1. Grammatical Approach

A focus on grammar rules is one of the most popular English teaching methods in traditional academic settings, perhaps due to the focus on grammar in native language courses. Teaching English as a second language, according to this approach, should not stray from the model. This approach can only work if the instructor speaks the first language of the students in addition to English, because much of it is based on the teacher's ability to translate. English grammar rules should be taught conceptually in the student's native language, with examples provided in simple English sentences that the teacher can translate back to the native tongue so that a solid parallel can be drawn. These grammar rules should be strictly enforced, and students should be allowed to practice proper structure and syntax through the use of examples and quizzes. Also important to this method is vocabulary, as students need a large knowledge bank of English words in order to interpret and form their own English grammar examples. Grammar and vocabulary quizzes fuel this approach, and should be at the forefront of instruction. The English language is examined in terms of grammar rules. Get a firm grasp on this side of the English language with this advanced English grammar course.



Who is this best for?

This approach is best for students who natively speak a language with a dramatically different set of grammar rules from English. The instructor must have a strong grasp of the English language themselves, and the grammar rules of their classroom's native tongue, meaning it's best if all students are coming at English from the same first language.

Check out this course on English grammar essentials for some tips.

2. Aural Approach

The aural English teaching method focuses on the most natural way to learn a language, which is by hearing it. Children who are raised to speak English learn it first by hearing it from their parents and others around them, long before they ever learn how to read or write. The aural approach is similar, meaning it's strictly audio-based and should not focus on the reading or writing until long after the students can grasp the language on a speaking level.

The actual method involves dialogue. In the beginning, the students will mostly be spoken to. The teacher might use visual cues such as objects to give the students something to associate the words they're hearing with. Then, they will be instructed to speak the words themselves, coming to grasp vocabulary and basic grammar through hearing and speaking, rather than advanced instruction or writing. Teachers should not write the words they're saying, and let the bulk of the instruction exist in dialogue.

For note taking purposes, students should be allowed to write words they've learned phonetically, in their native language, if applicable. Check out this course on hearing, speaking, and pronouncing English properly for tips on teaching these elements of the language.



Who is this best for?

The aural English teaching method is an approach best used for younger students, as it most closely relates to the way they've been used to learning language. It's also great for students whose first language is of a writing system dissimilar to English, such as Mandarin or Arabic.

This way, the students can focus on learning the language in its purest, aural form, rather than be distracted and possibly confused by learning the written word as well. That segment of the instruction can come once the students have a firm grasp on the spoken language. Proper pronunciation is a huge part of this method. Check out this introduction to English pronunciation course for instructional tips.

3. English-Only Approach

The English only method is one of the most direct approaches to teaching the language. For this method, neither the teacher nor the student should speak their native tongue at all during instruction. All instruction should be done in English only.

Vocabulary should be taught first, as it is the easiest to grasp because it can be demonstrated with a visual aid. As the student builds vocabulary, the instructor can begin introducing abstract words and elements of the language, but without explaining or focusing on the actual grammatical structure. The complexities of the language will be learned inherently, with the student picking up on its patterns through practice and application only.

At the end of each class period, there can be an optional question and answer session where students are allowed to ask the teacher about that day's lesson. Here, clarifications may be made and confusion may be cleared up, but again, this is entirely optional. Sometimes, the best way to learn the language through this method is to just tough it out and let it come naturally.

Looking to teach a course with this method? Check out this intermediate English language course and make sure you're prepared to represent the language with fluency and accuracy.

4. Translative Approach

The translative approach is a bit like the grammatical approach, only with a broader focus on the English language's structure in comparison to the native language of the students. This approach must be taught by an instructor who speaks the same language as their students, and all the students must also share a fluency in the same language.

English will be taught as a subject like any other, with different elements of the language such as vocabulary, grammar, syntax, speaking, reading, and writing focused on every day. This method will make strong use of notecards, where students can write English vocabulary and grammar concepts on one side, and then translate the word or idea on the back in their native language.

Quizzes and exams should be given, first asking questions in the native language of the students, and eventually moving into English-only in the later duration of the course. Lecturing will be the primary method of instruction during the class, with student questions allowed and encouraged. Check out this introduction to English grammar course and make sure you're up to speed on the basics.



5. Immersive Approach

The immersive approach is one of the best ways to learn the language for older students who are able to travel for their education. Someone who wants to learn English doesn't even need to be enrolled in an English language course to use this method - all they need are the resources involved in travel. For students wanting to learn British English, a trip to the United Kingdom is recommended. For students wanting to learn American English, a trip to the United States is recommended. If the student wants an academic-heavy approach, there are foreign exchange programs they can enroll in through colleges, or other academic programs that allow prolonged travel. Again, an academic program is not required for this method. Staying in a new country and learning the language through pure immersion and necessity is one of the best ways to learn it quickly. Students will be surrounded by media in that language, and people who speak that language. It is a great way to break off from the distractions of your native tongue, and learn how to think in the English language as well as speak it. Each teaching method is based on a particular vision of understanding the language or the learning process, often using specific techniques and materials used in a set sequence.



ХИМИЯ САБАҒЫНДА СЫН ТҰРҒЫСЫНАН ОЙЛАУ ТЕХНОЛОГИЯСЫНЫҢ

ТИІМДІЛІГІ

Ермаханов М.Н., Жумашова Ә.Б., Халикова Х.Ш., Абдибаева М.М., Жарасова К.С., С.Ерубаев атындагы № 24 мектеп-гимназия М.Әуэзов атындагы Оңтүстік қазақстан мемлекеттік университеті, Шымкент,

Қазақстан

"Біз осы замангы білім беру жүйесінсіз, әрі алысты барлап, кең ауқымды ойлай білетін осы замангы мұгалімдерсіз инновациялыц экономика құра алмаймыз" Н.Э.Назарбаев

Білім берудің қазіргі жаңа құрылымымен оқу- әдістемелік мазмұнының өзгеруі-мұғалімнің өз кәсіби шеберліктерін шыңдауды, жаңартуды талап етеді. Ел президенті Н.Назарбаев «Қазіргі заманда жастарға ақпаратты техникамен байланысты әлемдік стандартқа сай мүдделі жаңа білім беру өте қажет» деп атап көрсеткеніндей инновациялық әдіс- тәсілдерді кеңінен қолдану жаңаша білім берудің бір шарты. Тұлғаға бағытталған оқыту - бұл педагогикалық қызметтегі методологиялық бағдар, ол өзара байланысты түсініктер, идеялар мен тәсілдер арқылы өзіндік тануын, өзін- өзі қалыптасуын және бала тұлғасының қабілеттерінің жүзеге асуын,оның қайталанбас даралығының дамуын қамтамасыз етеді және қолдайды.

Бұл бағдарламаның мені қызықтырғаны сол баланың өзі ізденіп, дәлелдеуі. Ол бұрын тыңдаушы болса, енді ізденуші, ойлаушы, өз ойын дәлелдеуші, ал мұғалім осы әрекетке бағыттаушы, ұйымдастырушы. Сын тұрғысынан ойлау - өз алдына сұрақтарға жауап іздеп, жан-жақты пікірлесу, талдау жасап отыру, яғни оқушы санасын сол тақырыпқа байланысты ояту, ой шақыру, ойын жеткізу оны дәлелдей алу. Сонымен қатар қасындағы оқушының пікірін тыңдау, сол пікірлерді салыстыру.

Бұл технологияның негізгі ұстанымдар: әлсін -әлі қайталау, міндетті кезеңдік бақылау, тіректерді пайдалану, келіспеушіліктің болмауы, оқушының жетісіктерінің жариялығы, қателерді түзеуге мүмкіншілік жасау, барлық балалар дарынды, табысқа жетуге жағдай жасау, оқытумен тәрбиенің бірлігі. Сын тұрғысынан ойлауды дамыту күрделі процес болып келеді. Сыни ойлау ақпарат алудан басталып, қаралатын мәселеге байланысты шешім қабылдаудан аяқталады. Сыни ойлау кез - келген жас аралықтарына тән. Сыни ойлау күрделі үрдіс болғандықтан, оқушыға сыни ойлау ортасын жасау қажет. Мұнда әр оқушының ойы шыңдалып, өз даму деңгейіне сай жетістіктерге жетуге болады. Сыни тұрғысынан ойлау қалыптасқан ортада оқушы: Нақты мақсат қоюға дағдыланады. Өзіне деген сенімі артады. Оқу процесіне белсенді қатысады. Жолдастарының пікірін сыйлайды. Өзін толғандыратын, проблемалық сұрақтар қоя біледі. Сараптауға, бағалауға дағдыланады. Пәнге деген қызығушылығы артады.

Сын тұрғысынан ойлау жобасы мынадай үш құрылымнан тұрады:


  • Қызығушылығын ояту

  • Мағынаны тану

  • Ой толғаныс

Бұл технологияда бұрынғы білім мен жаңа ұғым ұштастырылады. Ал соңғы кезеңде оқушы өз шығармашылығынан қабілетін таныта алады. Мұнда оқушыға ойланып толғануға уақыт берілуі керек, ойын айтуға оқушы шығармашылығын қалыптастыратынын атап өту керек. «Қызығушылығын ояту» кезеңінде алдыңғы өткен тақырыпты тексеру мақсатында тест жұмыстарын өткізу арқылы оқушы білім деңгейін қадағалап, жаңа сабақты бастар алдында «Топтастыру» стратегиясы арқылы оқушылармен бірлесе жұмыс жасауға болады. Сабақтың қай құрылымында болмасын осындай стратегияларды қолданғанда «Мен не ұтам?», және «Оқушы не ұтады? деген сұрақтарды есінен шығармауы керек. «Мағынаны тану» кезеңінде оқушыларды топқа бөлу арқылы сұрақтар дайындап оны «Куббизм» стратегиясы арқылы жүзеге асыруға болады. Сұрақтар үш деңгейде әзірленеді. Дайындаған сұрақтарға оқушылар өз ойларын білдіріп жауап береді. Бұл технологияның келесі бір кезеңі - ой толғаныс. Мұнда «Венн» диаграммасын қолдану арқылы тақырыптардың ұқсастығымен мен айырмашылығын көрсетуге болады. Осы кезеңде пікір-сайыс немесе «5 минуттық эссе» жаздыруға болады. Мұндағы мақсат оқушылардың өзіндік көзқарасын қалыптастыру. Эссе жазғанда сабаққа қабілеті төмен деген оқушылардың 5-6 сөйлемнен тұратын ойын жазса, соның өзі оқушыны сабаққа тарта білгеніміз. Білім беру мазмұнын жаңарту, оқыту әдістерін жетілдіру оқушылар мен мұғалімдердің өзара қарым- қатынасын жоғары деңгейде ұйымдастыру секілді міндеттердің қай- қайсысы да әрекетсіз іске аспайды. Оқу- адамның саналы өміріндегі басты әрекет. Оқу әрекеті мұғалімнің басшылығы арқылы оқушының сана-сезімін дамытуға бағытталады.

"Әрбір бала- болашақ данышпан» деген ойлы қағидаға мән берсек, яғни табиғи таланттарды ашу, жас талапкерлердің жарқырап көрінуі үшін мұғалімге жүктелер міндет аз емес. Ол міндет- оқушылардың шығармашылық қабілетін, танымдық белсенділігін, ой-өрісін дамыту үшін аянбай еңбек ету, оқушының жеке тұлғалық күшін дамыту.

Осы идеяларды дамыту үшін оқытудың және тәрбиелеудің жаңа технологияларын қана отырып, жеке тұлғаның дамуына қолайлы жағдай жасау, негізгі құндылық- оқушы және оның жеке тұлғасы. Жаңа технологияны меңгеру мұғалімнің интеллектуалдық, кәсіптік, адамгершілік рухани, азаматтық, басқа да көптеген адами келбетінің қалыптасуына игі әсерін тигізеді. Өзін- өзі дамытып, оқу- тәрбие үрдісін тиімді ұйымдастыруға көмектеседі. Қазіргі кезде Джорж Соростың ашық қоғам институты мен «Сорос Қазақстан» қорының «Оқу мен жазу арқылы сын тұрғысынан ойлауды дамыту» технологиясы кеңінен енгізіліп жүр. Сын тұрғысынан ойлау әдісі оқытуда дамыту технологиясына жатады. Бұл илюстративті түсіндірмелі, ішнара іздену, пікір сайыс ойын, шығармашылық, өзін өзі дамыта оқыту әдістерінің бірі.

Сын тұрғысында ойлау әдісі мұғалім қызметінде ұйымдастыра отырып, оқушылардың жеке, топпен жұмыс жасау негізінде білім алуымен ұштасады. Бұл стратегия оқушының жекелеген мүмкіндіктерін ашуға бағытталған. Бұл әдістің ерекшелігі оқу әдісінде қолданылады. Оқушылардың ауызша, жазбаша тілін, ойлау есте сақтау қабілеттерін, әрбір ақпаратты сонымен бірге өзінің және басқаның шығармашылығына сынай қарауы шығармашылық қабілетін дамытады. Сын тұрғысынан ойлауды дамыту арқылы - әр оқушы сабаққа толық қатыстырылып, деңгейін анықтай алады; - Жеке тұлғаның танымдық белсенділігін арттырады; - Қызығушылығын оятады; - Сұрақ қойып, өз ойын еркін айтуға ; -Мазмұнын толық түсінуге жағдай туғызады. - Әр сабақтарымда осы сын тұрғысынан ойлауды дамыта оқыту технологиясының элементтерін сабақтарымда тиімді қолданамын. Оқытудың әр түрлі технологиясын қолдану арқылы жеке тұлғаның қоршаған ортаға, дүниеге өз көзқарасын қалыптастыруға жол ашады. Жеке тұлғаның қиялын дамыту барысында оларды бақылуға, зерттеуге, ойлауға, сөйлеуге, ойын толық жеткізуге үйретемін.

Сонымен СТО, технологиясының мақсаты: - шығармашылық ойлауды, сын тұрғысынан ойлауды дамыту.


  • рухани дүниесін байыту ;

  • оқырмандығын күшейту;

  • ауызша - жазбаша тіл мәдениетін дамыту;

  • ойлау, елестете алу қаблетін қалыптастыру;

  • көзқарасын тереңдету;

  • өзінше бағалап, ой түйуге баулу;

  • ойын жеткізе алу, ой түйюге баулу; -танымдық оқу ауқымын кеңейту; -шығармашылық ізденісіне жол ашу.

Әр технологияны қолдану арқылы белгілі бір жетістіктерге жетеміз. Мұндай технологияларды қолдану-біріншіден оқытушы ұтады, яғни ол сабақты тиімді ұйымдастыруға көмектеседі, оқушының пәнге деген қызығушылығы артады, екіншіден оқушы ұтады, себебі оның тақырып бойынша танымы кеңеді. Осылайша білім берудің қалыптасқан әдістемесіне оқытудың жаңа технологиясы тұрғысынан өзгерістер енгізілсе, білім сапасы арта түспек деп ойлаймын.

Болашақ ұрпақтың жеке тұлға болып қалыптасуында білім беру жүйесін ізгілендіру, инновациялық үрдісте тиімді пайдалану қазіргі заман талабы.



Пайдаланылған әдебиеттер:

1.«Жеке тұлғаның шығармашылық дарындылығын дамыту жолдары» Е.Т. Акитбаев.,2006ж

2.«Химия мектепте» журналы


  1. Химия оқулығы 8 сынып

  2. Бәкелестікке қабілетті тұлға тәрбиелеу.Қ.Жүнісханов.2008. 5.«Оқыту- тәрбиелеу технологиясы» журнал -2010 №3,5, 2011 ж.ж №5,10



ХИМИЯ САБАҚТАРЫНДА ИННОВАЦИЯЛЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАРДЫ ҚОЛДАНУ АРҚЫЛЫ МҰҒАЛІМНІҢ КӘСІБИ ШЕБЕРЛІГІН

ДАМЫТУ

Ермаханов М.Н., Сабденова Ұ.Ө., Диканбаева А.К Магистранттар Абдибаева М.М., Тұрсынбаева А.Д., Қуандықова А.Е.

М.Әуэзов атындагы ОңтүстікҚазақстанмемлекеттікуниверситеті, Шымкент,

Қазақстан

«Білім беру жүйесі — Қазақстанның бәсекеге нақтылыгы қабілеттілігін қамтамасыз етуге мүмкіндік беретін аса маңызды құралдардың

бірі.»

Н.Э.Назарбаев

Қазақстан Республикасының «Білім беру туралы» Заңында: «Білім беру жүйесінің басты міндеті - ұлттық және жалпы адамзаттық құндылықтар, ғылым мен практика жетістіктері негізінде жеке адамды қалыптастыруға және кәсіби шыңдауға бағытталған білім алу үшін қажетті жағдайлар жасау, оқытудың жаңа технологиясы мен инновациялық әдіс-тәсілдерді енгізу, білім беруді ақпараттандыру, халықаралық ғаламдық коммуникациялық желілерге шығу», - деп, білім беру жүйесін одан ары дамыту міндеттері көзделеді. Қазіргі кезеңде Республикамызда білім берудің жаңа жүйесі жасалып, қазақстандық білім беру жүйесі әлемдік білім беру кеңістігіне енуге бағыт алуда. Білім беру саласы қызметкерлерінің алдында қойылып отырған басты міндеттерінің бірі - оқытудың әдіс-тәсілдерін үнемі жетілдіріп отыру және қазіргі заманғы педагогикалық технологияларды меңгеру.

Келер ұрпаққа қоғам талабына сай тәрбие мен білім беруде мұғалімдердің инновациялық іс-әрекеттің ғылыми - педагогикалық негіздерін меңгеруі маңызды мәселелердің бірі. Жаңа педагогикалық технологиялар — бұл білімнің басында мақсаттарымен біріктірілген пәндер мен әдістемелердің, оқу-тәрбие үрдісін ұйымдастырудың өзара ортақ тұжырымдамасымен байланысқан міндеттерінің, мазмұнының, формалары мен әдістерінің күрделі және ашық жүйелері, мұнда іс-әрекет оқушының дамуына жағымды жағдайлар жиынтығын құрайды. Химияны оқыту әдістемесінің зерттейтін объектісі - сол пәнді оқыту әрекеті.Химияны оқыту әдістемесі ғылыми оқыту әрекетін әдістемелік деңгейде зерттейді.Барлық жеке пәндерді оқыту, солардың ішінде химияны оқыту әдістемесі дидактиканың ашқан жаңалықтарына сүйенеді, оларды өзінің методологиялық негізі ретінде пайдаланады. Химияны оқыту әдістері, ғылыми зерттеу әдістерімен ұштасып жатады, оқушылардың химия объектілерін танып-білу әрекетінің ерекшеліктерімен де сипатталады. Химиялық орта білім беру бір-бірінен бөліп қарауға болмайтын үш орындалатын міндеттен тұрады. Ол оқытудың білімдік, тәрбиелік және дамытушылық мақсаттары деп аталады. Химия пәнінің білімдік, тәрбиелік және дамытушылық мүмкіндіктері, химиялық орта білім берудің негізгі міндеті аға ұрпақтардың жинақтаған тәжірибесі негізіндегі білімді логикалық және дидактикалық өңдеуден өткізіп, түсінікті етіп беру. Қазіргі кездегі оқытудың мақсаты жеке адамды жан-жақты және кешенді оқыту, тәрбиелеу және дамыту. Инновациялық технологиялардың педагогикалық негізгі қағидалары:


  • студентке ізгілік тұрғысынан қарау;

  • оқыту мен тәрбиенің бірлігі; студенттің танымдық күшін қалыптастыру және дамыту;

  • студенттің өз бетімен әрекеттену әдістерін меңгерту;

  • студенттің танымдылық және шығармашылық икемділігін дамыту;

  • әр студентті оның қабілеті мен мүмкіндік деңгейіне орай оқыту;

  • барлық студенттердің дамуы үшін жүйелі жұмыс істеу.

Еліміздің барлық білім ұйымдарында білімнің жаңа жүйесі енгізіліп жатыр. Мұндағы негізгі мақсат - жаһандану заманында білімнің бүкіләлемдік кеңістігіне ену. Осыған орай, білімнің мазмұны да, оған қойылатын талаптар да өзгереді. Сол себепті қазір жалпы барлық оқу орындарында оқытудың инновациялық технологиялары қолданыла бастады. Сондықтан жаңашылдық керек, яғни, инновациялық жүйе негізінде оқу орны студенттерінің белсенділігін арттыру, өзіне сенімділігін қалыптастыру, танымдық-шығармашылық қабілетін дамыту олардың белсенділік-сенімділік сапаларын диагностикалық әдіс-тәсілдермен анықтауға, сабақта, сабақтан тыс уақытта өз ойын еркін жеткізе білуге үйретуге, қоғамда болып жатқан оқиғаларға қатысты көзқарастарының болуына, инновациялық тәртіп нормаларын, белгілерін, көрсеткіштерін анықтауға көмегін тигізеді.

Педагогикалық шеберліктің негізі балалардың өз еркімен дамуына жол ашу, оқу -тәрбие процесінде оқушылармен педагогикалық ынтымақтастықта жұмыс атқарудың формаларын, әдістерін дамыту, шәкіртке деген қамқорлық пен сүйіспеншілікті арттыру, жұмыс әдіс- тәсілдерін жаңаша жандандыра түсу педагогикалық шеберліктерінің басты сипаты болып табылады. Сондықтан әр бір мұғалім күнделікті сабағына өмір талабына сай дайындалып педагогикалық технологияларды кеңінен пайдалануы тиіс. Ол заман талабы. Мұғалімнің шығармашылық жұмысы ең бірінші сабаққа даярлықтан басталады, яғни, өтілетін сабақың жоспарын құру, оны өткізу әдістемесі, студенттердің қабілеттерін, жас ерекшеліктерін ескере отырып, иллюстрация, техникалық құралдарды, дидактикалық материалдарды пайдалану. Мұғалімнің осы шығармашылық әрекеті арқылы студенттің шығармашылық қабілеті қалыптасады. Ал, шығармашылық қабілеттер шығармашылық елес, шығармашылық ойлау арқылы жүзеге асады. Студентті шығармашылық ойлауға, жылдамдыққа, икемділікке, тапқырлыққа үйрету ол мұғалімнің әр сабағында қалыптасып отыратыны анық. Сабақта, жалпы білім беру мекемелерінде студенттерге ыңғайлы және жайлы жағдай жасалу қажет, сонда ғана оқудан жақсы нәтиже шығады, ол тұлға ретінде жан

— жақты дамитын болады.

Қазіргі білім берудегі жаңа әдістер студенттің өз бетінше білім алуына, танымдық белсенділігін арттыруға, шығармашылығын қалыптастыруға, кез — келген мәселе жөнінде өз пікірінің болуы және оны дәлелдей алуы тағы сол сияқты ықпал ететіндігі белгілі. Осы жаңа әдістерді қолдану кезінде педагогикалық — психологиялық талаптарды біріктіре отырып, студенттің оқу материалын терең игеруіне жағдай жасау қажеттілігі ескерілуі тиіс.

Ақпараттық технология негіздері тұлғаның химия пәнінен алған білім сапасы мен сауаттылығын кеңейтуге жәрдемдеседі, мысалы: интернет сайты арқылы жоғары деңгейдегі көрнекіліктерді пайдалануға болады. Заман ағымына қарай сабаққа видео, аудио қондырғылары мен теледидарды, компьютерді қолдану оқушының дүниетанымын кеңейтеді. Әсіресе, тарауларды қорытындылау кезінде студенттер қосымша материалдар жинақтап, білімдерін кеңейтіп, танымдық белсенділігін арттырып қана қоймай, қисынды ойлау жүйесін қалыптастырып, шығармашылығын дамытады. Тестік тапсырмалар орындайды. Компьютер көмегімен оқыту оң нәтижелер береді. Ақпараттық мәдениет дегеніміз- тек компьютермен дұрыс жұмыс істей білу ғана емес, кез-келген ақпарат көзін:анықтамаларды, химиялық формулаларды, сөздіктерді, теледидар бағдарламаларын т.с.с. дұрыс пайдалана білу деген сөз. Мысалы, бір ғана химиялық формуланың өзінен көп ақпарат алуға болады. Химиялық формула-химиялық тілдің ең маңызды бөлігі болып есептелінеді, себебі сол заттың химиялық құрамын ажыратып береді.

Менің ойымша, сабақты сәтті ұйымдастырудың бірнеше алғышарттары бар. Олар:

- Сабақтың тақырыбына сай сабақ жоспарын жасау. Сабақ жоспары нақтылы жүзеге асатындай етіп жасалынуы қажет. Дұрыс құрылмаған сабақ жоспары жақсы нәтиже бермейді.

-Тақырыпқа сай сабақ түрін, оның әдіс-тәсілдерін түрлендіріп отыру. -Қосымша материалдарды тақырыпқа сай шығармашылықпен іріктеп ала білу. -Дидактикалық, техникалық құралдарды, электрондық оқулықтарды мақсатқа сай, оқушы сезіміне әсер ететіндей тұрғыда пайдалану. Сабақта алдыңғы қатарлы озық іс-тәжірибелер мен жаңа технологияларды пайдалану.

Ақпараттық технологияларды жүзеге асырудағы тағы бір мүмкіндігі - ол электронды оқулық. Электрондық оқулық - бұл дидактикалық әдіс - тәсілдер мен ақпараттық технологияны қолдануға негізделген түбегейлі жүйе. Электронды оқулықпен оқыту оқытушының студентпен жеке жұмыс істегендей болады. Электрондық оқулық тек қана студент үшін емес, мұғалімнің дидактикалық әдістемелік көмекші құралы да болып табылады. Дәстүрлі оқыту жүйесінен АКТ қолданған сабақтардың түпкі айырмашылығы бар.

Бұл айырмашылық мұғалімнің рөлі өзгеруінде: ол білімнің негізгі бұлағы емес. Ол реттеуші, ұйымдастырушы, кеңес беруші. Бүгінгі электрондық оқулық виртуалды химиялық лаборатория, Интернет арқылы орындалады. Осыған байланысты мұғалімнің міндеті осы оқу құралдарды оқыту материалдың мазмұнымен байланысты, психологиялық және жас ерекшеліктеріне сәйкес, компьютермен жұмыс істеуге дағдысы бар студенттерді анықтау, іріктеу. Осы міндеттерді сапалы, нәтижелі ету үшін мұғалім өзі интерактивті тақтамен, әртүрлі электронды оқулықтармен, және ғаламтор көзінде жұмыс істей білу керек. Ол үшін негізінде Activstudio, кітапхана және флипчартты қолдана білу қажет.

Жалпы студенттердің ақпараттық технология негіздерінен алған білімі арқылы:


  1. Студенттің пәнге деген қызығушылығы артады, құлшынысы оянады.

  2. Шығармашылық қабілеттері артады.

  3. Жылдам ойлауға машықтанады, білім сапасы артады. 4.Студенттер өз бетімен жұмыс жасауға дағдыланды.

5. Экологиялық сауатты болуға үйренеді.

6.Тағамның химиялық құрамының зияндылығын іс-тәжірибелер барысында анықтайды.

7. Химиялық технологияны меңгеруге ұмтылыс пайда болады.

Ақпараттық-технологияларды сабақ үстінде пайдалану арқылы сабақ барысында техниканы қолдану арқылы материалды түсіндіру, студентті сөйлету және пікірталас, бекіту, студенттердің білімін бақылау, жеке жұмыс, талдау, тестілеу, қажет ақпаратты іздестіру; сабақтан тыс студенттің дербес, өздігінен қолдануы, яғни үй тапсырмасын орындау, рефераттар даярлау, өзіндік бақылау жұмыстары жүзеге асады. Сонымен қатар, АКТ қолдану химиялық үрдістерді сипаттап, талдау жасау үшін компьютер немесе басқа да ақпараттық құралдар арқылы көрнекілік ретінде суреттер, диаграмма мен бейнероликтерді кеңінен қолдану, студенттердің есту, көру қабілеттерін дамыту үшін табиғаттағы заңдылықтар мен үрдістерді анимация арқылы қолдану тиімді, мысалы: химиялық процесстер, химиялық өндірістер және т.б; мультимедиялық оқулықтар көмегімен күрделілігі жөнінен түрлі деңгейдегі химиялық тапсырмалар мен зертханалық жұмыстарды орындау; алған білімдерін тексеріп, бекіту өте тиімді. Ақпараттық- коммуникациялық технология студенттің оқуға мотивациясын арттырады және химия пәнін оқу барысында мынадай мүмкіндіктерге қол жеткізеді. Оқу материалдарының мазмұнын көрнекілікті, түсінікті, қызықты етеді. Мұғалімдердің пайымдауынша интерактивтік бағдарлама олардың жартылай жұмысын атқарады. Мысалы: белгілі бір материалды интерактивтік тақтада орындау арқылы файлдағы белгілермен өзгерістерін сақтап қалуға болады, бұны сабақта болмай қалған студенттерге қайта түсіндіруге немесе келесі жолы тағы да қолануға болады. Мұғалім оқытудың жаңа ақпараттық технологияларын меңгеріп, оны пайдалану арқылы өзінің материалдық базасын толықтырып, әрі уақытты үнемдейді.

Қай заманда болсын өзінің атқаратын қызметіне қарай, жеке қасиеттерінің көптүрлілігіне орай, өзіне міндеттелген талаптарға сай, оқытушы мамандығы басқа мамандықтарға қарағанда ең қиын және ең ізгілікті мамандық болып саналады. Себебі, мұғалімнің негізгі міндеті жер жүзіндегі ең құнды дүние — адамды кемелдендіру болып табылады. Шәкірт жүрегінен орын алатын педагог рухани бай, зиялы және шығармашыл тұлға болуы қажет.

Пайдаланған әдебиеттер:


  1. Ә.М. Нұрмағанбетова. Ақпараттық-коммуникативтік технологияны оқу үрдісінде пайдалану. Педагогикалық альманах, №3-4, 2010, 64 бет

  2. Б. Ибраимова. Ақпарттық технология- нәтижелі білім берудің көзі. Қазақстан мектебі, №11, 2012, 5 бет

  3. М. Ж. Жадрина. Жалпы білім берудегі жаңа үрдістер. Открытая школа,

№5,2004

  1. Ел Басы Нұрсұлтан Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы. 17.01.14ж// http://www.akorda.kz

  2. Бұзаубақова К.Ж. Жаңа педагогикалық технология. Оқу құралы. Алматы: Жазушы, 2004. 208 б.


ӘОЖ 355.233.231.1

«МӘҢГІЛІК ЕЛ» ҰЛТТЫҚ ИДЕЯСЫ НЕГІЗІНДЕ ЖАСТАРДЫ ЖАҢА ҚАЗАҚСТАНДЫҚ ПАТРИОТИЗМ РУХЫНДА ТӘРБИЕЛЕУ МӘСЕЛЕСІ Байжұмақызы З.Б. - саясаттану магистр, аға оқытушы Байзакова А.Б. - саяси ғылымдарының магистрі, оқытушы ҚР, Шымкент қ.., Нұрсәт м/а., 49/76 ҚР, Шымкент қ., Қаратау ауд., Тассай, Тәуке хан, 12 Қазақстанның егемендік алуы қоғам алдында жас ұрпақтың бойына патриоттық тәрбиені сіңіруді маңызды міндет етіп қойды. Бұл - қоғам мен мемлекеттің дамуындағы рухани тірек, еліміздің төзімділігі мен заманауи әлемдегі бәсекелестік қабілеттілігінің кепілі болып табылатын терең сезімдердің бірі. Біздің көпұлтты мемлекетіміз үшін патриоттық идеясы өте маңызды, ол халықты біріктіріп, тұтас та болашаққа ұмтылатын елді қалыптастыруға ықпал етеді. Осыған байланысты «Қазақстан - 2050» стратегиясы қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты Жолдауында Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев: «Біздің басты жетістігіміз - тәуелсіз Қазақстанды құрғанымыз» дей келе, Қазақстан халқының тәуелсіздік жылдары аясында жеткен жетістіктерін саралап, оның ішінде «Қазақстан - 2050» стратегиясының қорытындысын, нәтижелерін жіктеп берді. Елімізде орнап тұрған қоғамдық тұрақтылық пен келісімнің, сонымен қатар, жаһандық қауіпсіздік үшін күрестегі белсенді рөліміздің арқасында, халықаралық аренада танылғанымызды баса айтып, Қазақ елінің мерейін бір өсірді.

Патриоттық құндылық дегенiмiздің өзі — елi мен туған жерiн, Отанын сүю, мемлекетгің тәуелсiздiгi мен бейбiтшiлiгiн, әлемдік тыныштықты сақтау үшін күресу, өзінің ана тілін, ділін, салт-дәстүрін бүгінгі заман талабына сай ұлттық мүдде негізінде жетілдіру, қоғамдағы ізгілік қарым-қатынасты, табиғат пен адам арасындағы мейрiмдiлiктi, ұлтаралық мәдениетгі дамыту. Ал қазақстандық патриотизм — қазақстанды мекендейтін барлық ұлт пен ұлыстардың, халықтардың Қазақстан мемлекетінің әлемдік биіктен көрінуі үшін білім, мәдениет, экономика, әлеуметтік тұрғыда дамуына жағдай жасай отырып, еліміздегі бейбітшілік, бірлік пен тәуелсіздікті сақтау үшін барлық күш жігерін жұмсауы. Қазақстандық патриотизм - бүкіл қазақстандықтарды жасампаз еңбекке шақыру, береке-бірлікті, баянды ынтымақты орнықтыру. Отансүйгіштік рух — тәуелсіз еліміздің әлемдік өркениет көшіне қосылып, дүниежүзілік қауымдастықтан лайықты орнын алуына мүмкіндік беретін бірден-бір күш. Төл тарихы, мәдениеті мен өнері, экономикалық қуаты жоқ ел басқаларға да қызықсыз. Ал оларды кең таныту үшін алдымен өз қадір-қасиетіңді өзің жақсы білуің, мақтаныш ете алуың керек. Әр адам ата-бабаларымыз негізін салып кеткен игі дәстүрлерді мақтан ете отырып, өз ұлтын терең сүю арқылы басқа ұлттарды танып, құрметтеуге тиіс. Саналы азамат болып қоғамға пайда келтіру, білім мен тәрбие алу, ата -ананы сыйлау және қартайған шағында оларға қамқорлық жасау әрбір жасөспірімнің парызы болып саналады.

Жолдаудағы басты бағыт - қазақстандық патриотизм. Жалпы, барлық құнды еңбектер, жаңалық атаулы тек отансүйгіштіктің арқасында дүниеге келді. Қоғамның қай саласына болмасын, ең алдымен патриотизм керек. Қазақстандық ұмтылыс, толыққанды білім мен сапалы өнімнің түкпірінде Отанға деген үлкен сүйіспеншілік пен құрмет, намыс жатыр.

«Біздің болашағымыз - жастар. Біз жастарды жаңа өмірге бейімдей білуіміз керек» деген болатын Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев.

Әрбір жас қазақстандық қыз-жігіттердің ой-санасында: «Мен - қазақстандықпын! Мен - елімнің патриотымын! Өзімнің бар білімімді, еңбегімді, тәжірибемді осы мемлекеттің бүгіні мен болашағына арнауым керек!» деген ой болуы керек. Сондықтан жас ұрпақты Отанын сүюге, ол үшін аянбай қызмет етуге, елжандылық пен ерлікке тәрбиелеу - біздің басты міндетіміз болмақ.

Дәл қазіргі таңда патриотизмді қалыптастыру мәселесі бұрынғыдан гөрі өткір болып тұрғандай. себебі жаңа қазақстандық патриотизм қалыптастыру жолына мемлекет басшылары да ерекше ықылас танытып, көңіл бөліп отырғаны анық. бұл туралы Елбасының соңғы Жолдауында айтылуы тегін болмаса керек. жолдаудың жетінші тармағында «Жаңа қазақстандық патриотизм - біздің көпұлтты және көпконфессиялы қоғамымыз табысының негізі» екені айтылып, Елбасы өз сөзінде: «Біздің бұл бағыттағы басты мақсатымыз қарапайым және түсінікті: біз қоғамдық келісімді сақтауға және нығайтуға тиіспіз. Бұл -біздің мемлекет ретінде, қоғам ретінде, ұлт ретінде өмір сүруіміздің айнымас шарты. Қазақстан патриотизмінің іргетасы - барлық азаматтардың тең құқылығы және олардың Отан намысы алдындағы жалпы жауапкершілігі», - деп ерекше атап өтті.

Егер қазақы патриотизмнің қайнар көзін бажайласақ, біздің ұлтқа ол ешқашан жат болмағанына, қайта бесіктегі сәттен бастап ұлттық тәрбиемен бірге бойға дарығанына көз жеткізуге болады. Бағзы ата-бабаларымыз Отанды қорғауда жан-тәнін аямай, партиотизмнің ең озық үлгісін көрсеткен. Себебі, ол табиғаттан, ұлттық тәрбиеден берілген сезім болатын. Қазыбек би: «Атадан жақсы ұл туса, елінің туы болады. Атадан жаман ұл туса, көшінің соңы болады», - деген. Осындай аталы сөздер ғасырлар бойы халқымызды жігерлендіріп, қанына сіңген қасиетке айналған. біз әлі де осы қасиеттен ажыраған жоқпыз. Алайда ендігі мәселе ұлттық патриотизм үлгісін жаңа қазақстандық патриотизммен ұштастыру, басқа ұлтарға өзіміздің елімізді, жерімізді, ұлтымызды, мемлекетімізді сыйлауына жол, бағыт көрсету болмақ. Бұл, әрине, құнтарлық мәселе.

Патриотизм - отбасына, туып-өскен ортасына, топырағы мен табиғатына, еліне деген құрметтен бастау алады. Өз ұлтын, жерін сүйіп, оның мұңын мұңдап, жоғын жоқтайтын адам ғана шынайы патриот боа алады. оны зорлықпен, нұсқаймен жүргізу мүмкін емес. Ел Президенті Н.Назарбаевтың: «Әрбір адам біздің мемлекетімізге, оның бай да нақты даңқты тарихына, оның болашағына өзінің қатысты екенін мақтанышпен сезіне алатындай іс-қимыл жүйесін талдап жасауы қажет. Елдің проблемалары да, келешегі де барлық адамға жақын әрі түсінікті болуы тиіс. Әрбір адам бала кезінен Қазақстан - менің Отаным, оның мен үшін жауапты екені сияқты мен де ол үшін жапаутымын деген қарапайм ойды бойына сіңіріп өсетіндей істеген жөн», - деуі париотизмге баулудың жарқын үлгісі іспетті. Қазақстандық патриотизмнің анықтамасы да осынау парасатты ойдан бастау алатындай.

Жалпы, патриотизмді ұлттың тілі, діні мен ділімен тығыз байланысып, астасып жатқан ұғым деп қарастырған дұрыс болар. Дәл бүінгі шақта көтеріліп отырған маңызды мәселелер қатарында жастарды патриоттық сезімге баулып, өсіру өзекті саналады. Қазақстанның кез келген азаматын отансүйгіштік, патриоттық рухта тәрбиелеудің орны бұрын да бөлекше болған, бүгін де маңызын жойған емес. Кез келген елдің дамуы саналы азаматтар қатарының көбеюімен де байланысты. Себебі болашақ - қазақ жастарының қолында. Ал осы жолда тайсалмай, елім үшін деп ерінбей еңбек ететін болсақ, өз үлесімізді қосарымыз анық. Келешекте ел тізгінін қолға алатын жастардың барынша білімді, жан-жақты, білікті болуы қаншалықты маңызды болса, олардың Отанына деген сүйіспеншілігінің мол болуы басты қажеттілік болса керек. Өйткені, елін, жерін сүймеген азамат Отанына адал қызмет ете алатыны күмән тудырады. Ұлтының патриоты болған адам ана тіліне бей-жай қарай алмайды. Ал өз тілінде де, өзге тілдерде де еркін сөйлейтін маман қай кезде де еліне пайда келтіретіні анық. Қазіргі тәуелсіздік жағдайында патриоттыққа баулу - айрықша маңызға ие мәселелердің бірі болып отырғаны да сондықтан.

«Саяси түсіндірме сөздігінде» патриотизмге былайша анықтама берген екен: «Патриотизм (грек, patris - отан, атамекен) - өзінің жеке және топтық мүдделерін жалпы елдің мүдделеріне бағындыратын, оған адал қызмет етіп, қорғауды мақсат тұтатын өз Отанына, Атамекеніне деген терең сүйіспеншілік сезімі. Патриотизм мәселелері жаңа мемлекеттердің құрылуы, ұлттың қалыптасуы, ұлт-азаттық қозғалыстар мен соғыстар кезінде ерекше өзектілікке, саяси мәнге ие болады. Бүгінгі күні Патриотизм мәселесі жаһандану, интернационализация, мемлекетаралық, аймақтық және жершарылық ықпалдастық жағдайында өрши түсуде. Шынайы патриотизмді интернационализм мен космополитизм жалпыадамзаттық мүдделер мен құндылықтарға қайшы келеді», - делінген.

Н.Г.Чернышевскийдің сөзімен айтар болсақ: «Өз Отанына салқын адам бүкіл адамзатқа да опа бермейді».

Әр адам ата-бабаларымыз негізін салып кеткен игі дәстүрлерді мақтан ете отырып, өз ұлтын терең сүю арқылы басқа ұлттарды танып, құрметтеуге тиіс. Саналы азамат болып қоғамға пайда келтіру, білім мен тәрбие алу, ата-ананы сыйлау және қартайған шағында оларға қамқорлық жасау әрбір жасөспірімнің парызы болып саналады. Ал ұлттық парыз -Отанға деген сүйіспеншілік, сыртқы жаулардан елін, жерін аман сақтап қалу, ата-баба дәстүріне өте сезімталдықпен қарау. «Парыз - ақыл-ой, сезім, ерік-жігер, ар-ождан, абырой, әділдік, шындық, сүйіспеншілік сиқты қасиеттерді қамтиды..., және де

Парыздан мықты күш жоқ,Парыздан берік сауыт жоқ, Парыздан нәзік сезім жоқ,

Парыздан қатал қазі жоқ», - дейді халық батыры Бауыржан Момышұлы. Қымбатты жас өрен, қай заманда болмасын тарихтың қозғаушы күші сол дәуірді тудырған әйгілі тұлғалар.

Халқымыздың ұлы ақыны Абай «адамның адамшылығы - ақыл, ғылым, жақсы ата, жақсы ана, жақсы құрбы, жақсы ұстаздан болады», - деген тұжырым жасайды. Ал отансүйгіштік рухтың өзі адам бойындағы рухани-адамгершілік сезімнен бастау алады. Қазақстандық патриотизм - еліміз бен жеріміздің тәуелсіздігі, білім мен ғылымда, мәдениетте, спортта әлемдік сатылардың биік шыңынан көріне білу. Қазақстандық патриотизм - әрбір азаматтың өз Отанының тағдырына, қауіпсіздігіне, болашағына деген жауапкершілігін сезінуі, мемлекеттік рәміздерге, мемлекеттік тілге құрметпен қарауы.

Қазақстандық патриотизмнің негізі - ұлттық салт-дәстүр, әдет-ғұрып, аңыз, ертегілер, жырлар, кешегі кеңестік ортақ дәуір, Ұлы Отан соғысындағы түрлі ұлт өкілдері -қазақстандық батырлардың ерліктері туралы тарихи деректер болып табылады.

Тәрбиенің негізі, оның мақстаы, міндеті, мазмұны, түрі, құрылымы, әдісі, тәсілі, заңдылықтары, принциптері, құралдары бар. Сол сияқты қазақстандық патриотизмнің мақсаты, міндеті, түрі, әдіс-тәсілі бар. Егер патриоттық тәлім-тәрбиемізде осы негіздер болмаса, ол жәй сөз болып қалуы мүмкін. Өзін-өзі білмеген адам өзінің кім екенін түсінбейді.

Кез келген мемлекеттің білім беру жүйесі сол мемлекеттің жүргізіп отырған саясатымен анықталады. Елбасымыз Н.Ә.Назарбаев Қазақстан Республикасының Азаматтарына патриоттық тәрбие берудің 2006-2008 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасын бекітті. Еліміздің ұлттық білім беру жүйесінде «Қазақстандық патриотизм» ұғымы қолданылып келеді. «Қазақстандық патриотизм» арқылы Отан, туған жер, ел, атамекен, мемлекет, туған өлке, халқы туралы түсініктер оқу-тәрбие үрдісінде, сабақтан тыс іс-шараларда Отансүйгіштік сезімді дамыту, ұлттық салт-дәстүрді сақтау, мемлекеттік рәміздерді құрметтеу, ана тілін қадірлеу сияқты сезімдерді оқушылар бойында қалыптастыру жүзеге асырылады. Бұл ұғымның педагогикалық жүгіне келер болсақ, ол болашақ Қазақстан азаматтарын тәрбиелеумен тығыз байланысты.

Қазақстандық патриотизм тәрбие бүгінгі өмірден оқшауланбайды, қайта жаңа өмірмен қауышып ұлттық тәрбиеге жаңа мән береді. Ұлттық тәрбие дегеніміз ол оқшаулану емес, керісінше ұлттық тәрбие үлгілерімен әлемдік идеяларды қабылдап, ненің тозық, ненің озық екенін тани білу, өрісі, дүниетанымы кең азаматтарды тәрбиелеу мүмкіндік болады деп түсіну қажет және солай да. Таза біржақты ұлттық тәрбие - ұлтаралық аразға соқтыруы мүмкін. Әсіресе патриоттық тәрбиеде бұл ерекше білінеді. Әрине, ұлтттық тәрбиені әркім әртүрлі түсінеді. Кейбіреулер «ұлттық нақыштар сол күйінде болса екен» десе, ал кейбіреулер «ұлттық тәрбие қазіргі өмірмен байланысты болса екен» дейді. Шындығында ескінің жаңамен қауышып жатқаны өміршең келеді. Қазақстандық патриотизм мен ұлтаралық татулықтыққа тәрбиелеудің жолдары мен құралдары - ол түрлі іс-шаралар, тәрбие сағаттары, гуманитарлық пәндердің мазмұны. «Қазақ баласын ұлтжандылық, отаншылдық сезімде тәрбиелеу, білім берудің мектепке дейінгі жүйесінен, жоғары оқу орнына дейінгі барлық ұйымдардың міндеті. ХХІ ғасырда өз ұлтын сүйген, бірлікте болған халық қана тұтастығын сақтап қалады» - деп атап кетті Н.Ә.Назарбаев.

«Қазақстандық патриотизм» ұғымы адам бойына өздігінен қалыптаса қоймайды. Ол ұғымды қалыптастыратын алғышарттарға мыналар жатады:



  • Ең алдымен тарихымызды - Қазақстан халықатарының тарихын білу;

  • Туған халқымыздың тілін, ардақтап, оның кәусар бұлағынан сусындау;




  • Атадан балаға, баладан немереге, немереден ұрпаққа жалғасып кле жатқан салт-дәстүрлерді, әдет-ғұрыптарды жалғасытру;

  • Өткен тарихымыздың жақсылықтары мен тәрбиелік мәні бар жақсы қасиеттерін сақтап, одан әрі жан-жақты дамыту, оның өркендеуі үлес қосу;

  • Абай атамыз айтқандай, ұлттық қадір-қасиетімізді арттыру, ұлт атына кір келтіретін жат пиғылдан аулақ болу.

Қай заманда болса да адамзат өз алдына - есті, еңбек сүйгіш, қайырымды бала тәрбиелеуді қояды. Соның ішінде қазақ халқы өз ұрпағын, үлкенді құрметтейтін адал, инабатты, әділ, ержүрек, намысшыл, ізгі ниетті болып өмуін қалайды. Бұл қасиеттер дұрыс тәрбие арқылы қалыптасады.

Міне, бүгінгі жас өрендер, сіздер, ата-бабадан келе жатқан дархандық пен бауырмалдықты, татулық пен мейірімділікті бойларыңызға сіңіре отырып, туған еліміз -Тәуелсіз Қазақстанның өркендеуіне, туған тіліміз - қазақ тілінің өз мәртебесіне сай дамуына үлес қосады, еңбек етеді деген сенімдемін.



Әдебиеттер

1. ҚР Конституциясы 1995ж. 30-тамыз (2007жылғы 21-мамырдағы толықтырулар мен


өзгертулер енгізілген)

2. «Қазақстан - қасиетті ұғым» Егемен Қазақстан 24.10.2008. №322-323



  1. Назарбаев Н.Ә. Қазақстан Республикасы азаматтарына 2006-2008 жылдарға арналған «Патриоттық тәрбие беру» туралы мемлекеттік бағдарлама. ҚР Президентінің жарлығы №200. - Астана: Ақорда, 2006. 10 қазан // Егемен Қазақстан. - 2006. - 13 қазан.

  2. Жұмабекұлы С. «Қазақстан патриоты» атты жаңа журнал шығады // Егемен Қазақстан. -

2006. - 22 қараша.

  1. Назарбаев Н.Ә. Қазақстанның әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіру стратегиясы. Қазақстан өз дамуындағы жаңа серпіліс жасау қарсаңында // Қазақстан Республикасының Президентінің Нұрсұлтан Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы. -Астана: Елорда, 2006. - 44 б.

  2. «Қазақстан-2050» стратегиясы - қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты. Қазақстан Республикасының Президенті - Елбасы Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы // Егемен Қазақстан. - 2012. - 15 желтоқсан.

  3. Назарбаев Н.Ә. Әрқашан бірге, әрдайым алда болайық // Егемен Қазақстан. - 2006. - 25



«РОБОТ ТЕХНИКАСЫ» ПӘНІ БОИЫНША СЫНЫПТАН ТЫС ЖҰМЫСТАРЫН ҰЙЫМДАСТЫРУ ЖӘНЕ ЖҮРГІЗУ ӘДІСТЕМЕСІ Б.У.Асанова, Ә.Қ.Бүркіт, Н.А.Ильмурадова, А.Исабаева, Ғ.С.Қаратаев

Х.Досмұхамедов атындагы Атырау мемлекеттік университеті, Оңтүстік Қазақстан облыстық №1 үш тілде оқытатын мектеп-интернаты, М.Әуезов атындагы Оңтүстік Қазақстан мемлекеттікуниверситеті, Атырау қ.., Түркістан қ., Шымкент қ., Қазақстан

Оқушыларды «Робот техникасы» пәніне қызығушылығын арттыруда, мектепте өткізілетін әр түрлі сыныптан тыс жұмыстардың ішінде: үйірме, кеш, КТК, т.б. атқаратын рөлі зор, тигізер пайдасы ұшан-теңіз. Информатика пәнінен сыныптан тыс жүргізілетін жұмыстардың төмендегідей түрлерін атауға болады: 1) үйірме; 2) викториналар, конкурстар; 3) олимпиалар; 4) шығармашылық кеш; 5) топсеруен; 6) ғылыми әдебиеттер оқу; 7) шығармалар жазу; 8) қабырға газеті.

Информатика пәнінен сыныптан тыс жұмыстардың бірі - пәндік олимпиада. Олимпиада зерек және дарынды, білімді оқушыларды, яғни информтика пәніне бейімі бар балаларды анықтау, іріктеу мақсатында ұйымдастырылады. Олимпиаданы мақсаты - аса қабілетті және даярлығы күшті бірнеше оқушыларды информатика пәніне деген ынта-ықыласын арттыру болып табылады. Оларды аудандық, қалалық, облыстық республикалық және халықаралық пәндік олимпиадаға дайындау барысында олимпиадалық есептерді талдап, таңдаған жөн. Өйткені есептерді талдау оқушылардың олимпиадалық ессптердің түрлерімен таныс болып, оны шығару дағдыларын қалыптастырады. Мектепте өткізілетін олимпиаданы екі кезең бойынша жүргізеді. Бірінші кезеңде барлық үлгеретін оқушылар қатысады. Бұл кезеңнен "4" (жақсы) және "5" (өте жақсы) баға алған оқушылар келесі кезеңдегі олимпиадаға жіберіледі. Екінші кезеңде қиындығы жоғары тапсырмалар үхынылады. Осы кезеңнің жеңімпаздарды аудандық, одан кейін облыстық олимпиадаға жібереді.

Үйірмеде әртүрлі бағыттар бойынша жұмыс істейтін команда (әрбір команда 5 оқушыдан құралған) бар. Техникаға қызығушылық танытқан балалар аталмыш үйірмелерде мектептен тыс уақытта шығармашылығын шыңдайды. Басқаша айтқанда, техника ғылымының әліппесімен танысады.

Қаламызда 2016 жылдың 16 қаңтар айынан бері мектеп оқушылары арасында «Робототехника» жарыс өткізіліп келеді. Химия - биология бағытындағы Назарбаев Зияткерлік мектебінде өткен бірінші қалалық «Робототехника» сайысына №61 жалпы орта мектептің команда мүшелері қатысып, жүлделі 1 -орынды иеленді.

Қ.К.Наурызбаев пен Ә.Қ.Бүркіт жас техниктердің жарысы жайында: Бұл жарыста балалардың шығармашылық жұмыстары сынға түседі.

Мысалы, бүгінгі таңда кәсіби білікті, бәсекеге қабілетті, еліміздің дамуы мен өркендеуіне үлес қосатын азаматтерды тәрбиелеу өзекті мәселе екені анық. Сонымен қатар қазіргі таңда кәсіптік және техникалық білім беру жүйесін индустриалдық-инновациялық даму бағдарламасына сай жетілдіру үрдісі жүріп жатыр.

«ROBOLAND» -робототехникалық үйірмесінің жұмыс жоспары. 1-кесте

қ/с

Жұмыс мазмұны

Мерзімі

в.

я

т

Іа

іт т

1.

«ROBOLAND» -робототехникалық үйірмесінің команда мүшелерін 5-9 - сынып оқушылары арасында 5 оқушыдан команда жасақтау. Мектеп бойынша команда капитанын сайлау.

қаңтар,

2016 ж.


хаттама

22

«ROBOLAND» -робототехникалық үйірмесінің жұмысын аптасына бір рет (сенбі күні) жүргізу, жас техниктерге кеңес беру.

қаңтар,

2016 ж.


хаттама

33

«ROBOLAND» -робототехникалық үйірмесінің 6-сынып командасын 2016 жылғы қаңтар айының 16 күні сағат 10 00-де өтетін «Roboland-2016» робототехника үйірме жұмыстарының нәтижесі ретінде Шымкент қалалық №7, 17, 19, 40, 41, 47, 89, 107, 61 жалпы орта мектептері арасындағы бірінші қалалық ашық чемпионатына дайындау.

қаңтар,

2016 ж.


хаттама

44

«ROBOLAND» командасын: Қантөре Маржан Әуесханқызы, Сыдықова Іңкәр, Өтепбергенова Әмина, Көбек Бибінұр, Төлеп Рахымжан және команда капитаны Қантөре Нұржан Әуесханұлын қатыстыруға әзірлік жұмыстарын жүргізу, ғылыми-әдістемелік кеңес беру, шығармашылық және техникалық, психологиялық тұрғыдан дайындық жасау.

қаңтар,

2016 ж.


хаттама

55

«ROBOLAND» -робототехникалық үйірмесінің командасын бірінші қалалық ашық чемпионатына қатысу алдында роботты құрастыру, жинау, траектория сызығымен жүргізу.

қаңтар,

2016 ж.


хаттама

66

«ROBOLAND» -робототехникалық үйірмесінің командасын бірінші қалалық ашық чемпионатына қатысушы жеңімпаздарды марапаттау салтанатына қатысу.

қаңтар,

2016 ж.


хаттама

77

«ROBOLAND» -робототехникалық үйірмесінің командасын бірінші қалалық ашық чемпионатында тәжірибе жинақтау, фотосуретке түсу, қорытындылау.

Газет-журналдарға мақала жариялау.



қаңтар,

2016 ж.


хаттама

88

«ROBOLAND» -робототехникалық үйірмесінің 5-9 - сынып командалары арасында конструктор бойынша жаттығулар өткізу, роботтарды әртүрлі материалдардан жасау

Ақпан айы бойы,

2016 ж.


хаттама

99

«РОБОТОТЕХНИКА» бойынша интернеттен материалдар жинақтау

Наурыз айы бойы,

2016 ж.


хаттама

110

«РОБОТОТЕХНИКА» бойынша мектепішілік көрме ұйымдастыру.

сәуір,

2016 ж.


хаттама

111.

«Roboland-2016» робототехника сайысын мектепішілік өткізу.

28 сәуір,

2016 ж.


хаттама

112.

ОҚМУ-мен, Шымкент қалалық білім бөлімімен бірлесіп «Roboland-2016» робототехника бойынша қалалық (облыстық) ғылыми жоба байқауын өткізу.

14 мамыр,

2016 ж.


хаттама

113.

«ROBOLAND» -робототехникалық үйірмесінің мүшелерін, команда капитандарын марапаттау

мамыр,

2016 ж.


хаттама

114.

«ROBOLAND» -робототехникалық үйірмесінің жұмысын қорытындылау, есеп беру, нәтижелерін талдау.

мамыр,

2016 ж.


хаттама



1-сурет. Нұсқаушы Үсен Досымханның көмегімен құрастырған роботты сынақтан өткізуде. Робот сайыс жолында екі айналымда, мүмкіндіктің біріншісін - 47 секундта, ал екіншісін 36 секундта сәтті жүріп өтіп, командаға жеңіс алып берді.

Мектептегі информатика пәнінен сыныптан тыс жұмыстардың тағы бір түрі - үйірме жүмысы. Информатика пәні бойынша үйірмеге пән мұғалімі жетекшілік жасайды. Үйірмеде сабақ тақырыптарын тандап алуға болады. Үйірмеге 10-15 оқушы ғана қатысады, үйірме жұмысы айына екі-үш рет өткізіледі. Жетекші мұғалім алдын ала бір оқу жылына жоспар әзірлеп, оны бекітіп қояды. Үйірмеде ғылыми-көпшілік журналдарына шыққан материалдарды талдау, заманауи ақпараттық-телекоммуникациялық технологияның, интербелсенді тақтаның, мультимедия технологияларының тарихынан бастап, соңғы жетістіктерін, жаңалықтарын баяндау, талқылау мәселелері қарастырылады. Үйірменің мәжілісінде қабырға газетінің редакторы, фототілшісі, безендірушісі, т.б. оқушыларды тұрақты сайлайды. Үйірме сабақтарында ойындар, сайыстар, көңілді-тапқырлар жарысы, информатикалық викториналар, т.б. өткізеді. Информатика пәні бойынша апталықтар өткізген орынды [1 -3].



Әдебиеттер

1. Қазақстан Республикасы жалпы орта білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті


білім беру стандарттары. Жалпы орта білім. -Алматы: РОНД, 2002.-368 б.

2. 5,11 (12) - сыныптың «Робот техникасы» бағдарламалары. Астана, 2016. - 55 б.


З.Назарбаев зияткерлік мектебінің «Робот техникасы» бағдарламалары. Астана, 2016. -

55 б.


4.Интернет материалдары.

5.Бидайбеков Е.Ы., Лапчик М.П., Беркімбаев К.М., Сағымбаева А.Е. Информатиканы оқыту теориясы мен әдістемесіне кіріспе: Оқу құралы. - Алматы, 2008. - 280 бет.

6.Бочкин А.И. Методика преподавания информатики. - Минск: Вышэйшая школа,1998.

7.Қойбағарова Т.Қ., Ельтинова Р.А. Информатиканы оқыту әдістемесі: Оқу құралы. І-ІІ-бөлім. Павлодар: ПМПИ, 2012. - І-бөлім. 195 бет. ІІ -бөлім. 214 бет.

8.Лапчик М.П. и др. Методика преподавания информатики. - М.: Академия, 2001. -

624 с.


9.Малев В.В. Общая методика преподавания информатики. - Воронеж: ВГПУ, 2005. -

271 с


10. Халықова К.З Информатиканы оқыту әдістемесі. Алматы, 2000.

11.Қоянбаев Ж.Б., Қоянбаев Р.М. Педагогика. - 2 басылымы. - Алматы, 2000. - 46 б.



  1. Жарықбаев Қ.Б. Психология. - Алматы. Білім, 1993. - 270 б.

  2. Бап-Баба С. Жалпы психология. - Алматы, Білім, - 68 б.

14.Ә.Қ.Бүркіт, С.Е.Алдешов. Информатиканы оқытудың теориясы мен әдістемесі. Астана, 2016 ж.

15.А.П.Айашова. «Информатиканы оқытудың теориясы мен әдістемесі» пәні бойынша

пәннің оқу-әдістемелік кешені (ПОӘК), Шымкент, 2015.

16.М.Әуезов атындағы ОҚМУ-дің бейне материалдары. Шымкент, 2013 17.«Күрең тұлпар» қоғамдық бірлестігінің бейне материалдары. Шымкент, 2014 18.А.Бруй. Большая Международная энциклопедия. Москва, 2013. -С. 528, -С.789. 19.А.Бруй. Большая Международная энциклопедия. Москва, 2014. -С. 300. 20.Ә.Қ.Бүркіт, С.Е.Алдешов. Робот техникасы пәнін оқытудың теориясы мен

әдістемесі. Астана, 2016 ж.

ЖОО-ДА ОҚЫТУДЫҢ ҚОЛДАНБАЛЫ БАҒДАРЛЫЛЫҒЫН ЖҮЗЕГЕ

АСЫРУДЫҢ МӘНІ Сарыбаева Ә.Х., Усембаева И.Б., Налибаева Г.

Международный казахско-турецкий университет имени К.А.Ясави, г.Туркестан, Республика Казахстан (161 200, пр.Б.Саттарханова, 29)

Елімізде білім берудің өзіндік ұлттық үрдісі қалыптасуда. Оқыту үдерісін жоспарлау және бағалаудың тиімді әдістерін ұсынатын жаңа педагогикалық технологиялардың түрлері көп. Жаңа педагогикалық технология оқушылардың білім сапасын арттыруға, ой-санасының дамуына мүмкіндік жасайды. Үнемі өзгеріп тұрған әлем адамнан да қабілет пен қажеттіліктерді толассыз дамытуды талап етеді.

Қазақстандағы білім беруді модернизациялаудың негізгі бағыттарына: білімнің тұлғаға бағдарлануы; оның әрекеттік сипаты; оқу, танымдық, коммуникативтік, практикалық және шығармашылық іс-әрекеттерін қалыптастыруға білімнің бағытталуы; білімгерлердің алған білімдерін, икемділіктерін күнделікті өмірінде практикалық мәселелерді шешуге қолдана білуге үйренуі жатады.

Жаратылыстану ғылымдарының, соның ішінде физиканың да мақсаты табиғаттағы және қоғамдағы құбылыстар мен сол құбылыстарды басқаратын заңдарды алған ғылыми білімдерін практикалық іс-әрекетінде пайдалану үшін ашып, сипаттау болып табылады.

Табиғаттағы заттар мен құбылыстар сандық және сапалық анықтаушылықтардың бірлігін іске асырады. Олар бір-бірінен сандық түрде өзінің дамуының арнайы қасиеттері мен заңдарымен ерекшеленеді.

Физика ғылымының өркендеуі, салыстырмалылық теория, кванттық механика, кванттық электродинамика, ядролық физика, элементар бөлшектер физикасы, қатты денелер физикасының ашылуы оны жаратылыстану саласының іргелі ғылымдардың қатарына қосты.

Физика ғылымының теориялық және Эксперименттіқ әдістері химияның, биологияның дамуына серпін берді. Нәтижесінде жаратылыстану ғылымдардың тоғысуында жаңа ғылыми бағыттардың дамуына мүмкіндік туғызды: астрофизика, радиоастрономия, космонавтика, физикалық химия, экология және т.б.

Жаратылыстану ғылымының салалары табиғатты, оның құбылыстары мен заңдылықтарын олардың сапалық ерекшеліктерін ескере отырып сипаттайды. Химия - бізді қоршаған бұйымдардың құрамындағы заттардың құрамын, құрылымын және өзгерістерін зерттейді. Биология өзінің пән ретінде тірі ағзалардың дамуының формасы мен заңдарын (тіршілік жағдайына қарай) қарастырады. Ал «таза математика өзінің объектісі ретінде нақты әлемнің кеңістіктік формалары мен сандық қатынастарын қарастырады» [1].

Физика табиғат құбылыстарының жалпы заңдылықтарын, материяның құрамын, құрылымын және қасиеттерін зерттейді. Физика заңдары заманауи жаратылыстанудың негізі болып табылады. Ол нақты ғылымдарға жатады. Себебі, оның заңдарын сипаттауда математикалық аппарат пайдаланылады.

Біздің ойымызша, қазіргі заманғы кәсіби білім берудің мазмұны мен мақсаты маманның атқаратын іс-әрекеттерінің ішінен ең бастыларын нақты көрсетуді талап етеді. Өйткені, орындалатын іс-әрекеттер сипаты орындалатын іс-әрекеттің мазмұны мен оны шешу жолдарына байланысты болады. Қазіргі таңда болашақ мұғалімдерге ғылыми білімдер жүйесін беру ғана емес, сонымен қатар оларды танымдық және практикалық сипатта болатын іскерлік дағдылармен қаруландыру болып табылады. Сондықтан, оқыту үдерісін жетілдіру әдістерін іздестіруде тек жаңа білімдер беру жолдарын жетілдіру ғана емес, сонымен бірге студенттердің икемділіктері мен дағдыларын қалыптастырудың әдістемесін жетілдіруді де ескеру керек [2].

Заманауи талаптар бойынша студент білімді өз бетімен меңгеруді, практикалық жұмыс барысында бақылап, бақылауларын тәжірибе жүзінде тексеріп, алынған ғылыми жетістіктерін күнделікті тұрмыста пайдалануды жүзеге асыруы қажет.

Адам белсенді түрде тұрмыста, кәсіби іс-әрекетінде және бүкіл өмір бойы пайдаланатын білімдердің кең жиынтығы - жалпы мәдениеттің маңызды бөлігі болып табылады. Алған теориялық білімдерді практикада қолдану адамның мәдени даму деңгейін бағалаудың критерийі болып табылады. Сондықтан, физиканы оқытудың дәстүрлі бағыттарының бірі - қолданбалы бағдарлылық сұрақтарын баяндау болып табылады. Мұндай тәсіл физиканы оқытуда қолданбалы аспектілерді кеңінен қолдануды қажет етеді. Оны қалай және қандай мөлшерде жүзеге асыру керек? Физиканы оқытудың мазмұнын ғылым мен техниканың алуан түрлі салаларынан алынған қолданбалы есептермен қанықтыру жеткілікті бола ма?

Физиканы және оның нәтижелері мен әдістерін пайдаланатын қолданбалы ғылыми білім, ғылым мен техника дамуының негізі болып табылады. Физиканы зерделеу барысында алатын білім адам баласының мүмкіндіктерін арттыра отырып, оның техникалық дамуын сенімді түрде алға басуын қамтамасыз етеді. Сондай-ақ, коғамдық сананың дамуына ықпал етеді және қоршаған ортамен үйлесімділікті сақтауға тәрбиелейді [3].

Адам баласы мен қоршаған ортаның байланысы, олардың бірлестігі және табиғаттың біртұтастығы туралы идеялар физика мазмұнының негізі болып табылады. Осындай идеяларды кіріктіріп оқыту студенттердің санасында дүниенің біртұтастығы туралы түсініктерді қалыптастырады және адам баласы оған әсер етуші саналы құраушысы ретінде қарастырылады. Кіріктірілген идеяларды оқыту қазіргі таңда адамзат алдында тұрған ғаламдық экологиялық мәселелерді шешудің тәсілдерін құру мүмкіндігіне қол жеткізуге, сондай-ақ, студенттердің өмірлік және кәсіби маңызды практикалық біліктерін шыңдауға жағдай жасайды. Ғылым мен техниканың қазіргі даму деңгейі болашақ кәсіби іс-әрекетінде физиканы пайдаланатын болашақ мамандардың тек физикалық білімдеріне ғана емес, сонымен қатар қолданбалы сипаттағы білімдеріне де жоғары талаптар қойып отыр. Адам алған білімдерінің жиынтығын өмірінде күнделікті тұрмыста, кәсіби іс-әрекетінде белсенді пайдалануы жалпы мәдениеттің маңызды бір бөлігі. Сондықтан, физиканы оқытудағы дәстүрлі бағыттарының біріне қолданбалы бағдарлылықтың мәселелерін кіріктіру болып табылады. Заманауи физикалық білімнің маңызды бағытына физика курсының қолданбалы бағдарлылығы және оның мазмұны мен оқыту әдістемесінің практикамен байланысын жүзеге асыру жатады.

Физиканы оқытудың практикалық бағдарлылығы - оның мазмұны мен әдістерін есептерді шешу арқылы физикалық теорияны оқып үйренуге бағдарлау, сонымен қатар, студенттердің өз бетінше іс-әрекет жасауын қалыптастыру. Физиканы қолданбалы және практикалық бағытта оқытуды жүзеге асыру жолдары өте кең ауқымды әдістемелік мәселе болып табылады. Алайда, нақты физиканы оқыту үдерісінде қолданбалы және практикалық бағдарлылық өзара байланысты. Сондықтан да, ұғынуға жеңіл болу үшін біздің зерттеуімізде осы екі түсінікті бір атаумен - физиканы оқытудың қолданбалы бағдарлылығы деп қарастырдық.

ЖОО-да физиканы оқытудың қолданбалы бағдарлылығы жайлы ғылыми зерттеулерге шолу жасау оның анықтамасын тұжырымдауға мүмкіндік берді.

Ендеше, ЖОО-да физиканы оқытудың қолданбалы бағдарлылығы деп - оқытудың мазмұны мен әдістерін, физикалық теориялар мен заңдарды ғылыми білімнің жаратылыстану салаларындағы, физиканың басқа да пәндеріндегі, болашақ кәсіби іс-әрекетіндегі мәселелерді физика ғылымына тән әдіс-тәсілдерді АКТ-ны пайдалану арқылы шеше алу икемділіктерін қалыптастыруға бағдарлауды түсінеміз. Әдебиеттер


  1. Якутова М.И. Пути реализации прикладной направленности курса алгебры восьмилетней школы: дис. ... канд. пед. наук: 13.00.02 - М., 1988. - 219 с.

  2. Berkimbayev K.M., Sarybayeva A.Kh., Usembayev I.B., Ramankulov Sh.Zh. Teaching of using information and computer technology for preparation of competitive specialists // Materials of the ii international «Research and practice conference» (http://science-canada.com/04-2013-2.pdf), Vol. II, Westwood, Canada, April 17th, 2013, р.425-429

  3. Урсова О.В. К вопросу о формировании и развитии ИКТ-компетентности учителя-предметника // Развитие региональной образова-тельной информационной среды "РОИС-2006": Материалы межрегиональ-ной научно-практической конференции - Санкт-Петербург, 2006, с. 51-53

ОСОБЕННОСТИ ИСПОЛЬЗОВАНИЯ ЭЛЕКТРОННЫХ УЧЕБНИКОВ В ПРОФЕССИОНАЛЬНОЙ ПОДГОТОВКЕ БУДУЩЕГО ПЕДАГОГА Сарыбаева А.Х., Усембаева И.Б., Толегенова Г.И.

Международный казахско-турецкий университет имени К.А.Ясави, г.Туркестан, Республика Казахстан (161 200, пр.Б.Саттарханова, 29)

В условиях информатизации образования увеличиваются требования к профессиональной подготовке будущего педагога, усложнились функции преподавателя, который должен владеть компьютерной грамотностью. Навыки работы с компьютерной техникой составляет основу компьютерной грамотности педагога, которая представляющей собой умение целенаправленно работать с информацией и использовать ее для получения, обработки и передачи компьютерную информационную технологию, современные технические средства и методы.

В настоящее время особое внимание в процессе обучения уделяется электронным образовательным ресурсам. Насыщенные информацией логически увязанные материалы изучаемых дисциплин обычно содержатся в электронных учебниках. Поэтому в этом направлении необходимо использовать в разумных пределах широкий арсенал возможностей компьютерных технологий.

Электронными образовательными ресурсами (ЭОР) называют учебные материалы, для воспроизведения которых используются электронные устройства. Среди электронных образовательных ресурсов можно выделить: а) текстографические (материал учебника представляется на экране компьютера, а не на бумаге; при необходимости его можно распечатать); б) гипертекстовые (текстографические с навигацией по тексту); в) это ресурсы, целиком состоящие из визуального или звукового фрагмента; г) мультимедиа электронные ресурсы (на наш взгляд одни из самых перспективных в процессе образования ресурсов, электронные учебники и виртуальные лабораторные комплексы).

Электронные образовательные ресурсы способны дополнить "экспериментальную" часть курса физики и значительно повысить эффективность уроков.

Проблема совершенствования профессиональной подготовки будущих специалистов -физиков, обновления содержания и технологии обучения является постоянным объектом активного исследования и теоретического осмысления.

При совершенствовании профессиональной подготовки будущих специалистов -физиков важное значение имеет использование информационных технологий с одной стороны, а с другой - эффективная технология и их применения в процессе обучения.

И это определило решение противоречий между созданием, использованием и теорией электронных образовательных ресурсов, решение потребности инновационных технологий и их практической проблемы в процессе профессиональной подготовки студентов, особенно обучение будущих специалистов - физиков электронным образовательным ресурсам и формирование их умений и навыков на практике.

В настоящее время формирование подготовки будущих учителей является актуальной проблемой и рассматриваются многими учеными.

Подготовка - это первоначальное состояние любого выполняемого действия. Исследователи также доказали и обращают внимание на то, что начинающий какое то новое дело не может мгновенно достичь высоких результатов [1].

М.И. Дьяченко в своих работах рассматривал такие профессионально-показательные элементы подготовки формирования выпускников вузов - будущих учителей, как общая характеристика будущего учителя, основной обьект профессиональной деятельности, придерживание направлением будущего учителя, готовность к обучению общим знаниям и развитие мышления, наличие особого усердия и способности.

Совершенствование профессиональной подготовки будущих специалистов - физиков на основе электронных образовательных ресурсов реализуется обеспечением учебного процесса, учебными материалами [2].

При создании электронных учебников мы руководствовались следующими принципами:


  1. Принцип научности. Обеспечение содержания учебного материала научной достоверной информацией - выражает необходимость учитывания последние научные достижения. Процесс усвоения учебного материала через электронный учебник должен создаватся в соответствии с современными способами научного познания (эксперимент, сравнение, контроль, абстракция, обобщение, уточнение, аналог, индукция и дедукция, анализ и синтез, методы моделирования), а также математическому и системному анализу. Например, законы Ньютона и Кеплера, космические скорости, т.д.

  2. Принцип проблемного обучения. Обучение в случае важности учебно-позновательного действия. При поиске путей решения проблемных ситуации У студентов активно развивается мышление. Такие дидактические требования выгоднее выполнять с помошью электронных учебников. Например, численные значения инерциальной и гравитационной масс анализируем с помощью проблемных вопросов.

  3. Принцип наглядности выражает необходимость формирования у студентов представлений и понятий на основе всех чувственных восприятий исследуемых обьектов, их макетов или моделей. В электронном учебнике исполнение требования наглядности должно обеспечиватся на новом и высоком уровне. Использование элементов мультимедиа охватывает все каналы информационного восприятия человека.

4. Принцип интерактивности, активизированности, организованности самостоятельной
работы. Так как электронный учебник (ЭУ) предназначен в первую очередь для
самостоятельной работы, то обучаемый должен подходить к нему сознательно.

5. Принцип систематичности и последовательности. Электронные формы должны


позволять легко и удобно систематизировать весь материал учебника и расположить его в
удобной для изучения последовательности. Например, закон сохранения импульса движения
требует системности.

В добавок названным выше педагогическим принципам стоит освоить следующие специальные дидактические условия связанные с использованием современных информационных и телекоммуникационных технологии (на основе Интернет материалов):



  1. Условие адаптированности. Адаптировать электронный учебник под личные возможности студента. Это адаптирование знании в процессе обучения на психологические особенности студента.

  2. Условие интерактивности в обучении. В процессе обучения должна быть связь между студентом и электронным учебником. ЭУ должен обеспечивать интерактивный диалог или обратную связь. Основное условие организации интерактивного диалога наличие обратной связи со студентом использующим электронный учебник.

3. Компьютерное визуальное условие. Сравнительный анализ современных средств
отображения информациии (компьютеры, мультимедииные проекторы, виртуальные
средства, программное обеспечение), качества электронной книги.

  1. Условие развития интеллектуального потенциала. С помощью ЭУ формировать различные виды мышления (алгоритмичное, наглядное отображение, рефлексное, теоретическое) , способность принимать правильное решение в трудных ситуациях и квалификации обработки информации.

  2. Условие структурно-функциональной связи. Указать все необходимые учебные материалы ЭУ.

6. Условие обеспечения непрерывности дидактического цикла обучения [3].
Главной задачей при создании электронного учебника является повышение уровня

знаний и обученности студентов по разделам курса физики, а так же обеспечение качества изучения отдельных тем дисциплины, чему в большой степени может способствовать использование информационных и коммуникационных технологий [4].

Электронный учебник позволяет легко находить нужную информацию, возвращаться к пройденному материалу, дает возможность наиболее полно изучить материал, что делает учебное пособие привлекательным, доступным и в свою очередь это благотворно влияет на обучаемого. Содержание материала изложено с применением аннимации легко и доступно, ясно. Текстовый материал снабжается: рисунками, таблицами, наглядными примерами, облегчающими восприятие материала, тестами для контроля знаний студентов по пройденному разделу.

Электронный учебник предоставляют уникальную возможность для самостоятельной творческой и исследовательской деятельности учащихся. Студенты действительно получают возможность самостоятельно учиться. Могут самостоятельно провести практическую работу и тут же проверить свои знания. Список использованной литературы:

1. Бидайбеков Е.Ы. Білімді ақпараттандыру жоғары оқу орындарында мамандар
дайындау бағыты ретінде. // "Үздіксіз кәсіби білім беру жүйесінде ақпараттық және
инновациялық технологияларды пайдалану" атты Халықаралық ғыл.-тәж. конф. матер. -
Қызылорда: "Эверо", 2007. - Б. 19-23.

2. Дьяченко М.И. Психологические проблемы готовности к деятельности. -М.:Изд-во

БГУ, 1976. -176 с.


  1. Усембаева И.Б., Беркімбаев К.М., Сарыбаева Ә.Х., Мейірбекова Г. Болашақ мамандарды дайындауда ақпараттық және телекомуникациялық технологияларды пайдалану ерекшеліктері // Абай атындағы ҚазҰПУ Хабаршысы. - 2013. - №3 (39). - Б. 105­109.

  2. Усембаева И.Б., К.М.Беркімбаев., Ә.Х.Сарыбаева. Білімді ақпараттандыру жағдайында электрондық оқулықты құрудың ұстанымдары // «Проблемы совершенствования обучения математике, физике и информатике в школе и вузе» международная научно-практическая конференция. - Алматы, 2014. - С. 111 -115.



ЖАРАТЫЛЫСТАНУ ПӘНДЕРІН ДАМЫТУ ҰСЫНЫСТАРЫ. Лаханова К.М. Дуйсембаева Б.Т.,Тастемирова Б.Т

Қожа Ахмет Ясауи атындагы Халықаралық Қазақ-Түрік университеті, Түркістан қ.

Қазақстан егеменді ел болып, тәуелсіздіктің тура жолына түскелі де білім беру жүйесінде шешімі табылмаған мәселелер баршылық. Еліміздің болашағы қазіргі жастарға байланысты, Президентіміз Н.Назарбаевтың 2030 жылға дейінгі жасаған бағдарламасын іске асыруға белсене қатысатындар қазіргі мектеп қабырғасында жүрген жас жеткіншектер. «Не ексең соны орасың» демекші біз оларға қандай білім беріп, тәрбиелесек, олар сондай жеміс береді. Еліміздің ертеңгі жақсы қызметтерін, кәсіпкер, шебер мамандарын даярлау-қазіргі білім беру ісінің алдында тұрған зор міндет.

Қазіргідей әлемдік ғаламдану процесі кезінде ақпараттар ағымынан адам баласы өзінің ұдайы дамып отыруына керекті ақпаратты саралап, пайдалана білуі-бүгінгі уақыттағы басты мәселе. Осыдан кейін туындайтын мәселелердің бірі- жастарға сапалы білім, саналы тәрбие орта мектепте, колледжде, жоғарғы оқу орындарында білім беру ісін оқытудың жаңа инновациялық әдістерімен толықтыру, оқытудың жаңа технологияларын іздестіру, оқушыны, студентті ақпаратты талдай білуге, ақпараттық технологияларды тиімді пайдалана білуге үйрету. Ақпараттық технологияларды игеру қазіргі заманда әрбір жеке тұлға үшін оқу мен жазуды меңгеру қажеттілігі сияқты қажетті шартқа айналуы қажет.

Жан-жақты білімді, іскер маман даярлауда мектепте, колледжде, жоғарғы оқу орындарында жаратылыстану пәнінің атқарар рөлі зор. Қазіргі таңдағы жаратылыстану пәндерінің проблемалары бүгінгі үлкен экологиялық дағдарыс, әр түрлі аурулардың көбеюі, орман, тоғай, жайылымдардың жойылуы, тозуы, өзен, көл, аулалардың ластануы, т.б. мәселелер.

Экологиялық апаттардың барлығы да оқушылардан бастап мекеме басшысына дейінгі қызметкерлердің экологиялық және жаратылыстану жайлы білімнің жоқтығынан не аздығынан туындауда.

Мектептегі жаратылыстану пәні ауыл балалары үшін айналадағы табиғатқа, жануарлар мен өсімдіктер дүниесіне сүйіспеншілік көзі. Ауыл балалары мен қала балаларының табиғат, өсімдік, жануарлар туралы түсінігі әр түрлі. Сондықтан, оқулық бірдей болғанмен, сабақтың өткізілу әдісіне өзгешелік болғаны жөн. Ауыл мектептеріндегі оқу бағдарламасында, экологияға, агротехникалық пәндерге, экономикалық тиімділікке, табиғат қорғауға көп көңіл бөлінуі керек. Ауыл мектептерінің өзін-өзі қаржыландыру ісін қамтамасыз ететін жаратылыстану пәні мұғалімдері. Олар оқушыларды сабақтан тыс уақытта егісткке, өндірістік бригадада жұмыс істетеді.

Экономикалық тиімді, экологиялық таза жеміс және көкөніс өсірудің жаңа әдістеріне негізделген бұл еңбек әрі эксперименттік тәжірибе, оқушыларды мамандық таңдауға, сондай-ақ еңбекшіл болуға баулаиды.

Қазіргі ауыл мектептерінде кездесетін қиындықтар-мектептің материалдық-техникалық базасының әлсіздігі, химия, биология кабинеттеріндегі реактив, көрнекі дидактикалық құралдардың жетімсіздігі, мектеп үйінің су құбыры, жарық, жылу жүйелерінің ескіруі немесе мүлдем жоқтығы, көптеген мектеп үйінің санитарлық-гигиеналық талапқа сай еместігі.

Бұдан басқа мектеп мұғалімдерінің жаратылыстану пәнінен білім беруінде де біршама олқылықтар орын алуда. Мысалы, жаратылыстану пәндерін оқытудың өмірден алшақтығы. Оқыту барысныдағы өмірмен тікелей байлаыстың аздығы (ауылшаруашылық өндірістеріне танымжорық, зертханалық-практикалық сабақтың және оқу-тәжірибе жұмыстарының маман кәсіпкерлермен кездесудің аздығы) адамның күнделікті тіршілігінде кездесетін табиғат құбылыстары мен заттар туралы толық түсініктің болмауы, табиғат ресурстарын пайдалану туралы жаңа мәліметтердің жоқтығы, оқушыларды тәрбиелеудегі формалдылық (эстетикалық, адамгершілік, еңбек тәрбиесі, табиғатты қорғау, т.б.) пәнді оқыту барысында күн талабына сай туындаған озат тәжірибелерді пайдаланбау, сабаққа қызықты деректерді, танымдық материалдарды пайдалану, т.б.

Осы атаған мәселелердің барлығы қосылып, нәтижесінде оқушылардың жаратылыстану пәніне қызығуы төмендейді. Мұндай келеңсіздікке жол берілмеуі үшін жаратылыстану пәні бастауыш сыныптан бастап мектеп бітіргенге дейін толық, сапалы жүргізілуі қажет.

Табиғат және ондағы құбылыстар, заттар туралы алғашқы негіз бастауыш сыныптарда қаланады. Жаратылыстану туралы білім беруде негізгі міндетті оқу V-ІХ сыныптарда, жоғары Х-ХІ сыныптарда 2 түрлі бағытта жүргізіледі.

Бірінші сатыда мектеп бағдарламасындағы мемлекеттік стандартқа сай жасалынған дәстүрлі оқыту болса, екінші сатыда тереңдетіліп оқытылатын әр түрлі биологиялық-химиялық профильдерге бағытталған бағдарлама.

Ауыл мектептерінің, оның ішінде жаратылыстану пәндерінің беделін көтеру үшін шешімі табылмаған мәселелер көп-ақ. Мектеп ісіне президент пен Үкіметтің үлкен қамқорлығы болса, мемлекет тарапынан шешілетін проблемаларға мыналарды айтуға болар

еді:


а) білім берудің әлеуметтік статусын түбегейлі өзгерту;

ә) педагогика ғылымын, білім беру ісін экономикалық негізде қайта құру;

б) әрбір мектептің құқықтық, шаруашылық, қаржылық дербестігіне жағдай жасап
көмек ету;

в) педагогикалық еңбектің қоғамдық әлеуметтік беделін көтеріп, мұғалімнің кәсіби


шеберлігін дамытуға жағдай жасау;

г) ауыл мектептерінің ассоциациясын құру, оған құқықтық мәртебе беру. Олар


Республикалық, облыстық, аудандық дәрежеде құрылса, осы деңгейдегі мәселелерді шешуге
үлес қосары анық.

Жаратылыстану ғылымдарының ғалымдары:

а) биология, химия және география пәндері бойынша жасалған төл оқулықтарды әрі
қарай жетілдіре түссе;

ә) биология пәнінен терминдер сөздігінің аудармасы мектепте, колледжде, жоғарғы оқу орындарында бірдей,сапалы болса;

б) химия пәнінен «Қазақстан химиясы» оқулығын жазу мерзімі туған тәрізді. Ол
оқулықта өз еліміздің химиялық ресурстары мен өнімдері (мұнай, көмір, темір,
тыңайтқыштар, т.б.) негізге алынса;

в)әдістемелік нүсқауларды, қосымша материалдарлы, карта, жүйелік көрнекі құралдары, кестелерді көп әрі қазақ тілінде шығаруға атсалысса, істің алға басқаны. Жаратылыстану пәні мұғалімдері өз тарапынан: а)әр сабақты халықтық педагогика негізіне сүйеніп өткізсе; ә) сабаққа жергілікті материалдарды көбірек пайдаланса;

б) сабаққа қызықты танымдық материалдарды көп ендірсе;

в) сабақты дәстүрлі емес әдістермен ұйымдастырса;

г) сабаққа озат тәжірибелерді көп ендіріп, сабақтың инновациялық түрлеріне кең жол
ашса, нұр үстіне нұр.

Жаратылыстану пәні мұғалімдерінің негізгі міндеті: жас жетекшілерге пән негіздері бойынша сапалы білім беріп, табиғат туралы, ондағы құбылыстар, заңдылықтар, заттар, қосылыстар туралы тиянақты ұғым қалыптастыру, елдің ертеңгі иелері өздері екеніне сендіру. «Жұмыла көтерген жүк жеңіл» демекші білім беру саласында жаратылыстану ғылымдарының өзіндік орны ерекше екенін ескеріп, жастарды сол бағытқа қызықтыруға барша азаматтар атсалысқаны абзал.



БОЛАШАҚ ИНФОРМАТИКА МҰҒАЛІМДЕРІН КӘСІБИ ДАЙЫНДАУДЫҢ ӘДІСТЕМЕЛІК ЖҮЙЕСІ Назарова Айнұр Серікқызы

Қазақстан, Түркістан қ., Қожа Ахмет Ясауи атындагы Халықаралық қазақ-түрік

университеті

Дүниежүзілік білім беру жүйесінің қазіргі таңдағы даму кезеңі білім беру жүйелерінің алмасуымен, жоғары мамандандырылған маман дайындаудың ашық түрде жеке-бағдарланған жүйесінің қалыптасуымен сипатталады. Жылдам дамыған еңбек нарығы жан-жақты білімі бар, кәсіби салада жоғары дәрежелі білімге ие, жаңа әлеуметтік-экономикалық шарттарға, жағдайларға бейімделуге икемді, қазіргі ақпарат кеңістігінде емін-еркін бағдарлауға қабілетті жаңа түрдегі мамандарға мұқтаж. Дәл осы сапалар қазіргі әлеуметтік-экономикалық жағдайда маманды бәсекеге қабілетті және жеке тұлға ретінде тәуелсіз етеді, ал жүйені талап етуге және кәсіби қызметке жоғары деңгейде дайындауды қамтамасыз етуге бағыттайды.

Ұзақ уақыт жүргізілген дайындаудың дәстүрлі жүйесі біркелкілігімен, қатаң түрдегі регламентпен, оқу жоспарларының және пәндерінің тұрақтылығымен сипатталған, қазіргі таңда білім беру қажеттіліктерін қанағаттандыра алмайды. Сондықтан, қазіргі ғылыми-техникалық және әлеуметтік даму кезеңінде мамандарды дайындаудың әдістемелік жүйесін жетілдіру білім беруд