358
Білік декалы станоктарға түсетін орташа салыстырмалы салмақты
біле отырып берілген өнімділікті зауыт үшін талап етілетін білік де
-
калы желінің жалпы ұзындығын (L, см) немесе біліктердің берілген
жалпы ұзындығында зауыттың мүмкін өнімділігін келесі формуламен
анықтауға болады:
,
мұндағы: Q – зауыт өнімділігі, т/тәулік; q – біліктің 1 см ұзындығына са
-
лыстырмалы салмағы, т/тәулік.
Қарақұмық сұрпы мен оның өсу ауданына байланысты дәннің әр ірі
партиясы үшін бөлек фракциялардың орташа шығымын анықтауға бо
-
лады.
Бөлек фракцияларды өңдейтін жүйелер бойынша білік декалы
желілердің жалпы ұзындығын үлестіруде шығымнан басқа тағы қара
құмықтың бөлек фракцияларын қауыздау әсерін немесе әр фракцияның
өңделген қарқұмық мөлшеріне қатынасы бойынша ядрица, продел және
ұнтақтың жалпы шығарылуын да ескерген жөн.
Берілген фракцияның қарақұмық шығымын (%) біле отырып, осы
фракцияның қарақұмық қауыздау тиімділігін орната отырып, жүйеге
қауыздалмаған дәндерді қайтару есебімен берілген жүйеде өңдеуге
түсетін өнім мөлшерін есептеуге болады.
,
мұндағы: Q –
зауыт өнімділігі, т/тәулік; p
n
–
зауыттың тәуліктік
өнімділігінен 100ге бөлінген берілген фракцияның бастапқы дән
мөлшері %бен (берілген фракцияның 30% мөлшерінде дәні түскенде
p
n
=0,3).
Бірақ, бастапқы дәннен басқа кез келген фракцияға қызмет ететін әр
жүйе қайта қауыздауға жіберетін қарақұмықты да өңдіреді. Қауыздау
коэффициенті жоғары болған сайын қауыздаудан кейін өнімдерді алу
жоғары болады және қайтара қауыздау үшін жүйеге өнім аз түседі.
Берілген фракцияның дәні үшін қауыздаудың орташа коэффициентін
E
n
біле отырып, өз жүйесіне әр фракцияның қарақұмық қайтару коэф
фициентін r
n
табуға болады:
359
Бұл коэффициент толық қауыздауды қамтамасыз ету үшін берілген
жүйе бастапқы дәннің қаншалықты
мөлшерін өндіру керектігін
көрсетеді. Е
1
=50 қауыздау коэффициентінде r
1
=2, ал E
2
=25 қауыздау
коэффициентінде r
2
=4 болатыны анық.
Енді берілген фракцияға қызмет ететін жүйемен
өңделетін
қарақұмықтың нақты мөлшерін (G
n
т/тәулік) анықтау қиын болмайды.
Ол келесі формуламен анықталады:
p
n
r
n
=m
n
туындысы – зауыттың тәуліктік өнімділігінің қай бөлігі берілген
жүйемен өңделетін дәнге кететінін көрсететін жүе тиеу коэффициенті.
Барлық жүйенің
коэффициент жиынтығы m
n
барлық зауыт үшін
қарақұмық айналым коэффициентін береді.
Барлық жүйенің жалпы өнімділігі:
Егер L арқылы барлық білік декалы желінің жалпы ұзындығын
белгілесек, онда қарақұмықтың әр фракциясын өңдеуге қажет білік де
-
калы желінің l
1
, l
2
, l
3
....l
n
ізделіп отырған ұзындығын келесі формуламен
анықтауға болады:
Мысал.
Орташа салмақты q 240 кг/тәулік қабылдай отырып өнімділігі
150т/тәулік қарақұмық зауытында білік декалы желіні үлестіру есебін
жүргіземіз.
Білік декалы желінің жалпы ұзындығы:
см
Қарақұмықты фракция бойынша үйлестіру және бөлек фракцияларды
өңдейтін жүйе бойынша коэффициенттер жайлы орташа мәліметтерді
құрып әр жүйенің салмағы мен бөлек фракцияны өңдеуге қажет білік
декалы желінің ұзындығын есептейміз.
Есептеу нәтижесі 110кестеде берілген.