Сабақтың көрнекілігі: тірек-сызба, Сабақтың пәнаралық байланысы: Химия



бет4/20
Дата31.12.2019
өлшемі3,68 Mb.
түріСабақ
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   20

Морис Хью Уилкинс

(1916 ж.т.)

ізді.


Тақырыптың түйіні

1. ДНҚ молекуласы екі жілшеден түратындыктан молекулалык массасы нәруыздан жоғары болады. Табиғаттары алуан түрліліктің сакталынуы ДНҚ-нын акпаратына байланысты.

2. ДНК полимерге жатады, оның мономерлерінің рөлін төрт нуклеотид (аденин, тимин, цитозин, гуанин) аткарады.



34



Джеймс Уотсон

(1928 ж.т.)

Америкалык биохимик. Молекулалык биология саласында зерттеу жұмыс-тарын жүргізді. Нәруыз биосинтезі кезіндегі РНҚ-нын рөлін зерттедІ. Нобель сыйлығыньщ лауреаты (1962 ж.)

Фрэнсис Крик

(1916 ж.т.)

Ағылшын биофизигі өрі генетигі. Моле­кулалык биология саласында зерттеу жұмыстарын жүргізді. Дж.Уотсонмен бірге ДНҚ кұрылымынын моделін жасады. Нобель сыйлығының лауреаты (1962 ж.)

3. Нуклеотид тізбектері азоттык негіздері аркылы сутектік байланыспен өзара байланысып, кос сакиналы ДНҚ піиыршығьш түзеді

4. ДНҚ молекуласының екі жіпшеден түратындығын жөне нуклеотидтердің азоттык негіздері сутектік байланыспен байланыса-тынын америкалык биохимик Дж.Уотсон мен агылшын биофизигі өрі генетигі Ф.Крик рентгенкүрылымдык өдіспен аныктады.



Сұрақтар мен тапсырмалар Мына кестені толтырындар.

Биология 10-сынып

Cабақтытың тақырыбы: Нуклеин қышқылдарының химиялық құрамы

Сабақтың мақсаты: 1. Оқушыларды нуклеин қышқылдарының химиялық құрамымен

таныстыру.

2.Дүпиетанымынын арттыра отырып,оқу материалдарын толық меңгеру қабілетін дамыту.

3.Ұйымшылдыққа тазалыққа тәрбиелеу.

Сабақтың типі . Жаңа сабақ

Сабақтың түрі: Зерттеу

Сабақтың көрнекілігі: тірек-сызба, Сызбанұсқа

Сабақтың пәнаралық байланысы: Химия.

Сабақтың әдісі: Сұрақ жауап,баяндау, кесте толтыру. .

Сабақтың барысы: І. Ұйымдастыру бөлімі.

ІІ. Жаңа сабақты түсіндіру.

ІІІ. Бекіту

ІV. Үйге тапсырма беру.

V. Үй тапсырмасын тексеру

VІ. Бағалау

ІІ.Нуклеин кышкылдарының азоттык негіздері, рибоза мен дезоксирибоза қосылып нуклеозид түзеді. Құрамына азотты негіз, рибоза немесе дезоксирибоза ж\е фосфор Кышкылының қалдығы кіретін косылыс нуклеотид деп аталады.


ДНҚ-ның қүрылымы



Нуклeoпротеид

Нуклеин кышкылдары

(ДНҚ немесе РНҚ)


Жай нэруыз (протамин мен гистон: альбумин немесе глобулин)




мононуклeoпротеид

Аминқышқылдары



Нуклeoзид


Н3РО4



Азоттық негіздер (пуриндік немесе пиримидиндік негіздер)



Көмірсутек, рибоза немесе дезоксирбиоза

пуриндік — аденин мен гуанин ж\е пиримидиндік — тимин, урацил ж\е цитозин.нуклеотидтің молекуласы азотты негізден, дезок-ирибозадан және фосфор қышкылының қалдығынан тұрады. азотты негіз аденин — А, тимин — Т, цитозин — Ц, гуанин — Г әріптерімен танбаланады. Аденин мен гуаниннің азотты негіздері қос сакиналы, тимин мен цитозин бір сақиналы екендігі белгілі.

Нуклеотидтердін әр тізбегі өзара ұқсас буындары — дезоксирибоза мен фосфор қышқылының қалдықтары арқылы байланысады. Енді ДНҚ-ның қосарлы сақинасы- бір тізбектің азотты негіздері екінші тізбектің азотты негіздерімен сутектік байланыс аркылы қосылыс түзеді. Сутектік байланыстың түзілуі — олардың азоттык негіздерінің өте жакын түйісуінің белгілі бір заңдылыққа бағынады. бір тізбекте А орналасса, оның карсысындагы екінші тізбекте Т орналасады, демек, А-ға Т комплементті, ал Г-ге Ц комплементті

Т мен Ц арасында үш сутектік, ал А мен Т арасында екі сутектік байланыс түзіледі. Сутектік байланыс неғұрлым жиі болса, ДНҚ жіпшелері берік ж\е оның мол-ң қозғалғыштығы тұракты сақталады.

ДНҚ — макромолекула, оның мономерлерінің рөлін нуклеотид атқарады, оларға: аденин, гуанин, тимин жөне цитозин жатады. Олардың алдынгы екеуі екі, ал калғандары бір сакиналы, өр нуклеотид бесбүрышты кантпен косылган фосфат тобы мен азоттык негізден түрады. Осы фосфат тобы мен қанттың қалдығынан тұратын ұзын шиыршықты молекуланы қант- фосфорлы тұға дейді.

ІІІ.Америкалык биохимик Э.Чаргаффтың ережесі бойынша, ДНҚ молекуласындагы пуриндік және пиримидиндік негіздердің арасында сандық сәйкестіліктің бар .

1.ДНҚ молек-дағы адениннің мольдік мөлшері А : Т = 1.

2.ДНҚ молек-ғы гуаниннің мольдік мөлшеріне тең: Г ; Ц = 1.

3. Шыққан тегіне байланыссыз әр түрлі ДНҚ-ның мол-ғы пурин негіздерінін қосындысы пиримидин негіздерінің қосындысына тең: А + Г = 1

Т+Ц

4. 1962 жылы орыс биохимиктері А.Н.Белозерский ж\е А.С.Спирин нуклеотидтердің кұрамын анықтап, сипаттау үшін еретиелік коэффициенті деген ұғымды енгізді.

Г + Ц

А + Т


ДНҚ молекуласы — үш құрылымды. ДНҚ-ң І реттік кұрылымына оның молекуласындағы нуклеотид қалдықтарының белгілі тәртіппен кезектесіп қайталануы жатады. ДНҚ-ның ІІ реттік құрылымы — оның шиыршықты, ягни көптеген дезоксирибонуклеотид тізбектерінің оралым түрінде болуы. Әр тізбектің орамы 10 кос нуклеотидтен тұрады, бір орамныңұзындығы 3,4 нм болады. Нуклеотидтердің L- 0,34 нм-ге тең. Олардың диа­метр! —1,7 нм .

ДНҚ-ның үшінші реттік құрылымында оралым кеністікте бүктеліп орналасады.

Нуклеин кышкылдары екіге бөлінеді: дезоксирибонуклеин қышкылы (ДНҚ) және рибонуклеин кышқылы (РНК). Олардың бүлай аталу себебі, нуклеотид молекуласының кұрамына кіретін пентозаның түріне байланысты. Егер молекуласының 1,7 нм , күрамына пентозаның өкілі дезоксирибоза кірсе ДНҚ, ал рибоза кірсе, РНҚ деп аталады.

VІ.



Нәруыздың қасиеттері
Жаңа сабақтың сұрақтары
Жасуша орталығы
Прокариоттар.
Тынысалу –кезінде соңғы өнім
Фотосинтез үрдісі
Грегор иоганн мендель



Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   20


©engime.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет