Байланысты: Сборник конф Фараби Әлемі 2023 химфак-печать
ҚҰРАМЫНДА БАҒАЛЫ МЕТАЛДАРЫ БАР ҚАЛДЫҚТАРДЫ ГИДРОМЕТАЛЛУРГИЯЛЫҚ ТӘСІЛМЕН ӨҢДЕУ Амантайұлы Қ. Ғылыми жетекші: х.ғ.к., доц. Жусупова А.К. Әл - Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті amantaiuly.kanat@gmail.com Қазіргі таңда жеке елдердің әрқайсысы өздерінің ұлттық экологиялық стандарттарын
белгілей бастады және бұл өндірістік саладада маңызға ие. Бұл жұмыста кен қалдықтарынан
бағалы металдарды алу үшін шаймалау мен еріткіштің дәйекті экстракциясы, электролиз
тәсілдерін біріктіруге негізделген жаңа әлеуетті гидрометаллургиялық процестің дамуы
туралы баяндалады. Кен қорларының сарқылуы төмен сортты қалдық материялдарға деген
қызығушылықты арттырды. Осыған байланысты металлургия өнеркәсібі үшін ағымдағы
қажеттіліктерге бейімделген және құрамы жағынан күрделі кіші полиметалл
матрицаларынан металдарды алуға қабілетті тиімдірек, үнемді, экологиялық таза
гидрометаллургиялық
процестерді
дамыту
міндеті
тұр.Гидрометаллургия
оңай
басқарылатын процес және салыстырмалы түрде төмен шығындармен, металдарды жоғары
қалпына келтіру жылдамдығының арқасында қайталама ресурстардан металдарды алу үшін
бүкіл әлемде сәтті қолданылып келеді.Біз
құрамында бағалы металдары бар қалдықтарды
гидрометаллургиялық тәсілмен өңдеу барысында бірнеше жекелеген процесстерді
қарастырамыз.
Бірінші металдарды шаймалап бөліп алуды зерттеу, құрамдық ерекшелігіне қарай
шаймалаушы cұйықтықты, (NH
4
Cl,H
2
SO
4
,NaOH) таңдау. шаймалаушы cұйықтықтың
(NH
4
Cl,H
2
SO
4
,NaOH) реакцияға түсіу әсерін зерттеу.
Екіншіден экстракция (
solvent extraction method
) бөліп алу әдісі негізінде әрбір
металды бөліп алу үшін шаймалау ерітіндісінен CYANEX® 270, CYANEX® 272 ,
D2EHPA(P204), көмегімен еріткіш экстракция сынақтарын жүргізіу.
Үшінші мырыш электролизі
(Electrowinning zinc),
мыс электролизі
(Electrowinning
copper),
қорғасын электролизі
(Electrowinning lead) процесстері үшін тиімді
электролиз
шарттарын табу.Суалту және кристалдау фракциясын(fractional crystallization) қолданып
мырыш сульфаты мен мыс сульфаты cяқты үлкен көлемді өнімдерді алу. Гидрометаллургия
түрлі қалдық сулардың сапасын арттыруға, сақтауға және қалдықтарды қауіпсіз үнемді
өңдеуге, кәдеге жаратуға негізделген әдіс болғандықтан, оны тұрақты дамытып, тиімді
доктринаға айналдырудың маңызы өте зор.
«Фараби Әлемі» атты студенттер мен жас ғалымдардың халықаралық конференциясы
263