Кіріспе. Жұмыстың жалпы сипаттамасы. Дипломдық жұмысының өзектілігі



бет3/4
Дата04.11.2016
өлшемі1,26 Mb.
түріДиплом
1   2   3   4
. / 12. 65-67/

...Бір ай демалысым бітіп , майданға қайта аттандым.

Майданнан аман- есен оралғанша Ғабит ағаны көрген жоқпын менің майданнан аман келген хабарымды естіген соң, 1945 жылы шыққан «Қазақ батыры» деген шағын кітапты маған сәлемдеме ретінде беріп жіберген екен. Ол кітап баспадан шығысымен республикаға таралып, біздің облыста да даңқы жер жарыпты..

...Кітап дүниеге келгенде астанаға жеттім, ұлан-ғайыр той болды. Бір оңаша қалған сәтте Ғабең: «Қайырғали, сен енді менің әдебиеттегі де, өмірдегі де ұлымсың »,- демесі бар ма?!...

Ғабит- аға, мен – іні. Ғабит – қазақтың ұлы жазушысы, мен - әдеби перзенті. Ғабит аға мәңгі тірі! Аруағыңнан айналайын–ай, ешқашан өлмейді ғой, өлмейді!... /14.2/

Өзі танысқан даңқты батыр адамның ерлік істерін басқалар да білсін, оқысын деген ниетпен осы шығарманы жазуды алдына мақсат етіп қояды.

Осылайша көрнекті сөз зергері Қайырғали өміріндегі шындықтың бәрін түгел айтпаса да, ең керекті-ау, қажетті дегендерін оқырман алдына жайып салған.

«Қазақ солдаты» романының басты кейіпкері Қайрош Сарталиев десек, оның негізінде нақтылы өмір шындығы жатыр. Өйткені Қайроштың прототипі — Кеңес Одағының Батыры Қайырғали Смағүлов.

Қайырғали 1919 жылғы 24 ақпанда Гурьев облысының Қайыршақты 24 ауыл кеңесінде, қазіргі «Теңдік» колхозында дүниеге келген. Анасы 14 құрсақ көтерген екен. Соның қазіргі көзі тірісі осы — Қайырғали. Армия қатарына 1939 жылы алынады. Солдаттық өмір жолын Самара (Куйбышев) қаласында бастап, фин соғысына қатысып, 1941 жылы майдандық жолын Ростов қаласында жалғастырып, Кавказ, Новороссийск, Керчьті азат етуге қатысқан. 1943 жылы 17 қарашада Батыр атағын алған. Қазір Атырау қаласында тұрады.

Ғ. Мүсірепов өмірдегі Қайырғалиды повеске, романға сол күйінде көшіре салмаған. Өмірдегі Қайырғали мен шығармадағы Қайырғали арасында ұқсастыкпен қатар айырмашылықтар да баршылық.. Ал повестегі Қайрош пен романдағы Қайрош арасында да өзгешелік, бір-біріне ұқсамайтын ерекшеліктері айқын аңғарылады. Қаламгер алғашқы шығармасында ашылмаған Қайрош мүмкіндігін романда әр қырынан аша, толықтыра түскен. Сондай-ақ повестен белгілі образдың бұрынғы қасиет ерекшеліктерімен шектеліп, қанағаттанып қалмай, сол образ логикасына орайлас көріністер қосқан. Автор романда Қайрошты типтендіріп, біртұтас тұлға жасауға көп көңіл бөлген. Қайрошты жазушы өмірдегі қалыпты, көзтаныс жағдайдан бөліп алып, идеясына орай, тосын жағдайға қойып суреттейді. Кейіпкерлерін керемет ғажайып жағдайларға кезіктіреді. Солай болғанмен де автор дәстүрлі повестегі жолдан шығып кете алмаған. Көне сүрлеу мен жаңа іс қатар жүріп отырады. Кейінгі жөндеуінде автор қосымша детальдар мен көріністер арқылы Қайрошты шынайы көрсетпек болған. Жазушы романда Қайрошты бірден батыр боп туғандай етіп көрсетпеген, қайта сол уақыттың өзінде ержүрек болып қалыптасуын табиғи уақытқа сай берген.

Романдағы Қайырғалидың толғаныстары оқырманды енжар қалдырмайды, өзімен бірге қиялдауға, армандауға жетелейді. Жазушы Қайрошты әртүрлі сүрлеулі жолға салып, өмір сабақтарынан суғарып, оқушы алдына шыңдалған бейне ретінде әкеледі. Қайроштың өсу эволюциясы, өміршең бейнесі — соның айғағы.

«Қазақ солдатының» жазылу тарихы туралы жазушы Ғабит Мүсіреповпен 1982 жылы ҚазПИ-дің филология факультетінің студенті Жанбибі Дүйсенбаева (қазір Манғыстау облысында тұрады) кездесіп, әңгімесін қағазға жазып алған болатын. Жазушыға мынадай сұрақтар қойылған екен.

Сұрақ : — Сіз Қайрош бейнесін жасағанда өмірде болған толық деректерді пайдаландыңыз ба?

Жазушы: — Қайырғалиды Гурьевтен екі рет шақыртып алып, өзінің кісілік ойлау сезімін, сөз байлығын бағдарлап тексердім. Соғыста болған жағдайларды ғана алдым. Мен Қайрошты интеллигент адам ретінде алмадым. Ұлттық типте қарапайым адамдар арасынан шыққан жауынгер бейнесін жасадым. Қарапайым адам — мен үшін өте қымбат адам. Интеллигент болса, Қайроштан гөрі басқашалау болар еді. Жалпы Қайроштың басында болмаса да басқалардың басында болған бірқатар жайттар алынды.

Сұрақ.: — Шеген өмірде болған ба? Прототипі бар ма?



Жазушы: — Шеген өмірде болмаған. Екінші бала Бораш та болған жоқ, Бірақ сол кездегі балалардың типі. Жетім балалар үйінде өскен балалардың өмірін беру мені соған қарай итермеледі,—деген пікірді айтса, ал Қайырғали: « Шеген де, Борашта өмірде болған, «Нефтяник» клубында болған концертті үшеуіміз бірге көргенбіз, соғысқа екеуі де барды. Ал олардың соғыстағы өмірлері маған белгісіз», — деген еді өзімен кездескенімде. Бұл арада осындай екі түрлі пікір қайшылығы да бар екендігін айтуымыз қажет.

Қорыта келгенде, «Қазақ солдаты»—жазушы Ғабит Мүсіреповтің өз кейіпкерін көзімен көріп, тікелей араласқан шындықтан өрбіп, ой елегінен өтіп, көңілде ұзақ уақыт қорытылған, шын толғаныспен жазылған көркем шығарма. /12. 67-68/.

Қазақтың кеңестік дәуірдегі әдебиетінің іргетасын қалауда өзіндік орны бар жазушы Ғ.Мүсіреповтің кешегі Ұлы Отан соғысы тақырыбына жазған күрделі еңбегі—«Қазақ солдаты» романы. Бұл туынды Қайырғали Сарталиевтің өмір кезеңдерін суреттеу арқылы оқушысын Отан тарихының соғысқа дейінгі және соғыс кезеңіндегі өмір ақиқатымен табыстырады.

Кешіп өткен әр оқиға—Қайрош санасының әр сатысындай, әр жанмен танысу, жақындасу, достасу — өз алдына бір мектеп, адам тану, өмір тану мектебі, өсу мектебі. Тіпті кітапта болар-болмас қана орын алатын облыстық оқу орнының меңгерушісімен жүздесу, өзінше бір мектеп: жаманнан безініп, жақсыға талпыну мектебі. Мұндай «мектептер» Қайрош жолында қаншама көп кездесті десеңізші! Қайрошты азамат, интернационалист етіп тәрбиелеген осы мектеп, осы орта.



«Осы мектептерді» Пьер Филибер «жас жанның асыл жүрегіне саяхат» деп өте ұтымды бағалапты.

Сөйтіп, жазушы сезімтал жае геройынын, көңіл-күйін барлай, қадағалай аша отырып, оның дүние танымыныц өскендігін, уақыттың атмооферасын танытады. Сөйтіп, уақыт пен адам бейнесі эпизод, новелла арқылы «Қазақ солдатының» өн бойымда қос өрімделіп қатар тартылады. Бұл — автордың негізгі көркемдік әдісі.

Қайрош өмірінің он үш жылын қамтитын романның бірінші бөлімі, шекараны суреттейтін екінші бөлімінің алғашқы тараулары негізгі оқиға — соғыс алдындағы жағдайды баяндайтын кең түрдегі экспозицияда, ал не бәрі үш жылды қамтитын екінші, үшінші бөлімдердегі қатер-лі шайқастар, қаһарманның ерлігі мен сезімдері, етігімен су кешкен жалынды жауынгерлер қимылы Ұлы Отан соғысынын, бір жанды панорамасы.

Әдебиет тану ғылымы роман композициясының үш негізгі түрін белгілейді: сюжеттік жүйе алма-кезек ауысып, қатар тартылған параллелді, жарыспалы композиция; айналмалы (кольцевая) композиция және біртіндеп өрбіп, сатқыштап көтеріліп, тура дамитын (ступеньчатая) композиция. Бұлар өз ара араласып, қосылып композицияның басқа да түрлерін жасауы ықтимал, творчестволық практикада кездесе беретін құбылыс.

«Қазақ солдаты»— сатылы композициялы роман. Оның архитектоникасы, мысалы «Оянған өлке» күмбезіндей кіріс-шығыс, қалтарыс-қабаты, сатқыш-сатылары мол, күрделі емес.



Орталық қаһарман Қайырғали Сарталиевтің прототипі — Советтер Одағының Батыры Қайырғали Ысмағұлов та, романның бел-белестері — оның басынан кешкен тіршілік сатыларын негізінен қайталайтыны әдеби жұртшылыққа аян. Ал қашанда прототип — дайын тип-образ емес, өмір құбылысы қиялда екшеліп, жанданып шықпай, дәл сол күйінде өнер туындысына дайын сұлба бола бермейді, мықтағанда нысана.

Ысмағүлов анкетасы жазушы қиялынан өткен соң, Қайрош Сарталиев — сүйікті герой, жас қауым өкіліне айналған. Бірінен кейін бірі жазылып, ширатыла түскен очерк-повесть-роман — осы күрделі жолдағы қадау-қадау еңбектер. Жазушы Қайырғали Ысмағұлов өмірін романға өзек еткенде, жас жауынгер характерін типтендіруге ерекше көңіл бөлген. Дос-жолдастарын таңдап алу, өмір өткелдерін сүрыптау, Ана, Ақбота, Шеген тұлғасын типтендіру — қысқасы, романдағы герой, оқиға, картина — бәрі, бәрі саралауға түсіп, көркем образ — тип жасау биігінен сүзіліп шыққан. Өмір көріністерінің өнер құбылысына айналу процесінен кейін ғаиа оқиға шеңбері кеңіп, Қайрош Сарталиев қаһармандык тұлғаға айналған.

Сөйтіп, Қайрақтыдан қашқан қара табан бала нардың жүгін көтерген көркем образ биігіне көтеріліп, төңірегіне Отанымыздың бұрыш-бұрышынан келген ондаған жандар топталып, ұлы майданда өрт кешіп, өлмес ерлік жасаған. Сөйтіп, тарих жүгін елімен бірге көтерген Қайрош тағдыры — көптің тағдыры, ұрпақ тағдырына айналған. Бұл — роман идеясы.

Эпизод-новелла, оқиға картинаның баршасын осы турғыдан сараласақ қана роман маңызы толық ашылмақ. Мыңдаған адам тар көпірден өте алмай, бомба астында қалып жатқан сәттегі құбқан өгіз жеккен кемпірдің ұтамдылығын, шыдамдылығын еске түсіріңіздер. Бұл бір жай эпизод сияқты. Барлаушы Ысмағұловпен дәл мұндай оқиға ба, болмады ма, болмады ма — мәселе онда емес. Мәселе — эпизодтағы кемпір бейнесі халықтың кең пейілін елестетуінде, елдің кәрі-жасы бар жауынгерлерге деген көңіл күйінде. Бомбалаудаи кейін кемпірмеп кездескен Қайрош та осы ойды түйеді:

«Кемпір байғұстың тірі қалғанына қатты қуанып кеттім. Барлық кәрі аналар сияқты елеусіз ғана жүріп, ел үшін мұңайып, көп үшін қайғырып жүрген кемпір кімге болса да құрметті... Бұл бір өзім дегенді ұмытып кеткен адам. Мүмкін, ол мыңдаған адамның көңіліп жұбатып, жарасыма ем айтып келген шығар. Бізге де сол бір-екі ауыз жылы сөзін айтуға келіп отыр» /9.144/.

Кемпір мен барлаушылар соңғы рет былай кездеседі:...«Машинаның. біріне мініп әлі бір қыр аспаған кемпірді қуып жеттік. Өгіздерін ақырын ғана жайқап, кетіп бара жатыр... Бәрімізді бір-бір сүйіп, кемпір қала берді...

Жолдарың оңғарылсын, қарақтарым, бақытты болыңдар бәрің де. Кәмпір басында біреуің аянған жоқсыңдар. Мен ылғи қәндай батыр жігіттер деп, қуанып карап отырдым,— деді» /9.150 /

Міне, кішкентай бір деталь, кішкентай бір сурет. Егер осы сурет романда жоқ болса, біраз нәрсе жетпей тұрғандай сезінер едік...



Ленинград жағдайы Айдынғалидың хатынан көрінеді, ел, тылдың жай-жапсарын Ана, Ақбота, Гуля хаттары арқылы біліп жатамыз. Гурьевке, шекараға, соғысқа негізгі қаһарман тікелей барып, тынысты суреттер жасалған, Ростов үшін соғыс, Кавказ үшін соғыс, Новороссийск тіүбіидегі шайқас, Керчьтегі күрес—бұлар тікелей және кең суреттелген. Сөйтіп, жазушы түрлі-түсті көркемдік тәісілдер қолданған.

Сондай соғыс сырып ашатын оқиға-детальдарға — жаралы матрос пен жаралы жауынгер, Семеп, Самед өлімі жатады...

Ана, Шеген, Ақбота, майдандас достарын былай қой ғанда, тіпті роман сюжетінде тиянақты орын алмай, жол-жөнекей қалып қоятын оқиғалар мен кейіпкерлер Қайрош көңілін бір-бір толқытып із қалдырған; осы сияқты сюжеттік бұлақ, ағымдар жас кейіпкердің, сезім дүниесін, өмір белдерін нанымды, әсерлі бейнелеуде қисынымен келіп, ұтқыр қиысқан. Герой эволюциясы — сюжет белестері. Ал Шеген де, Бораш та, Николай Шуруп та, Самед те, Петр де, Семен де, Вася да Қайрошпен тағдырлас. Біз барша тіршілікті осы замандастардың бірі—Қайрош Сарталиевтің сезім айнасымен қабылдаймыз. Орталық қаһарманның бізден жасырып қалған сыры, бүгіп қалған сөзі жоқ. Лирикалық тебіреніс, ішкі монолог, ашу-ыза, күлкі-наз, батырлық, неше түрлі соғыс суреттері Қайрош замандасының тұлғасын аян еткен. Бұл қорытындыға дәлел романның кез келген бетінен табылады:

«Қолыма төс қалтамда жүретін, шешемнен келгеи соңғы хат ілікті. Хатта не жазылғанын жатқа білсем де, қайта оқи бастадым.

Шешем қатты сағынып жүрген сияқты. Шешемнің хаты бесіктей тербетіп әлдеқайда туған елге алып кетеді. Ояу отырып түс көргендей болам. Оралдағы балалар үйінде, төсегімнің бас жағына келіп тұрған шешемді көрем. Жүзінде бар ананың қуаныш нұры, көзінде қуаныш жасы, буылтық саусақтарымен басымды бір сипап қойып, енді маңдайымнан сүюге еңкейіп келе жатыр... Шешенің ыстық дем алысы, шешенің таныс исі. Әуелі маңдайымнан сүйеді, одан кейін маңдайың ба, көзің бе, бетің бе, мұрның ба, бәрібір, құмары қанғанша сүйе береді, сүйе береді» /9.142—143/..

Сөйтіп, романның, ішкі бітімі, образ жүйесі, қисын-логикасы — бас кейіпкердің өмір белестерін белгілеумен бітпейді, сонымен бірге, Қайрош замандастарының қаһармандық тұлғасын жасаудан туған ерекшелік

Қайырғали — жаңа өмірден өз орнын іздеп, халыққа қызмет етемін деп, асқақ арманға құлаш ұрған жас. Жаны да, ары да таза. Өсу жолдарын барлық бел-белестерімен бейнелей отырып, жазушы жаңа адамның қалыптасу, өсу процесін көрсетеді. Қайрош өмірі жеңіл болған жоқ: жоқтықты да көреді, жетімдік ызғары да батады. Бірақ, Отан саясына алады, ана орнына ана болып, тәрбиелейді, білім береді. Көптің бірі Қайрош өмірдің талай таукыметін өткеріп, акырында Отанын жанындай жақсы көрген патриот болып қалыптасады. Қайрош тағдыр-талайы — бірдің емес, көптің өмірлік жолы. Өркені өскен Қайрош пен оның, достарының ерлікке толы өмірі — біздің қоғамның ұлылығын паш етеді. Жеке адамның тіршілігі қаншалықты ауыр болса да, Отан-ана оларга әр уақытта демеу, алып жүрегінің нұрына бөлейді. Ауыр өткелдерден өткен Қайрош рухани жарқын: мейлі ол мал бақсын, балалар үйінде болсын, шаштаразыда жұмыс істесін, әскер қатарында болсын — ізгі мақсат оны қол бұлғап шақырып тұрғандай. Сондықтан да, қиыншылық-тардан мұқалмай, жасымай өседі. Қайрош өмірінін, сыр-сипатын жазушы тереңнен ашады. Жай өмір, қатардағы адам, бірақ ол соншалықты рухани өрелі; не сүйеніші, не сүйенері жоқ өмірден орын таппай сандалған Хемингуэй, Ремарк қаһармандарымен салыстырғанда, Қайроштар бейнесі біздің қоғамның қаншалықты жарқын екендігін байқатады. Қайырғалидың өмірлік сатылары көркейген халқының тағдырымен іштей астасқан. Қайрош бойынан автор адамгершілік мол қасиет табады. Адалдық, табандылық, достыққа беріктік, қиындыққа мойымау, биік мақсатқа құштарлық—Қайрош және оның достарының ізгі қасиеті. Қайырғали образы тарихи ұлы уақиғалар мен рухтас жандар арасында ашылады. Ұлы Отан соғысында оның азаматтығы анықталса, Ақботаға адалдығы, анасына деген мейірімі, достарына деген тазалығы орталық қаһарманның адамгершілігіне куә. Әр қырынан әр жағдайда көрінетін Қайрош бейнесі осы адамгершілік, ізгі қасиетімен тұтас. Туған елін, өскен жерін — байтақ Отанын шексіз сүйетін жас патриот жақсылықты да, жамандықты да мораль биігінен бағалайды. Адам арына дақ салар мінез-құлықты ол қабылдамайды, жағымпаздық, тоғышарлыққа жиіркене, жек көре қарап, адалдық үшін күреседі. Сондықтан да, шаштараздың тоғышарлығынан бастап фашизмнің жауыздығына дейін — арамзалықтың барша түрі оны қатты жиіркендіреді, күреске шығарады. Әскери мектептің ауырлығын біле тұра сұранып, Қайрош кетеді. Бораш әнші болуға талаптанады. Шеген — ұшқыш, Сергей Астахов — суретші болмақ. Сөйтіп, біреулері болып жатыр, біреулері болам деп талпынуда. Олар білімге, өнерге мансап үшін емес, елі үшін қол созады, тер төгеді. Қайроштар мейлінше кішіпейіл. «Батыр болып жұртты таң қалдырсам-ау!»— деп аңсаған ешқайсысы жоқ. Ал Отан үшін күресте шетінен айбынды батыр, қаһарлы қаһармандар.

Басқа кейіпкерлер бас қаһарман Қайырғалидың өсу белдерін белгілейді. Жоғарыда айтқандай, Қайрош өмірінің әрбір тұсына орай кітап беттеріндеМүрсейіт милиционер Мариям апай, детдом мен облыстық оқу бөлімінің басшылары әр қыры, әр бояумен көрініп, оқиға желісінен қалып қойып отырады. Бораш, Айдынғали, Гуля дәрігер жанамаланып суреттелсе де, басты кейіпкер бейнесін ашуда маңызды роль атқарған. Шеген, Бораш,Семен, Петр сияқты тағдырлас достары Қайрош бейнесін толтырып, толықтырып отырады. Қайроштың арман-тілегін жетелеп отыратын өте тартымды бейне — Шеген. Шеген — романтикалық асқақтықпен суғарылған сүйкімді образ. Әркез Қайрош көкірегіне арман сеуіп, қиялын оятатын аға жолдасы Шегеннің орны айрықша. Оның өмірінен Қайрош өз келешегін көреді: Шегенге ұқсап, Шегенше жүруге талпынады. Ер жігіт Шеген тілі лепті: «Ой, қорқақтап, төмен тартса, сезім күліп, жоғары өрлейді, биікке ұмтылады.»

Халықтар достығы ауыр сынға төтеп берді. Сұрапыл соғыс бұрынғыдан да жақындасдастыра, ымтымақтастыра түсті — Ұлы достық әбден шынықты. Кавказдың өр кеу-десінен құлап аққан асау Теректің жағасында дем алып отырған солдаттар жартасқа Пушкин, Лермонтов, Абай аттарын қатар жазады. Бұл тартымды суреттен бүгінгіжарастықтың, татулықтың тарихи топырағын көрген дейміз.

Сандаған оқиға-эпизодтарда жазушы осы идеяның не бір қыл пернесін шертеді. Үйі орнында қирап жатқан қызыл кірпіштерді көріп, Володя Толстов қалай тебіренсе, Қайрош та солай тебіренеді. Жат жандарда мұндай іш тұтастық болмаса керек!

Семен Зонин, Петр Ушаков, Самедтер келешек жеңіске шексіз сенеді. Герман фашистерінің, күлі аспаннан келе күйрейтініне күмән келтірмейді. Бұл — өз күшіне, Отан қуатына өз ісімен арының ақтығына сенуден туған сезім.

Майдан шебінде, әсіресе, Қайырғали образы толысып, жан-жақты ашылған. Майдандас достарымен бірге ол ылғи соғыс өртінің ішінде, толғаныс-тебіренісі де молырақ — басқа достарының көп сыры Қайырғали арқылы оқушыға аян. Бірақ әрқайсысының өз ерекшелігі, өз мінез— қасиеті бар. Ревякин — шебер, саяси жетекші, ақылды азамат; Мирошник — батыл да батыр, өжет те тапқыр командир; Володя Толстов адал дос, сезімтал жолдас, ысылған жауынгер; Петр Ушаков кешегі еңбек адамы, бүгін сұсты барлаушы. Вася Гришин сезімтал, арманшыл. Дүлей соғыс арасында жүріп, ол жарқын келешекті армандайды, достарын да сол ізгі келешекке шақырады. Жаралы Қайрошқа ол: «Сен тура Қарағандыға тарт!... Біз Одерге жетіп қалсақ, ар жағы екі аттам... қуып әуре болғанша, Қарағандыда күт!.. Мен соғыс біткен күні билетті Қарағандыға деп алам» /9.310/. Бұл жеңіске күмәнсіз сенудің көрінісі болса керек.

Кең планда суреттелген халықтар достығы романның жетекші идеясының бірі–композициялық сюжеттік шешімін жақсы тапқан. Қазақстандық Қайырғали, Волга бойынан келген Семен, өзбекстандық Самед, Вася Гришин мен Қарағанды тұрғыны Гуля, көпірде кез-десетін Орал кемпірі мен украиндық Мирошник — кең байтақ Отанымыздың бұрыш-бұрышынан келгеин майдандас жауынгерлер, бейне бір атаның баласындай тату-тәтті дос, бауырмал туыс. Соғыс азабын көп жеңілдететін, келешекке сеніммен көз жібертетін де осы достық. Қайрош бөлімшесі де, дәл сондай. Мұны өздері де біледі. «Жаудың бірлігі — күшінде болса, біздің күшіміз — бірлікте»,- деп толғанады Қайрош.

Әр ұлттан құрылған, бірақ жұдырықтай түйілген қаһармандар құрамы — кең-байтак ел келбеті, Ұлы Отанымыздың болаттай берік бітімі. Күнделікті әскери өмірдің, жолдастық қарым-қатынастың, майданда үздіксіз төніп тұратын қатердің, қуаныш-қайғының, азғантай тыныс сәттердің бәрінде де достық сезім, жас жандар көңіл қошы жатыр. Мұндай интернационалдық ынтымақ, шын достық, адамгершілік атмосфера — тек біздің елімізде орын теуіп, біздің әдебиетіміз суреттеп жүрген асыл қасиет.

«Қазақ солдаты»сәулесі мол шығарма. Абзал азаматтармен бірге сіз көктем гүлін аралайсыз, адам, әлем әсемдігіне қайран қаласыз. Жаныңда жүрген жан досыңның көңіл қошы, мөлдір жүрегі сізді тазалық, адамгершілік атмосферасына жетелеп әкеледі. Қайрош пен Ақ-бота, Шеген мен Бораш сынды жандар кеудеңізде көктем гүлін жарқыратады.


Кіріспе. жұмыстың жалпы сипаттамасы.

Каталог: wp-content -> uploads -> 2013
2013 -> Ф 7 –007-02 Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі
2013 -> Мазмұны Кіріспе–––––––––––––––––––––––– 3-9
2013 -> Мазмұны Кіріспе Тарау -I. Кеңестік шығармашылық интеллигенциясы калыптасуының бастапқы кезеңІ
2013 -> Жанғабыл Қабақбаев, Қазақстан Республикасы журналистер Одағының
2013 -> Әл Фараби дүние жүзілік мәдениет пен білімнің Аристотельден кейінгі екінші ұстазы атанған. Ол данышпан философ, энциклопедист ғалым, әдебиетші ақын, математик. Әл Фараби 870 ж
2013 -> Өмірбаяны ІІ негізгі бөлім
2013 -> Ф 15-07 Қазақстан Республикасының білім ЖӘне ғылым министрлігі
2013 -> 1. 2 "Айқап" журналы және "Қазақстан


Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4


©engime.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет