А 1 = в + 2 = с 3 = д + 4 = е 5 шарты орындалатын болса, А, В, С, Д, е сандарын салыстырыңыз


А) 14000; 18000 В) 20000; 12000 С) 16000; 16000



бет5/13
Дата08.11.2019
өлшемі9,65 Mb.
#51369
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   13
Байланысты:
Математикалык сауаттылык


А) 14000; 18000 В) 20000; 12000 С) 16000; 16000

D) 20000; 10000 E) 16000; 18000

Шешуі: берілген жауаптардың ішінен тек D варианты сәйкес келеді, себебі екі дөңгелек ұзындықтарының қатынасы 2-ге тең (: = 2 ).



Дөңгелектер жасаған айналым сандарының қатынасы да 2-ге тең болу керек

(20000 : 10000 = 2)

Толығымен шешетін болсақ:



шеңбердің ұзындығы формуласымен есептеледі.

Алдыңғы дөңгелектің ұзындығы = 160 см

Артқы дөңгелектің ұзындығы = 320 см

Айналым санын анықтау үшін жүрген қашықтықты дөңгелектердің ұзындықтарына бөлу керек.

Қашықтықты см-мен өлшейік: 32 км = 32 000 м = 3200 000 см

Алдыңғы дөңгелектің жасаған айналым саны N = = 20 000

Артқы дөңгелектің жасаған айналым саны N = = 10 000

Жауабы: 20000; 10000

 

Яғни α + 4х+20°=180° β + 5х=180°.



α және β бұрыштарын х арқылы өрнектейік.

Сонда α = 160° - 4х, β = 180°- 5х

α +β +х = 180°

160° - 4х +180°- 5х +х = 180°

Өрнекті ықшамдаймыз

8 х =160°

Жауабы: х бұрышы 20 градусқа тең.

Егер m және n түзулері параллель болса, онда белгісіз х бұрышын табыңыз.

А) 40° В) 20° С)30° D) 10° E) 60°

α

β



Шешуі: х бұрышын қалыптастыратын кесінділерінің қиылысу нүктесінің бойымен m және n түзулеріне параллель тағы бір түзу жүргіземіз.

Пайда болған бұрыштарды α және β деп атайық. α бұрышы 4х+20 бұрышымен, ал β бұрышы 5х бұрышымен ішкі тұстас болып келеді, ал паралель түзулерді үшінші түзумен қиғанда пайда болған ішкі тұстас бұрыштардың қосындысы 180° тең.

vk.com/dostykteam

Даурен 100 және 20 теңгелерді қағаз бетіне қойып, айналдыра сызып шыққанда екі шеңбер пайда болды. Үлкен шеңбердің ұзындығы 24 π. Кіші және үлкен шеңберлердің радиустарының қатынастары 3:4-ке тең. 20 теңгенің радиусы нешеге тең?

24

8

9

20

18

Исмаил 100 және 50 теңгелерді қағаз бетіне қойып, айналдыра сызып шыққанда екі шеңбер пайда болды. Үлкен шеңбердің ұзындығы 24 π. Кіші және үлкен шеңберлердің радиустарының қатынастары 2:3-ке тең.

50 теңгенің радиусы нешеге тең?

A) 9 B) 12 C) 10 D) 18 E) 8

Шешуі:


Үлкен шеңбердің ұзындығы = 2π

24 π = 2π

= 12

=

=



= 12 ∙ = 8

Жауабы: 8

 

100 теңге



 

50 теңге


 

vk.com/dostykteam



Суреттегі көпбұрыштың периметрін табыңыз

A) 35 см

B) 45 см

C) 40 см

D) 50 см

E) 20 см

Шешуі:


P = 2(7 + 8 +5) = 2 ∙ 20 = 40

Жауабы: 40 см

vk.com/dostykteam

Квадраттың ауданы 16 м2. Квадратқа іштей сызылған шеңбер берілген. Боялған бөлігінің ауданын табыңыз

3,14).

A) 0,43 м2

B) 0,86 м2

C) 3,44 м2

D) 1,72 м2

E) 0,5 м2

Шешуі:


=

а = = 4


= π R = a = 2

= 3,14 ∙ = 12,56

= = = 0,86

Жауабы: 0,86 м2

 

vk.com/dostykteam



Суреттегі BED үшбұрыштың ауданы ABCD квадраты ауданының неше процентін алатынын анықтаңыз.

A) 50% B) 75% C) 10%

D) 25% E) 20%

Шешуі:

1) АЕ = ЕD, AB биіктігі ортақ, яғни BEА



мен BED үшбұрыштарының аудандары бірдей және ABCD квадраты ауданының ¼ бөлігін, яғни 25 пайызын алып жатыр.

2) Толық шешетін болсақ:

= = = 64

= ED∙AB = ∙ 4 ∙8 = 16

64 – 100%

16 – х%


х = = 25

Жауабы: 25%

 

4

4



8

vk.com/dostykteam



Суреттегі фигураның боялған бөлігінің берілген ауданы бойынша шаршының кабырғасын табыңыз.

A) 1 см

B) 9 см

C) 2 см

D) 4 см

E) 6 см

Шешуі:


Шаршының ауданы = 9 ∙ 4 = 36

=

а = = 6



Жауабы: 6 см

 

1



2

4

3



vk.com/dostykteam

ABCD төртбұрышының ауданын табыңыз.

Мұндағы шаршы тордың қабырғасы 1-ге тең.

A) 18

B) 20

C) 24

D) 26

E) 16

Шешуі: = + +

= = = 16

= = ED∙AЕ = ∙4∙2 = 4

= 16 + 4 + 4= 24

Жауабы: 24

 

О

Е



vk.com/dostykteam

ABCDE дұрыс бесбұрыш, АВР теңқабырғалы үшбұрыш.

∠ РВС бұрышын табыңыз.

A) 60°

B) 45°

C) 48°

D) 54°

E) 72°

Шешуі: ∠ РВС = ∠ АВС – ∠ РВА

АВР теңқабырғалы үшбұрыш

болғандықтан, ∠ РВА = 60°

∠АВС = = 108°

∠ РВС = 108°– 60° = 48°

Жауабы: 48°

 

?



Дұрыс көпбұрыштың бұрышын анықтау формуласы:

=

 



vk.com/dostykteam

Сымнан қабырғасы 16 см теңқабырғалы үшбұрыш құрастырылды. Егер осы сымды жазып, одан квадрат жасаса, онда оның ауданын табыңыз.

A) 36 см2

B) 100 см2

C) 64 см2

D) 81 см2

E) 144 см2

Шешуі:


= 16 ∙3 = 48 см

48 : 4 = 12 см

= = 144 см2

Жауабы: 144 см2

 



vk.com/dostykteam



Шешуі:

Р = 7 ∙ 4 рет ∙ х

28х = 112 х = 4 м

Кішкентай шаршының ауданы S = х2= 42 = 16 м2

1-4 фигуралар 4 кішкентай шаршылардан тұрады, олардың жалпы ауданы

S = 4∙ 4 ∙ 16 = 256 м2

5-фигура – қабырғасы

4 ∙ 3 = 12 м тең шаршы,

оның ауданы S = 122 = 144 м2

= 256 + 144 = 400 м2

Жауабы: 400 м2

 

Көпбұрыш тәрізді алаңнын периметрі 112 м, көпбұрыштың барлық кабырғалары тең, барлық



бұрыштары тік болса, оның

ауданы неше м2 болатынын

табыңыз.

A) 400 B) 360 C) 440

D) 436 E) 392

1

2



3

4

5



6

7

3



2

1

4 рет



5

4

Санап жататын болсақ, көпбұрыш



28 қабырғалы болып келеді, әрбір қабырғасының ұзындығы 4 м. Оны ауданы 42 кішкентай шаршыларға бөлетін болсақ, олардың саны

25 болады. 25∙ 42 = 400

Шешудің мың да бір тәсілі бар, өздерінің ыңғайларыңа байланысты.

vk.com/dostykteam

Шешуі:

Қиылысу нүктелерін Е және О деп белгілейік.



DOС үшбұрышын AЕB үшбұрышына қарай жылжытып қосайық та, қиылысу нүктелері бойымен түзу жүргізейік, сонда өзара тең 8 үшбұрыш аламыз,

олардың 2-і (NEO және MEO) толық,

2-уі (AOE және BOE) жартылай штрихталған.

Яғни 8 үшбұрышының 3-уі штрихталған.

56 ∙ = 21

Жауабы: 21

 

М және N нүктелері – ABCD параллелограмының

ВС және AD қабырғаларының орталары. Егер ABCD параллелограмының ауданы 56-ға тең болса, онда параллелограмының штрихталған бөліктерінің аудандарының қосындысын табыңыз.

A) 16 B) 42 C) 24 D) 14 E) 21

1

2



3

4

5



6

7

8



vk.com/dostykteam

Сымды 18 бірдей бөлікке бөлді. Егер сымды 12 бірдей бөлікке бөлетін болса, онда бөліктің ұзындығы 8 см-ге артады. Сымның ұзындығын анықтаңыз.

A) 288 см B) 272 см C) 256 см

D) 264 см E) 312 см

Шешуі:


Сымның ұзындығы –

18x = 12(x + 8)

18x = 12x + 96

6x = 96



x = 16

= 1816 = 288 см

Жауабы: 288 см

 

vk.com/dostykteam



А, В, С, нүктелері бір түзудің бойында жатыр.  АВ  ара қашықтығы 100 см, АС арасы 12 см, ал В-дан D-ға дейін

35 см. D-дан С-ға дейінгі қашықтық 123 см болса,

В-дан С-ға дейінгі ара қашықтықты табыңыз.

A) 88 см B) 112 см C) 75 см D) 135 см E) 51 см

Шешуі:есептің басты қиындығы нүктелердің орналасу тәртібін табу.

Оны кесінділердің ұзындығы арқылы табамыз.

СD = 123 см

AB = 100 см

AC = 12 см

BD = 35 см

Байқасаңыздар AC + СD = AB + BD (12+123 = 100+35).

Демек нүктелердің орналасу тәртібі мынадай: А ⤇С ⤇В ⤇D

CB = СD – BD = 123 – 35 = 88 cм

Жауабы: 88 cм

А

В



С

D

vk.com/dostykteam



vk.com/dostykteam

Суретте ABCD параллелограмы және центрі О болатын шеңбер берілген.  3 + 4 өрнегінің мәнін табыңыз.

A) 301°

B) 303°

C) 300°

D) 302°

E) 304°

Шешуі:


= ∠ А

= ∙ 87°= 43,5°

= ∠ А = 180° - ∠B

∠B = 137° (сәйкес бұрыштар)

= 180° – 137° = 43°

 3 + 4 = 3 ∙ 43° + 4 ∙ 43,5° = 139° + 174° = 303°

Жауабы: 303°

 

Тіктөртбұрыштың ұзын қабырғасына квадрат салынған. А және В бағандарын салыстырыңыз.



 

A) A < B

B) A > B

C) берілген мәліметтер жеткіліксіз

D) 2A = B

E) A = B

Шешуі:


= 4b

= ab


Демек, егер a < 4, онда A > B

егер a > 4, онда A < B

Яғни берілген мәліметтер жеткіліксіз.

Жауабы: берілген мәліметтер жеткіліксіз

 

А

В

Квадраттың периметрінің сан мәні

Тіктөртбұрыштың ауданының сан мәні

а

а

b



b

b

vk.com/dostykteam



Бірдей материалдан қырларының ұзындығы 3 см және 2 см болатын екі куб әзірленген.

Төмендегі жауаптардың ішінен дұрысын таңдаңыз

А) анықтау мүмкін емес

В) А > В

C) А = В

D) А < В

E) 3А < В

Шешуі: тепе-теңдік тікелей пропорционал (оны m = V ∙ (заттың массасы оның көлемі мен тығыздығының көбейтіндісіне тең) физикалық формуласы арқылы да дәлелдей аламыз)

Демек, жауабы: А > В

 


A бағаны

В бағаны

Қырының ұзындығы 3 см кубтың массасы 54 грамм

Қырының ұзындығы 2 см кубтың массасы

vk.com/dostykteam



Шеңберге төрт сәулелі абсолютті симметриялы жұлдыз іштей сызылған. Егер у бұрышы 130° тең болса, х бұрышы неге тең екенін табыңыз

A) 25° B) 30° C) 35°

D) 40° E) 45°

90°


 

 

Шешуі:



AСВ бойынша:

+ + у = 180°

2 = 180° – 130°



= 25°

AОВ бойынша:

∠ОAВ + ∠ОВA +∠AОВ = 180°

∠ОAВ = ∠ОВA = + х

+ х + + х + 90°= 180°

2 + х = 90°

х = 90° 2 ∙ 25°

х = 40°

Жауабы: 40°

 

Үшбұрыштың барлық бұрыштарының қосындысы 180º-қа тең.



А

В

О

С

vk.com/dostykteam



Үшбұрыштың бір қабырғасы 5 см, екіншісі 9 см, ал үшіншісі х– ке тең.Төменде көрсетілген сандарының қайсысы х– тің мәні болу мүмкін?

A) 14 B) 3 C) 11 D) 15 E) 4

Шешуі:


Ұшбұрыштар теңсіздігінің формуласын қолданамыз.

Теңсіздіктер жүйесін қанағаттандыратын тек бір ғана сан бар, ол – 11.

Жауабы: 11

 

vk.com/dostykteam



Сұрақ белгісіне тең болатын өрнекті анықтаңыз.

A) 3c +2b + e

B) 3c + d + e

C) 3c + d + 2e

D) 3c + d + b

E) 3c + 3d

Шешуі:


Үлкен тіктөртбұрыш - а

Сурет бойынша қосындыларды қарастыратын болсақ, тек

3c + d + 2e мәні сәйкес келетінін байқаймыз.

Жауабы: 3c + d + 2e



b

b

b

c

c

c

c

c

c

d

e

e

vk.com/dostykteam



Берілген қосынды неше миллиметрге тең?

дм + см

A) 58

B) 80

C) 75

D) 65

E) 45

Шешуі:


1 дм = 10 см

∙ 10 + = 6 + = 6,5 см



1 см = 10 мм

6,5 см = 65 мм

Жауабы: 65 мм

 

vk.com/dostykteam



Жерге лентамен бекітілген батпырауық ауада 60 метр биіктікте қалықтап тұр. Лента жер бетімен 30° бұрыш жасаса, кеңістіктегі лентаның ұзындығы қанша метрді құрайды?

А) 30 м

В) 90 м

С) 120 м

D) 60 м

E) 40 м

Шешуі:


Тіктөртбұрышты ұшбұрыштың 30°-қа қарсы жатқан қабырға

гипотенузаның жартысына тең.

Мұндағы гипотенуза – лента.

Яғни 60 ∙ 2 = 120 м

 

60 метр


30°

vk.com/dostykteam



Суретте көрсетілген фигураның S ауданын есептейтін формуланы жазыңыз

A) S = х2

B) S = x2 – xy – y2

C) S = у2

D) S = x2 xy + y2

E) S = x2 – y2

Шешуі:


S = x2 – y(x – у) = x2 xy + y2

Жауабы: S = x2 xy + y2



х – у

vk.com/dostykteam

Сypeттeгі фигураның ауданын табыңыз.

  • 625 м2
  • 25 м2
  • 125 м2
  • 225 m2
  • 75 м2

Шешуі:

S = 15 ∙ 20 – 15 (15 – 10) = 15 ∙20 – 15 ∙ 5 = 15 ∙ 15 = 225 м2

Жауабы: 225 м2

15м – 10м

vk.com/dostykteam

vk.com/dostykteam



Бір шаршының ауданы 1 деп алып, сызбадағы дөңгелектің боялған бөлігінің ауданын табыңыз.

A) 25π – 25 B) 25π – 36

C) 25π – 50 D) 25π – 30

E) 25π - 45

Шешуі: Дөңгелектің ауданы = π

Боялмаған фигураның ауданы екі үшбұрыш

аудандарының қосындысына тең.

Бұл үшбұрыштардың ауданы келесі формулалар бойынша есептеледі:

= a ∙ h = b ∙ h

Боялған фигураның ауданы дөңгелектің ауданынан аталмыш үшбұрыштар аудандарының қосындысын алғанға тең:

π ( a ∙ h + b ∙ h) = π h (a + b)

Енді сурет бойынша өлшемдердің сандық мәнін анықтап, есептейік:

R = 5, h = 10, a = 4, b = 5

π h (a + b) = π ∙10 ∙ (4 + 5) = 25π - 45

Жауабы: 25π - 45

 

а

b

h

Квадрат пен теңкабырғалы үшбұрыштың әрқайсысы бірдей n дөнгелектермен толтырылған (көршілес дөңгелектер өзара жанасқан). Егер үшбұрыштың ішінде 625 дөңгелек бар болса, онда квадраттың іргелес екі қабырғасымен неше дөңгелек жанасып тұрғанын анықтаңыз.

А) 25

В) 48

С) 50

D) 24

E) 49

Шешуі:


Егер үшбұрыштың ішінде 625 дөңгелек бар болса, онда квадраттың ішінде 625 дөңгелек бар. Сонда квадраттың бір қабырғасымен = 25 дөңгелек жаңасып тұр. Ал іргелес екі қабырғасымен 49 дөңгелек жанасып тұр, себебі іргелес жатқан екі қабырғасының ортасындағы бұрышта орналасқан дөңгелек ортақ.

Жауабы: 49

 

ортақ

vk.com/dostykteam



Кестедегі мәліметтерді пайдаланып тік бұрышты параллелепипедтің көлемін табыңыз.

A) 254 см3

B) 253 см3

C) 256 см3

D) 252 см3

E) 250 см3

Ұзындығы, см

Ені, см

Биіктігі, см

Көлемі, см3

12

3

7

 

Шешуі:

V = abc


V = 12 ∙ 3 ∙ 7 = 252 см3

Жауабы: 252 см3

vk.com/dostykteam

Сиқырлы терінің тіктөртбұрыш қиындысы Ержанның кез келген тілегін орындайды, бірақ әрбір тілек орындалған сайын оның ұзындығы жартылай қысқарып, ал ені 1/3-іне кемиді. Ержанның 5 тілегі орындалғаннан кейін қиындының ауданы 12 см2 ге тең болған. Ал 2 рет тілек орындалған соң оның ені 9 см болған. Бірінші тілек орындалғаннан кейінгі ұзындықты табыңыз.

A) 18 см B) 54 см C) 36 см

D) Анықтау мүмкін емес E) 72 см

Шешуі: геометриялық прогрессия тәсілімен шешейік

- ұзындық және геометриялық прогрессияның І мүшесі; мұндағы q =

Ержанның 5 тілегі орындалғаннан кейінгі ұзындық = ∙ = ∙

- ені және геометриялық прогрессияның І мүшесі; мұндағы q =



Ержанның 5 тілегі орындалғаннан кейінгі ені = ∙ = ∙

2 рет тілек орындалған соң cиқырлы терінің ені 9 см болған

= ∙ = ∙ = 9 ⤇ =



Ержанның 5 тілегі орындалғаннан кейін қиындының ауданы -

∙ ∙ ∙ = 12

∙ ∙ ∙ = 12 ⤇ = 144

Бірінші тілек орындалғаннан кейінгі ұзындық = ∙q = 144 ∙ = 72 см

 

vk.com/dostykteam



P, O, S нүктелері бір түзуде орналасқан. 

A) 10

B) 20

C) 30

D) 5

E) 15

Шешуі:


= = 5

Жауабы: 5

 

vk.com/dostykteam



Шаршы пішіндес каңылтырдан ені 5 см тіктөртбұрыш қиып алғанда, ауданы 150 см2 қаңылтыр қалды. Қаңылтырдың алғашқы ауданын табыңыз.

A) 285 см2

B) 305 см2

C) 225 см2

D) 125 см2

E) 215 см2

Шешуі:


a (a – 5) = 150

a2 – 5a – 150 = 0



D = 25 + 600 =625

=

= 15



= - 10 – мүмкін емес шешім

S = а2 = 152 = 225

Жауабы: 225 см2

 

5 см


а – 5

а

vk.com/dostykteam



Бір тузудің бойында нүктелер келесі ретпен орналасқан: А, В, С, D. АС= 10 м, BD=15 м, AD=22 м. ВС кесіндісінің ұзындығын табыңыз.

A) 2 м

B) 3 м

C) 5 м

D) 4 м

E) 1 м

Шешуі:


ВС = AC – AB

AB = AD – BD

AB = 22 – 15 = 7

ВС = 10 – 7 = 3 м



Жауабы: 3 м

А

С



В

D

vk.com/dostykteam



Жол бойына бірдей 70 м қашықтықта 35 баған орнатылған. 11-ші баған мен 20-шы бағанның арақашықтығы

A) 720 м

B) 700 м

C) 630 м

D) 580 м

E) 560 м

Шешуі:


20 – 11 = 9 баған

9 ∙ 70 = 630 м

Жауабы: 630 м

vk.com/dostykteam



Семей мен Өскемен қалаларының арасы масштабы 1 : 7 500 000 картада 2,3 см. Осы қалалардың арасы масштабы 1 : 1 500 000 картада неше сантиметр?

A) 115см

B) 11,5 см

C) 1,25 см

D) 12,5 см

E) 1,15 см

Шешуі:


7 500 000 : 1 500 000 = 5 есе үлкейді.

Демек қалалардың арасы да 5 есе үлкею керек:

2,3 ∙ 5 = 11, 5 см

vk.com/dostykteam



Координаталық жазықтықта берілген нүктелерді тізбектеп кесіндімен қосып А(0; 3), В (0,5; 2), С(1; 2), D(0,5; 1), Е (1; 0), F(0; 1) шыққан фигураға ординаталар осіне қатысты симметриялы фигураны салғанда, төменгі қай фигура шығады:

A) сопақ

B) алтыбұрыш

C) жұлдыз

D) үшбұрыш

E) шаршы

Шешуі: координаталық жазықтықта нүктелерді белгілеп салатын болсақ ординаталар осіне қатысты жұлдызша шығады.



у

х

vk.com/dostykteam



y = f(x) функциясы кестемен берілген. х пен у – тура пропорционал шамалар. Функцияны формуламен жазыңыз.

A) у = - 1,5х

B) у = 4,5х

C) у = 1,5х

D) у = 3х

E) у = 13х

Шешуі: Тура пропорция тәсілімен шешеміз.

х = - 3

у = 4,5


у = = - 1,5х

Жауабы: у = - 1,5х

 

x

-3

-2

-1

0

1

2

3

у

4,5

3

1,5

0

-1,5

-3

-4,5

vk.com/dostykteam



Координаталық түзуде т және п сандары белгіленген. Төмендегі ұйғарымдардың бұрысы қайсысы?

A) n-m> 0

B) mn<0

C) -m-n> 0


Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   13




©engime.org 2024
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет