12-слайд 1-мысал.
-
S = π формуласы бойынша радиусы r болатын дөңгелектің ауданын табу
S=π
-
алгоритм:
-
r-ді r-ге көбейтіп, нәтижені X деп белгілеңіз
-
X - ті π-ге көбейтіп нәтижені S деп белгіле
|
13-слайд 1-мысал. Талдау.
-
Нәтижелік қасиет. Берілген алгоритмде π мен R – алғашқы мәліметтер, ал S нәтиже болып табылады.
-
Дискреттілік қасиет. Алгоритмде 2 бұйрық-команда бар.
-
Дәл, айқын өрнектелу қасиеті. Алгоритмдегі әрбір команда белгілі бір нәтиже беріп тұр.
S=π
|
14-слайд 1-мысал. Талдау. Жалғасы.
S=π
-
Жалпылық қасиет. Бұл алгоритм радиусы кез-келген R болатын дөңгелектің ауданын есептеу үшін берілген.
-
Түсініктілік қасиет. Берілген алгоритмді орындаушы адам болсын немесе компьютер болсын негізгі арифметикалық амалдарды орындауды білуі керек.
|
15-слайд 2-мысал. Алгоритмге сәйкес формула жаз.
-
Алгоритм басы
-
X-ті A-ға көбейтіп, нәтижені деп сақтау
-
-ге B-ны қосып, нәтижені деп сақтау
-
X-тен С-ны азайтып, нәтижені деп сақтау
-
-ні -ке бөліп, нәтижені y деп сақтау
-
Алгоритм соңы
|
17-слайд Қорытынды
-
Алгоритм – есеп шығару жолын сипаттау үлгісі
-
Алгоритм бір типтес мәселелерді шешуде ой еңбегін үнемдеуге мүмкіндік береді
-
Алгоритм құру арқылы есеп шешімін табуды автоматтандыруға болады
|
Мына кестені толтыра отырып сабақтың мазмұны бойынша қорытынды шығар.
Алгоритмнің негізгі қасиеттерімен танысу
|
Әрбір қасиетіне сипаттама
|
Мысалдар. Алгоритм қасиеттерімен байланыстырып талдау
|
(Орындаушыға)
Түсініктілік қасиеті
Дискреттілік қасиеті
Дәл, айқын өрнектелу қасиеті
Нәтижелік қасиеті
Жалпылық немесе ортақтылық қасиеті
|
Түсініктілік қасиеті бойынша алгоритмді құрайтын командалардың барлығын орындаушы түсінуі керек.
Дискреттілік қасиетіне сәйкес алгоритм үзік қадамдардан тұрады.
Дәл өрнектелу қасиетіне қарай алгоритде көрсетілген кез-келген әрекет нақты әрі дәл болуы керек.
Нәтижелік қасиеті бойынша алгоритм бір нәтижеге алып келуі керек.
Жалпылық қасиетіне сәйкес алгоритм белгілі бір класс есептерін шешуге арналады.
|
Кез-келген алгоритм болып саналатын амалдар тізбегі сабақта өтілген алгоритм қасиеттеріне ие болуы керек. Сабақта қарастырылған дөңгелектің ауданын табу алгоритімі мен алгоритм бойынша өрнек жазу мысалдары аталған қасиеттерге ие.
|
Қорытынды:___________________________________________________________
|
ііі. құзырлылық қалыптастыру
|
|
Деңгейлік тапсырмалар:
І деңгей тапсырмалары
-
Қандай жағдайда амалдар тізбегін алгоритм деп атауға болады?
-
Алгоритм болып саналатын амалдар тізбегінің реті ауысып кетсе, не болады?
-
Алгоритм қасиеттерінің қайсысының алгоритм орындаушысына қатысы бар?
-
Алгоритмнің нәтижелік қасиетінің мағынасы:
-
Алгоритм әрқашан бірінен кейін бірі келетін үзік қадамдардан тұрады;
-
Алгоритмді жазу үшін орындаушының командалар жүйесіне кіретін командаларды ғана қолдану керек;
-
Алгоритм тек белгілі бір есептің шешімін табуға ғана арналмайды, ол белгілі бір класс есептерін шешуге арналады;
-
Алгоритм командаларын дәл орындаған жағдайда процесс шектеулі қадамдар санынан кейін тоқтап, белгілі бір нәтижеге алып келуі қажет;
-
Алгоритмді құрайтын командалардың барлығын орындаушы түсінуі керек.
-
Алгоритмнің жалпылық қасиетінің мағынасы:
-
Алгоритм әрқашан бірінен кейін бірі келетін үзік қадамдардан тұрады;
-
Алгоритмді жазу үшін орындаушының командалар жүйесіне кіретін командаларды ғана қолдану керек;
-
Алгоритм тек белгілі бір есептің шешімін табуға ғана арналмайды, ол белгілі бір класс есептерін шешуге арналады;
-
Алгоритм командаларын дәл орындаған жағдайда процесс шектеулі қадамдар санынан кейін тоқтап, белгілі бір нәтижеге алып келуі қажет;
-
Алгоритмді құрайтын командалардың барлығын орындаушы түсінуі керек.
-
Алгоритмнің дискреттілік қасиетінің мағынасы:
-
Алгоритм әрқашан бірінен кейін бірі келетін үзік қадамдардан тұрады;
-
Алгоритмді жазу үшін орындаушының командалар жүйесіне кіретін командаларды ғана қолдану керек;
-
Алгоритм тек белгілі бір есептің шешімін табуға ғана арналмайды, ол белгілі бір класс есептерін шешуге арналады;
-
Алгоритм командаларын дәл орындаған жағдайда процесс шектеулі қадамдар санынан кейін тоқтап, белгілі бір нәтижеге алып келуі қажет;
-
Алгоритмді құрайтын командалардың барлығын орындаушы түсінуі керек.
7. Алгоритмнің түсініктілік қасиетінің мағынасы:
-
Алгоритм әрқашан бірінен кейін бірі келетін үзік қадамдардан тұрады;
-
Алгоритмді жазу үшін орындаушының командалар жүйесіне кіретін командаларды ғана қолдану керек;
-
Алгоритм тек белгілі бір есептің шешімін табуға ғана арналмайды, ол белгілі бір класс есептерін шешуге арналады;
-
Алгоритм командаларын дәл орындаған жағдайда процесс шектеулі қадамдар санынан кейін тоқтап, белгілі бір нәтижеге алып келуі қажет;
-
Алгоритмді құрайтын командалардың барлығын орындаушы түсінуі керек.
ІІ деңгей тапсырмалары
-
Төмендегі алгоритм бойынша y-тің мәнін өрнектеуге арналған формула құрыңдар. Берілген алгоритмнің негізгі қасиеттерінің бар екенін талдау арқылы көрсетіңдер.
-
x-ті x-ке көбейтіп, нәтижені A1 деп белгілеңдер;
-
А1-ді 5-ке көбейтіп, нәтижені А2 деп белгілеңдер;
-
А2-ден 6-ны азайтып, нәтижені А3 деп белгілеңдер;
-
А1-ге 4-ті қосып, нәтижені А4 деп белгілеңдер;
-
А2-ні А4-ке бөліп, нәтижені y деп белгілеңдер;
-
Берілген формула бойынша y-тің мәнін есептейтін алгоритм құрыңдар. Құрылған алгоритмнің негізгі қасиеттерінің бар екенін көрсетіңдер.
ІІІ деңгей тапсырмалары
-
Берілген қандай да бір санға екі амал ғана қолдануға болады:
Берілген сан 0 деп есептеп және жоғарыдағы екі амалды қолдана отырып келесі сандарды алу алгоритімдерін көрсет:
-
5 санын
-
99 санын (әрекеттердің минимал санын қолдануға тырыс)
Құрылған алгоритмнің негізгі қасиеттерінің бар екенін көрсетіңдер.
Топтық жұмыс.
Сынып оқушылары 5 топқа бөлінуі тиіс.
1-топ: алгоритмнің түсініктілік қасиетін анық көрсететін 1 мысал,
2-топ: алгоритмнің дискреттілік қасиетін анық көрсететін 1 мысал,
3-топ: алгоритмнің дәл, анық өрнектелу қасиетін анық көрсететін 1 мысал,
4-топ: алгоритмнің нәтижелік қасиетін анық көрсететін 1 мысал,
5-топ: алгоритмнің жалпылық қасиетін анық көрсететін 1 мысал
жазулары керек.
Сабақтың мақсатына қалай қол жеткізгендігің туралы эссе жаз.
_________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
№11 сабақ
МҰҒАЛІМГЕ АҚПАРАТ
|
|
|
Тақырыбы: Алгоритмді жазу пішімі. Блок-схема.
|
|
|
Күтілетін нәтиже:
|
|
|
Білімдік
|
Білім
| -
Алгоритмнің негізгі жазу жолдарын есіне түсіреді.
-
Алгоритм жазудың жаңа түрлерін анықтайды.
|
|
|
Түсінік
| -
Алгоритм жазу жолдарын бір-бірінен айырып таниды.
-
Блок-схема элементтері жайлы білімін кеңейтеді.
|
|
|
Құзырлылық
|
Қолданыс
| -
Алгоритм жазу жолдары туралы білімін табиғи тілде, алгоритмдік тілде жазуда және блок-схема құруда қолданады.
|
|
|
Анализ
| -
Алгоритм жазу жолдарының әрқайсысын талдайды.
|
|
|
Синтез
| -
Әрбір алгоритм жазу жолының артықшылықтарын түсіндіреді.
|
|
|
Құнды-лық
|
Баға
| -
Әрбір алгорим жазу жолының өзіндік маңызы бар екенін ерекшелейді.
|
|
|
Сабақ құрылымы:
|
|
|
|
І. Ақпарат алмасу (14 мин.).
ІІ. Алғашқы бекіту (4 мин.).
ІІІ. Құзырлылық қалыптастыру (15 мин.).
ІV. Шығармашылық қалыптастыру (8 мин.).
V. Бағамдау-бағалау (4 мин.).
|
|
|
Сабақ типі: Сабақта жаңа білімді игеру
|
|
|
Оқыту әдісі: Түсіндірмелі-иллюстративтік, репродуктивті, топтық
|
|
|
Мұғалім іс-әрекетінің тәсілі:
-
Оқушыларды жаңа түсініктермен таныстыру
-
Жаңа тақырыпты бекіту мақсатында нақты мысалдар көрсету
-
Оқушыларға мысалда берілген тапсырмаларды өз бетімен орындап көруге мүмкіндік беру. Өз бетімен орындауда нәтижелер оң болмаған жағдайда, нұсқаулар беру.
-
Сабақ барысында оқушыларға қосымша сұрақтар қоюға мүмкіндік беру
|
|
|
Негізгі ұғымдар мен терминдер:
|
|
| |
Блок-схема, блок-схема элементтері, алгоритмдік тіл, программалау тілі
|
|
|
Оқушыда дағды қалыптастыру:
|
|
|
| -
Жаңа өткен тақырыпты толық игеру
-
Қажет болған жағдайда мұғалімнен көмек сұрау
-
Өтілген тақырыпты бекіту мақсатында үй жұмысын, деңгейлік тапсырмаларды толығымен өз бетімен орындау
|
|
|
Ақпарат көздері:
|
|
|
|
1. Б.Бөрібаев, Б.Нақысбеков, Г.Мадиярова.2005. Информатика және есептеуіш техника негіздері. Алматы: Мектеп.
2. Способы представления алгортмов. Виды алгоритмов. Ақпарат көзі: http://infomathematic.ucoz.ru/informatic/uroki/sposoby_predstavleniya_algoritmov.ppt
|
|
|
Оқушы жетістігін бағалау:
|
|
|
| -
Оқушының негізгі бағасы деңгейлік тапсырмаларды орындауына байланысты қойылады. Қосымша бағаны (бонус) алу үшін топтық тапсырманы орындау қажет.
|
|
|
Үй тапсырмасы:
|
|
|
| -
Анықтамаларды және блок-схема элементтерін жаттау.
-
Қандай есептерді шешуде қай алгоритм жазу жолын қолдану ыңғайлы екені жайлы 3-4 сөйлем жазу.
|
|
|
|
• Бонус-балл тапсырмасы
-
Параллелограмның ауданын табу алгоритімін алгоритмдік тілде жазу.
|
САБАҚ БЛОКТАРЫ
|
|
|
і. аҚПАРАТ алмасу
|
|
Тақырып жоспары:
1. Алгоритм жазу жолдарына сипаттама.
2. Алгоритмнің график түрінде кескінделуі.
3. Алгоритмдік тіл.
Слайдтар:
4-слайд Өткенді еске түсіру. Толықтыру.
|
5-слайд Алгоритм жазу жолдарына сипаттама
-
График түрінде кескінделуі – жазудың түсінікті, анық, көрнекі түрі болып табылады.
-
Табиғи тілдегі жазылуы – бұлай жазылған алгоритм компьютерде орындалмайды, қазақ тілінде жазылады.
-
Алгоритмдік тіл – псевдокодтар деп атайды, программалау тіліне ұқсас болып келеді.
-
Программалау тілдері – Паскаль, Си, Си++ сияқты жасанды тілде жазылған компьютер орындай алатын командалар тізбегі.
|
6-слайд Алгоритмнің график түрінде кескінделуі
-
Алгоритмнің график түрінде кескінделуі – блок-схема деп аталады.
-
Онда кез келген амал белгілі бір геометриялық фигурамен өрнектеледі.
-
Блок-схемада пайдаланылатын фигуралар оның блоктары деп аталады.
|
7-слайд Алгоритм блоктарының кескінделуі
Іс-әрекеттің атауы
|
Блок-схема түрі
|
Негізгі әрекеті
|
Процесс
|
|
Математикалық өрнектерді есептеу
|
Таңдау
|
|
Есеп шығару жолын таңдау
|
Модификация
|
|
Цикл басы (қайталау)
|
Құжат
|
|
Нәтижені шығару, қағазға басу
|
Енгізу, шығару
|
|
Мәлімет енгізу (шығару)
|
Бастау, аяқтау
|
|
Алгоритмнің басы, соңы
|
Қосалқы программа
|
|
Қосалқы программаға кіру және шығу
|
Түсініктеме
|
|
Схеманың, формуланың түсініктемесі
|
|
8-слайд Енгізу, шығару блоктары
ЕНГІЗУ
Мәліметтерді енгізу блогы
ШЫҒАРУ
Нәтижені экранға шығару блогы
|
11-слайд Қосалқы программаға ауысу блогы
-
Қосалқы программаға кіру кезін көрсетеді
-
N – қосалқы программа басталатын жол нөмірі немесе қосалқы программа аты
|
12-слайд Сөз түріндегі алгоритм. Дөңгелектің ауданын табу.
-
R-дың мәнін оқу
-
R-дың мәнін 3,14-ке көбейту
-
Екінші әрекеттің нәтижесін R-ге көбейту
-
Алдыңғы командада алынған нәтижені S-тің мәні ретінде сақтау
|
13-слайд Дөңгелектің ауданын табу. Блок-схема.
|
14-слайд Есеп
Екі жаяу жүргінші бір-біріне қарама-қарсы бағытта жүріп келе жатыр. Егер бірінші жүргіншінің жылдамдығы V1, ал екіншісінікі V2 және жүргіншілер арасындағы арақашық L-ге тең екені белгілі болса, жүргіншілердің кездесу уақытын тап.
|
15-слайд Есептің берілгені
Берілгені: L, V1,V2
L>0,
V1>0,
V2>0,
T>0
Табу керек: T - ?
|
Достарыңызбен бөлісу: |