Кұралы. Орал: М.Өтемісов атындағы БҚм у бак, ж эне баспа орталығы, 2007



Pdf көрінісі
бет37/87
Дата24.01.2023
өлшемі3,47 Mb.
#166222
1   ...   33   34   35   36   37   38   39   40   ...   87
Байланысты:
сімдіктер систематикасы О у ралы
математика, математика, studkz, матем иех картч, îðìàí ïèðîëîãèÿñû, Документ 1, геодезия 7
Изотопсидтер катары - Jsoetales
Изотопсидтердің көпшілігі өліп біткен, ал кейбір түрлері элі күнге дейін 
тіршілік етеді. Қазіргі кезде полушник изоеттың (ш ильница) 64 түрі белгілі. 
Қоңыржай белдеу зоналарында таралған, А мерикада кездеседі. ТМ Д -
елдерінде 2 түрі бар. Бүл су өсімдіктері. Практикалык маңызы жок. 
Лепидодендралардың арғы тегі болып табылады.
Қ Ы РЫ ҚБУЫ Н ТӘ РІЗДІЛЕР белімі - Equsetophyta
Девон дэуірінен белгілі, ежелгі өсімдіктер, таскөмір дэуірінде өте жақсы 
өскен, ал одан кейін олардын жойылуы басталды. 1 туысы, 
25 
түрі бар. Ал 
БҚО -да 7 түрі, 1 туысы кездеседі. Тірш ілік формалар: шөптесін өсімдіктер жэне 
ағаштар (өліп-біткен). Теңспоралылар жэне эртүрліспоралылар. М икрофильді 
тізбек бойынша дамиды. Вегетативті мүшелерінің бэрі де бар. Ж апырактары 
үсак. өзгеріске үшырап редукцияланған бүтақтарга айналған. Қырыкбуындар - 
элі күнге дейін тіршілік етіп келе жаткан өсімдіктер. Бір ғана туысы 
кырыкбуын (Equsetum ), 25 
түрі белгілі. Ж ер шарынын барлык бөлігінде 
таралған. Тек кана Австралияда, Ж аңа Зеландияда, Тропикалык Африкада 
кырықбуындар кездеспейді. Биіктігі бірнеш е сантиметрден 1 м-ге дейін (тек 
Оңтүстік А мерикада ұзындығы 10-13 м кырыкбуын - лиана (гигант) тіршілік 
етеді) көпжылдык шөптесін өсімдіктер.
Қырықбуынның сыртқы пішінінің негізгі ерекшелігі - сабағынын 
буыннан жэне буынаралыктарынан тұруы жэне жапырактарының шоқтанып 
орналасуы. Тамырсабағы жаксы дамыған, сабағы бунақталған, жапырактары 
редукцияланып шоқтанып орналасқан. ТМ Д елдерінде 12 түрі белгілі, 
солардын ішіндегі ең көп кездесетіні Equsetum arvense (танап қырыкбуыны). 
Тамырсабағы 
жаксы 
дамыған, 
көпжылдык, 
аласа, 
шөптесін 
өсімдік. 
Тамырсабағынан төм енге карай косалкы тамырлары кетеді. Тамырсабағынын
38


ұш ында кор заттары жинакталған түйнектері болады. Жер үстінде сабағы, 
өркені 
көтеріліп өседі. Қырыкбуынның өркендері екі түрлі: 
Көктемдік 
(споралы) 
бұтақтанбаған, 
буырыл-алкызыл 
түсті, 
ерекшелігі 
сабағында 
спорангиялары бар споралы масактар дамиды; Ж аздық (ассимиляциялауш ы) 
жасыл, бутақтанган бүтактары, шоктанып орналасқан жапырактары болады. 
Ж апырактарда ассимиляция процесі жүреді (мүшелердің түзілуіне катысады).
Классификациясы: Қырыкбуын тэрізділер бөлімі: Гиениялар - Hyeniales. 
Сынажапырақтылар 
-
Sphenophylales, 
Каламиттылар 
-
Calomitales 
Қырықбуындар - Equsetales катарына жіктеледі.
Алгаш кы 3 катар өліп біткен. 
Гиениялар бұл бөлімнің ең ежелгісі, 
псилофиттермен қатар өмір сүрген. Гиениялар арқылы 
қырыкбуындар 
псилофиттермен байланысады (псилофиттен пайда болған деген болжам бар).
Сынажапырақтылар биіктігі 1 м-ге дейін шөптесін өсімдіктер, сабағы 
бунақталған, буындарында сынатэрізді жапырактары 6-9-дан 
шоктанып 
орналаскан. Олар батпактанған жерлерде ну орман түзеді. Негізгі өкілі 
сынажапырақ.
Каламиттылар - биіктігі 10-20 м, жапырактарының диаметрі 0,5 м, діңі 
тік, бунақты өсімдіктер болған. Лепидодендрондар, сигилериялармен бірге 
тіршілік еткен. Негізгі өкілі - каломит.


Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   33   34   35   36   37   38   39   40   ...   87




©engime.org 2023
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет