Ұлы дала тұЛҒалары қҰдайберген



Pdf көрінісі
бет31/239
Дата22.01.2023
өлшемі3,08 Mb.
#166059
1   ...   27   28   29   30   31   32   33   34   ...   239
Байланысты:
fccc01431d3e67547942d7aa722f633c
2-зертханалық жұмыс ББД, 3 ЛАБ БД
қ
 мен 
к
 әрпінен 
ң 
пайда болған; 
жаздық > йаздығыз // йаздыныз; жалбақта > жалбаңда

қаз. 
қақпа
; тат. 
қапқа
; жалпы түрік. 
қапағ – қапуғ – қапық
; қаз. 
жап – 
жасыл
; тат. 
йәм – йәсия
. Қазақ тілінде 
өкпе-өпке
болып айтыла береді. 
Демек, 
к-п, п-к
, болып кездеседі
». Бұл мысалдардан «метатеза» құбылысын 


74 
да байқауға болады. Ғалым бұл терминді атамаса да, сол кездің өзінде 
мұндай құбылыстың бар екенін көрсетіп, оны әрі қарай арнайы зерттеуге із 
салып кетті деп айта аламыз. «
Еріндік дауыссыз дыбыстардың бірін-бірі 
ауыстыра беретіндігін 
жап, жабыл, жамыл, жауып
 деген мысалдардан да 
көреміз
», – дейді ғалым. Түркітанушылардың пікірлеріне сүйенсек, ескі түркі 
тілдерінде сөз басында [
m] (м)-
ның орнына [
b] (б)
дыбысы сәйкес келіп 
қолданылған. Мысалы, түрікмен тілінде «mи» [myj] деген сөзге бұрын 
bejni
деген сөз сәйкес келген, әзірбайжан тілінде «бет» деген сөзге 
bäniz
деген сөз 
сәйкес келеді. Құмық тілінде «мойын» деген сөзге 
bojun
деген сөз сәйкес 
келген. Кейін ескі түркі тіліндегі [
b]
дыбысының [
m]-
ға ауысуы туралы 
болжамға сүйеніп, оның заңдылығын табу қиын емес сияқты болғанымен
оған қарсы гипотеза төмендегідей заңдылық туралы айтуға мүмкіндік беретін 
сияқты. Мысалы, әзірбайжан тілінде [


Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   27   28   29   30   31   32   33   34   ...   239




©engime.org 2023
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет