Қазақ халқы ұлт-азаттық күресінің асқар шыңы ХХ ғасыр басындағы Алаш


Екіншіден, тұтқиылдан жасалған шабуылға Кеңес əскерлері əзір емес еді.  Үшіншіден



Pdf көрінісі
бет11/39
Дата22.05.2022
өлшемі1,2 Mb.
#144528
1   ...   7   8   9   10   11   12   13   14   ...   39
Байланысты:
bilet 1-30
polozhenie-o-magisterskoy-dissertatsii, Сабак №7, Сабак №5, Сабак №9, Сабак №8, Сабак №1, Сабак №14
Екіншіден,
тұтқиылдан жасалған шабуылға Кеңес əскерлері əзір емес еді. 
Үшіншіден,
Кеңес əскерін 
қайта құру, қаруландыру тиісті дəрежеде болмады. 
Төртіншіден,
1939 – 1940 жылдардағы Қызыл Армияны 
тазалау кезінде əскердің көптеген қолбасшылары, жоғары, орта буындағы офицерлері ұсталып атылып кетті. 
Осының бəрі Қызыл Армия бөлімдерінің соғыстың бастапқы кезінде үлкен сəтсіздікке ұшырап, мыңдаған 
жауынгерлерден айырылуына соқтырды. 
2.
Осы кезеңде Ресей империясының ішкі губернияларынан көші-қон ағынының дамуы нəтижесінде Қазақстан 
халқының тез өскендігі де аңғарылды. Оған дəлел: Ресей империясының бірінші жалпыға бірдей санағынан кейінгі 
алғашқы екі онжылдықта (1897-1917 жж.) Қазақстан халқының саны 4147,7 мың адамнан 5045,2 мың адамға, яғни 
25,7% көбейген. Ал, өлкенің демографиялық деректерінің табиғи өсу деңгейіне салыстырмалы талдау жасасақ, 
мынадай цифрларды аңғаруға болады. Өлкенің сол кездегі негізгі алты облысы бойынша 1897-1906 жылдарда 
жалпы алғанда бір мың адамға халықтың табиғи өсімі 11,3%, ал 1907-1916 жылдарда -15,3%; Ақмола облысы 
бойынша орыстар мен украиндардың үлес салмағы 1897 жылғы 33,0% 1917 жылғы 55,7% дейін өскен де, осы екі 
онжылдық ішінде халықтың табиғи өсімі 38,9% болған. Ал, қазақтары басым облыстарда табиғи өсімнің едəуір 
төмен болғандығы көрінеді: Жетісуда - 25,7%, Сырдарияда - 25,6%, Оралда – 20%, Семейде - 15,6%. Сөйтіп, 
Қазақстанның байырғы халқының үлес салмағының азаюына ғасырдың басында орыстардың, украиндардың жəне 
басқа да ұлт өкілдерінің империяның ішкі аймақтарынан жаппай қоныс аударуының қатты əсер еткендігін аңғаруға 
болады. 1905 жылы Семей облысы Қарақаралы уезінің Қоянды жəрмеңкесінде 14,5 мың адам қол қойған 
Қарқаралы петициясына Ə.Бөкейхановтың, А.Байтұрсыновтың, Ж.Ақбаевтың қатысы болған. Осы петиция туралы 
жəне оны дайындап, көптеген адамдарға қолдатудағы Ахмет Байтұрсыновтың ерекше еңбегін жоғары бағалаған 
М.Əуезов 1923 жылы жазған “Ахаңның елу жылдық тойы” деген мақаласында: “1905 жылы Қарқаралыда Ахаңмен 
басқа да оқығандар бас қосып, кіндік хүкіметке қазақ халқының атынан петиция (арыз-тілек) жіберген. 


Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   7   8   9   10   11   12   13   14   ...   39




©engime.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет