I el к. Кдбылова, Ш. А. Доспалинова


жэне талдауга ушырайды жене олармен керсетчлетш



Pdf көрінісі
бет5/184
Дата19.11.2022
өлшемі9,16 Mb.
#158985
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   184
Байланысты:
БУХГАЛТЕР Н.Қ.Қабылова
808935.pptx, ÐÓÁÅÆ 3, Жанулька органикаа
жэне талдауга ушырайды жене олармен керсетчлетш 
эрекеттер мен процестерд1 сапалы багалаудыц Heriei бо- 
лып табылады.
Кейб1р жагдайларда сандьщ керсетк1штер сапальщ 
керсетк1штер де болы п табы лады . М ы салы , Kipnini 
зауыты данша I жене II сортты KipniuiTep ^анша ендЬ 
peTiHi жене данша eHflipic адаулары болганы жайлы 
мел!меттер бергенде, есеп тек сандьщ дана емес, сонымен 
датар енд1ршген ешмдердщ сапалыд (жарамдылыгы, 
сортты л
ы р ы
)
керсетюштерш де керсетедь
Тшсшше, ол барльщ сандьщ керсетюштерде керсетЬ 
летш процестерд!ц сапалыд баралануынын, да кейб!р 
элементтерш керсете алады. Сондьщтан, есеп жалпы 
турде шаруашыльщ дызмеги. сандьщ-сапальщ керсет- 
к1штермен керсетедь
Сонымен, дорыта келгенде, шаруашыльщ есеп дегеш- 
м1з не деген сауалга мынадай дысдаша жауап беруге 
болады:
Шаруашыльщ есеп - кесшорындар мен хальщ шаруа- 
ылырынын, шаруашыльщ дызметтерш басдару жене 
;ылау мадсатында сандьщ-сапальщ керсетюштермен 
птеу жене керсету.
1.2. Ш аруаш ы льщ есептщ пайда болуы жэне 
бух га лтер лж есептщ дамуы
Шаруашыльщ есептщ даму тарихы 6000 жылга жуьщ. 
Алайда, есептщ пайда болран кунш надты керсету мум- 
юн емес. Есеп б1ртщдеп, узад уадыт бойы жене белгкпз 
жагдайда дуниеге келд!. Есеп бол маран жене оныц eMip 
суре бастаган деу!рлер! белгЪп, ал б1рад оларды шектеу 
диын epi ой л аура болмайтын жайт.
Ш аруашыльщ есеп догамымызда аса дажеттШ ктен 
барып пайда болды: шаруашыльщты елшемшз (салмагы 
жене саны), 
KipicTep 
мен шырыстарды салыстырмай
6ipiHiniciHiH eKiHmiciHeH 
асып 
TycyiHe 
д ол ж етю збей 
ж ург!зу мумк1н емес.
Ш аруашыльщ туралы барльщ деректерд! 6ip адам рана 
еркш мецгерш алатын болган, б1рад бул сол адамнын, жа-
8


дына сацтау кабшетшщ жогары дережеде дамуынан емес, 
шаруашыльщтыц шагын жене ол жайлы мел1меттердщ 
аз болуынан гана орын алган кубылыс.
Жазудыц жене арифметиканьщ дамуы есептщ даму- 
ына улкен жол ашып берда, шаруашыльщ цызмет! оныц 
кенднен таралуына ыцпал етт1.
Ш аруаш ылыц цызметтер фактьперш жаппай жене 
жуйел1 турде кадагалау жене корсету карапайым бухгал- 
терияны дуниеге екелдь
Карапайым бухгалтерия кесшорынныц барльщ мате- 
риалдьщ жене ацшалай, сонымен катар есеп айырысу- 
ларын бакылауга алуга м умю ндж берда. EcenTi заттьщ 
есептеумен, ал есеп айырысуларды - акшалай б1рлжтер- 
мен ж у р н з д ь Ретке келт1р1лген есеп TipKeriniTepi -
ютаптар, "Kipic-шыгыс", "инвентарь" сиякты угымдар 
пайда болды. Есеп алгашында Tipney сипатында гана бол- 
ды.
Есептщ дамуындагы жаца кезец е ю жакты немесе 
косарлы бухгалтерияныц пайда болуымен сипатталады.
Ец алгаш ею жакты бухгалтериянын, теж1рибел1 есеп 
ютаптары Италияда басылды. Е ю жакты бухгалтерия 
ж айлы жазган авторлар кепес Бенедитто К онтрульи
жене атакты итальян математик Л ук а Пачоли болып 
табылады.
Лука Пачолидщ шыгармашылыгындагы ец басты ме- 
селе болып ею жакты жазу туралы жазбасы саналады. 
Онда Пачоли постулаты деген атауга ие болган ею Herieri 
ережеед жазылган:
- Барльщ дебеттж айналымдардыц сомасы сол шоттар 
ж у й е с т д е п кредиток айналымдардын, сомасына тец;
- Дебеттж цалдыцтыц сомасы еркашан сол шоттар 
жуйесшдеп. кредиттж цалдыцтардыц сомасына тен,.
Постулаттарыныц магынасы ете мацызды, ейткеш
олар шын меншде кесшорындардыц шаруашылык 
eMipi- 
нщ фактшерш каз1р де т1ркеу уш ш кещнен цолданы- 
латын жазбалардыц ембебап сипатын накты керсетедь
"Бухгалтер" термин! X V г. Австриядаем1рге келда. Ец 
алгаш бухгалтер атагын алган лауазымды тулга Инсбрук
9


есеп палатасыньщ ic ж урпзуппЫ Христофор Ш техер 
болып табылады. Осы од ига жайлы Вена мемлекеттш 
муражайында ел1 кунге дейш садтаулы император I 
Максимилианньщ 1498 ж. 13 адпандагы буйрыгы куэ. 
Осы уадытда дейш муны а^ылы есеп жазбаларымен ай- 
налысатын "кезбе ж азуш ылар" жузеге асырып келдь 
Жогарыда келт!р1лген кун "бухгалтер" жене "бухгалте­
рия" угымдарыныд таралуыныд бастамасы болып сана- 
лады. Сол кезде бухгалтер мамандыгына ете жогары 
адамгерпйлш талаптар дойылатын. Кейб1р елдерде бух- 
галтердщ адамгерпплш дасиеттерше дарап, оны даз1рг1 
уадытда дейш пиркеу дызметкершен кешнг1 eKiHnii 
орынга дояды.
Экономикалыд теорияда бухгалтерлш есептщ даму 
кезендн терт 


Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   184




©engime.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет