Жалпы орта бiлiм беретiн мектептердi¤



Pdf көрінісі
бет27/111
Дата20.11.2022
өлшемі0,7 Mb.
#159007
1   ...   23   24   25   26   27   28   29   30   ...   111
Байланысты:
Қазақ тілі 7сынып

µте кеґ тараІан со³палы аспап. Ерте кезде барабанды 
салтанатта ж±не жаугершiлiкте ³олданІан. Кейiн бара-
бан аспапты³ ансамбльге, оркестрге ³осылІан. Јазiргi 
їрмелi ж±не симфониялы³ оркестрлерде барабанныґ 
їлкенi де, кiшiсi де бар. Јаза³ музыка аспаптарыныґ 
iшiнде барабан типтес аспап – дабыл. (
Б. Сарыбаев
)
54-жатты²у.
Ґлеґдi о³ып шыІып, дара, кїрделi сын 
есiмдердi тауып, олардыґ ³алай жасалып т¾рІанын 
айтыґдар.
АТТЫ¤ СЫНЫ
Шо³пардай кекiлi бар, ³амыс ³¾ла³,
Јой мойынды, ³оян жа³, бµкен ³аба³.
Ауыз омырт³а шыІыґ³ы, майда жалды,
Ой желке, їґiрейген болса саІа³.
Теке м¾рын, салпы ерiн, ¾зын тiстi,
ЈабырІалы, жотасы болса кїштi.
Ойынды етi бµп-бµлек, омыраулы,
ТояттанІан бїркiттей сал³ы тµстi...
(
Абай
)
§ 14. СЫН ЕСIМНI¤ ЕМЛЕСI
1. Бiрнеше сµздiґ тiркесуi ар³ылы жасалІан кїрделi 
сын есiмдер бµлек жазылады. Мысалы: 
кµк ала, сары 
ала, а³ сары, ал ³ара кµк, ³ара кµздi, а³ шашты, 
³ызыл шырайлы, ³ара торы, шым³ай ³ара, тым 
к±рi, µте ащы, керемет жа³сы
т.б.


40
2. Сµздiґ ³айталануы, ³осарлануы ар³ылы жасалІан 
кїрделi сын есiмдер дефис (-) ар³ылы жазылады. Мы-
салы:
 биiк-биiк, ѕзын-³ыс³а, жа³сы-жаман, алыс-
жа³ын, їлкендi-кiшiлi, iрiлi-ѕса³ты 
т.б.
3. Кїшейткiш буын ар³ылы жасалІан кїрделi сын 
есiмдер дефис (-) ар³ылы жазылады. Мысалы: 
ап-
аласа, т±п-т±уiр, ³ап-³ара, тѕп-тѕны³, тап-таяу, 
сѕп-сѕйы³, мµп-мµлдiр
т.б.
55-жатты²у.
М±тiннен кїрделi сын есiмдердi тауып
олардыґ емлесiн есте са³таґдар.
1. Ґз ³астарында келе жат³ан сары са³алды, кµк 
кµздi БаймаІамбеттен бас³а, ¾зын бойлы, а³ сары реґдi, 
³ой кµздi, кесек, ³ырлы м¾рынды А³ылбай – бiр тип. 
2. Абайдыґ кеґ жазы³ маґдайында ажым аз, жiґiшке 
¾зын ³астары ±лi де ³ап-³ара. 3. МаІрипаныґ кµп 
³она³ їстiне кiргелi, екi бетi ду етiп ³ызарып, ³ып-
³ызыл ерiндерi ¾ялІандай жымиып, аппа³ кесек тiстерiн 
кµрсеттi. (
М. ¡уезов.
) 4. Јызыл, жасыл-кїреґ, ал ³ызыл, 
±редiк а³шыл с±улелер то³сан ³¾былып, мол ш¾Іыланы 
жер бетiне жайып келедi. (
ў. Слан.
)
56-жатты²у.
Тµмендегi сµйлемдердi о³ып, ³арамен 
жазылІан сын есiмдердiґ ³айсысы сапалы³, ³айсысы 
³атыс ты³ сын есiм екенiн айтыґдар.
1. Бїгiнде Ґзбекстанда кµптеген ¾лт-¾лыстардыґ 
µкiлдерi тату-т±ттi µмiр сїрiп келедi. Т±уелсiз ³оІам 
орнату жолындаІы жалпыхалы³ты³ жетiстiктерге Ґз-
бекстанныґ тѕр²ылы³ты ж¾ртшылыІы саналатын бiр 
жарым миллионнан астам ³аза³ хал³ы да елеулi їлес 
³осуда. 2. Т¾рап Айдар¾лы – педагогикалы³ ж¾мыс 
пен 


Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   23   24   25   26   27   28   29   30   ...   111




©engime.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет