Жаратылыстану ғылымдары факультетінің деканы



Pdf көрінісі
бет27/53
Дата23.12.2021
өлшемі2,39 Mb.
#128439
1   ...   23   24   25   26   27   28   29   30   ...   53
Байланысты:
umkd (6)
9,10,11,12, 9,10,11,12, Документ, 199261009045638 (1) (копия), PhD докторантура институтыны? директоры (копия), PhD докторантура институтыны? директоры (копия), Badavamova, 17-18-19-20 (копия), Задачи экз. (копия), Задачи экз. (копия)
 

ДƏРІС

 



 8 

тақырыбы



Химиялық

 

кинетика

 

жəне

 

тепе

-

теңдік



Химиялық

 

реакция

 

жылдамдығына

 

температураның

 

əсері



Вант

-

Гофф

 

ережесі



оқытудың

 

əдіснамалық

 

аспектілері

 

 

Az | N 


®

 Az | N 


N | Az 


 

Л

.

Н



Гумилев

 

атындағы

 

Еуразия

 

ұлттық

 

университеті

 

Пəннің

 

оқу

-

əдістемелік

 

кешені

 

Басылым



алтыншы

 

 

23 



ЕҰУ

 

Ф



 703-08-16. 

Пəннің


 

оқу


-

əдістемелік

 

кешені


Алтыншы


 

басылым


 

 

ДƏРІС



 

тезистері

Өндірісте

 

химиялық


 

өнімдерді

 

тез


 

жəне


 

таза


 

алу


 

үшін


 

реакцияларды

 

басқара


 

білу


 

керек


Химиялық


 

кинетика


 

деп


 

реакцияның

 

жүру


 

механизмін

 

жəне


 

жылдамдығын

 

зертейтін



 

ғылымды


 

айтады


.  

Химиялық


 

реакциялардың

 

жылдамдығы



Химиялық


 

реакцияның

 

жылдамдығы



 

деп


 

көлемі


 

өзгермейтін

 

жүйеде


 

əрекеттесуші

 

заттардың



 

біреуінің

 

концентарциясын



 1 

литрдегі


 

моль


 

санымен


 (

моль


/

л



уақытты

 

секундпен



 

белгілейді

.  

2. 


Қайтымды

 

жəне



 

қайтымсыз

 

реакциялар



Қайтымсыз

 

реакциялар



 

дегеніміз

 

реакция


 

тек


 

бір


 

бағытта


 

жүретін


 

жəне


 

реакцияға

 

түсетін


 

заттар


 

толығымен

 

шығатын


 

затқа


 

айналады


Ол

 



үшін

  

1)



 

тұнба


 

түседі


 

не

 



газ

 

бөлінеді



 

2)

 



су

 

диссац



зат


 

бөлінеді


 (H

2

O, H



2

, SiO


3

, H


2

, S 


т

.

б



.) 

3)

 



реакция

 

кезінде



 

көп


 

жылу


 

бөледі


.  

KClO


3

®

 KCl + O



2

­

 



BaCl

2

 + H



2

SO

4



 = BaSO

4

¯



 + HCl 

Mg + O


2

 = MgO 


ê

H= - 601,0 

кДж

 

Қайтымдыреакциядепреакцияаяғынадейінж



/

майтынжəнетүзілгензаттарқайтаданбаст

апқызатқаыдырайды

.  


N

2(

г



)

 + 3


Н

2(

г



)

Û

 2NH



3(

г



реак

.

түсетін



  

түзілген


 

 

2. 



Химиялық

 

реакцияның



 

жылдамдығына

 

əрекеттесетін



 

заттардың

 

концентрациялық



 

əсері


 (

Гульдберг

 

пен


 

Вааге


, 1887

ж

.). 



Бастапқы

 

заттың



 

бөлшектері

 

бір


-

бірімен


 

əрекеттесу

 

үшін


 

олар


 

соқтығысуы

 

қажет


Осы


 

жағдайда


 

ғана


 

электрондардың

 

ауысуы


 

болып


 

реакция


 

жүруі


 

мүмкін


Сонымен


 

химиялық


 

реакциялар

 

жылдамдығы



 

соқтығысуға

 

тура


 

пропорционал

Ол

 



концентрацияға

 

тəуелді



 

болады


Концентрация

 

жоғары


 

болған


 

сайын


 

соқтығысу

 

көп


 

болады


.  

Тұрақты


 

температурада

 

химиялық


 

реакция


 

жылдамдығы

 

стехмаметриялық



 

коэффициенттердің

 

дəреже


 

түрінде


 

көрсетілген

 

əрекеттесуші



 

заттардың

 

концентарцияларының



 

көбейтіндісіне

 

тура


 

пропорционалдық

 

тəуелділікте



 

болады


.  

Жылдамдық

 

констансасы



 

дегеніміз

 

əрекеттесуші



 

заттардың

 

концентрациялары



 

бірге


 

тең


 

болғандағы

 

реакция


 

жылдамдығы

 

К

 – 



мəні

 

зат



табиғатына

температураға



катализат

., 

қатысуына



 

байланысты

бірақ


 

концентрацияға

 

байланысты



 

емес


Мысалы


  508

0

С



  – 

та

 



реакция

 

мына



 

теңдеу


 

бойынша


 

жүреді


.  H

2  + 


J

2

  =  2HJ. 



Реакция

 

жылд



константасы

  0,16. 

Əрекеттесуші

 

зат


концентарциясы

 [H

2

] = 0,04 



моль

/

л



 [J

2

] = 0,05 



моль

/

л



 

d

 - 



тап

d



= R [H

2

] [J



2

] = 0,16 

.

 0,04


.

 0,05=0,0032 

моль

/

л



 =3,2 

.

 10



-4

 

 

Тура

 

реакцияның



 

жылдамдығы

 

кері


 

реакцияның

 

жылдамдығына



 

тең


 

күйді


 

химиялық


 

тепе


-

теңдік


 

деп


 

атайды


СН

3



СООН

(C)


 + 

С

2



Н

5

ОН



®

¬

СН



3

ООС


2

Н

5 (C)



+

Н

2



О

(C) 


Тепе

-

теңдік



 

күйге


 

əр

 



түрлі

 

жолмен



 

жетуге


 

болады


Химиялық


 

тепе


-

теңдік


 

кезінде


 

реакциялар

 

тоқталмайды



тек


 

қана


 

қарама


-

қарсы


 

реакциялардың

 

жылдамдықтары



 

теңесетін

 

болғандықтан



 

оны


 

динамикалық

 

тепе


-

теңдік


 

дейміз


Тепе


-

теңдік


 

күйді


 

тепе


-

теңдік


 

константасымен

 

сипаттайды



mA + nD 


®

¬

 rC + gD; 



V

1

 = k



1

 [A]


m

 [B]


 n

, - 


тура

 

реакцияның



 

жылдамдығы

 

V

2



 = k

2

 [Ñ]



r

 [D]


 g

, - 


кері

 

реакцияның



 

жылдамдығы

 

Тепе


-

теңдік


 

шарты


 

бойынша


 V

1

= V



k

1



 [A]

m

 [B]



 n

 = k


2

 [Ñ]


r

 [D]


 g




 

Л

.

Н



Гумилев

 

атындағы

 

Еуразия

 

ұлттық

 

университеті

 

Пəннің

 

оқу

-

əдістемелік

 

кешені

 

Басылым



алтыншы

 

 

24 



ЕҰУ

 

Ф



 703-08-16. 

Пəннің


 

оқу


-

əдістемелік

 

кешені


Алтыншы


 

басылым


 

 

  



[B]

 

[A]



  

[D]


 

[C]


K

k

k



n

m

g



r

T

2



1

=

=



, K

T

 – 



тепе

-

теңдік



 

константасы

 

Берілген


 

жағдайда


 

əрбір


 

қайтымды


 

реакция


 

үшін


 

К

Т



 

тепе


-

теңдік


 

константасы

 

тұрақты


 

шама


 

болады


Ол

 



əрекеттесетін

 

заттардың



 

концентрацияларына

 

тəуелді


 

емес


 

жəне


 

тек


 

температурадан

 

өзгереді


Түзілген


 

заттардың

 

концентрацияларын



 

жəне


 

тепе


-

теңдік


 

константасының

 

мəнін


 

біле


 

отырып


тепе


-

теңдік


 

концентрацияларын

 

есептеуге



 

болады


яғни


 

химиялық


 

тепе


-

теңдікте


 

болатын


 

барлық


 

заттардың

 

концентрациялары



Керісінше

тепе


-

теңдік


 

концентрациялары

 

бойынша


 

тепе


-

теңдік


 

константасын

 

жəне


 

заттардың

 

реакцияға



 

қажет


 

бастапқы


 

концентрацияларын

 

оңай


 

есептеуге

 

болады


Бұл


 

жағдайда


 

тепе


-

теңдік


 

константасын

 

К

Т



 

шартты


 

белгімен


 (

символымен

белгілейді



Н

2



(

г

) + I



2

(

г



®

¬



 2HI(

г



2

2

I



H

2

HI



T

P

P



P

K

=



 

Гетерогенді

 

реакцияның



 

константасы

900 


0

С

 



СаСО

3

 (



қ

®



¬

СаО


(

қ

) + 



СО

2

(



қ

K



Т

 = 


2

CO

P



(

г

). 



Заттардың

 

концентрациясын



қысымды


температураны

 

өзгерту


 

арқылы


 

химиялық


 

тепе


-

теңдікті


 

реакцияның

 

оң

 



немесе

 

сол



 

жағына


 

ығыстыруға

 

болады


.

 



Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   23   24   25   26   27   28   29   30   ...   53




©engime.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет