Жаратылыстану ғылымдары факультетінің деканы



Pdf көрінісі
бет33/53
Дата23.12.2021
өлшемі2,39 Mb.
#128439
1   ...   29   30   31   32   33   34   35   36   ...   53
Байланысты:
umkd (6)
9,10,11,12, 9,10,11,12, Документ, 199261009045638 (1) (копия), PhD докторантура институтыны? директоры (копия), PhD докторантура институтыны? директоры (копия), Badavamova, 17-18-19-20 (копия), Задачи экз. (копия), Задачи экз. (копия)
Л

.

Н



Гумилев

 

атындағы

 

Еуразия

 

ұлттық

 

университеті

 

Пəннің

 

оқу

-

əдістемелік

 

кешені

 

Басылым



алтыншы

 

 

34 



ЕҰУ

 

Ф



 703-08-16. 

Пəннің


 

оқу


-

əдістемелік

 

кешені


Алтыншы


 

басылым


 

 

мұндағы



 

к

  – 



əрбір

 

реагенттің



 

концентрациясы

 

бірге


 

тең


 

болғандағы

 

рекция


 

жылдамдығының

 

константасы



Əрекеттесуші

 

заттардың



 

концентрациясымен

 

қатар


 

кинетикалық

 

теңдеуге


 

кіретін


 

дəреже


 

көрсеткіштерінің

 

суммасы


реакция


 

реті


 

деп


 

аталады


Ерітінділегі

 

реакциялар



 

көбінесе


 

біріншілік

 

немесе


 

екіншілік

 

реакциялар



Егер


 

химиялық


 

реакция


 

жылдамдығы

 

реагенттердің



 

барлық


 

концентрациясында

 

өзгеріссіз



 

қалса


процесс


 

нольдік


 

ретті


 

болады


Температура

 

жоғарылағанда



 

реакция


 

жылдамдығы

 

артады


Вант


-

Гоффтың


 

эмпирикалық

 

заңы


 

бойынша


 

температураны

 

əрбір


  10

о

С



 

қа

 



көтергенде

 

реакция



 

жылдамдығы

  2-4 

есе


 

артады


Жылдамдық

 

константасының



 

температураға

 

тəуелділігі



 

Аррениус


 

теңдеуімен

 

өрнектеледі



К

 = 



Ае

Е

/RT 



е

 – 



натурал

 

логарифм



 

негізі


Е

 – 



активтену

 

энергиясы



А

 – 



предэкспонента

 

немесе



 

жиілік


 

факторы


Əрекеттесуші

 

бөлшектердің



 

өзара


 

соқтығысуының

 

санына


 

байланысты



Химиялық

 

тепе

теңдік



 

константасы

Қайтымды


 

реакция


 

үшін


 

А

+



В

С



+D 

массалар


 

əрекеттесу

 

заңы


 

бойынша


 

тура


 

реакция


 

жылдамдығы

 

υ



А

 

жəне



 

В

 



заттарының

 

концентрацияларының



 

көбейтіндісіне

 

тура


 

пропорционал

ал

 



кері

 

реакцияныкі



 –

С

 



жəне

 D 


заттарына

 

тура



 

пропорционал

υ

 1 



=

 

k



1

[

А



] [

В



и

 

υ



 2 

=

 



k

[



С

] [D] 


Квадрат

 

жақшамен



 

заттардың

 

молярлық


 

концентрациялары

 

берілген


Бастапқыда

 

тура


 

реакция


 

жылдамдығы

 

жоғары


 

болады


өйткені


 

А

 



жəне

 

В



 

заттардың

 

концентрациясы



 

С

 



жəне

 

Д



 

заттардың

 

концентрациясынан



 

жоғары


 

болады


Реакция


 

А

 



жəне

 

В



 

концентрациясы

 

азаяды


С

 



жəне

 

Д



 

артады


сондықтан

 

υ



артады

ал



 

υ



азаяды

Реакция



 

ары


 

қарай


 

жүргенде


 

υ

 2 



арта

 

береді



υ

 1



азая


 

береді


.  

Соңында


екі


 

жылдамдық

 

та

 



теңесетін

 

уақыт



 

болады


Екі


 

реакцияның

 

жылдамдығы



 

теңескенде

 

химиялық


 

тепе


теңдік


 

орнайды


сыртқы


 

сипаттамасы

А



В

С



, D 

заттарының

 

концентрациялары



 

тұрақты


 

жағдайда


 

өте


 

ұзақ


 

уақыт


 

бойы


 

өзгеріссіз

 

қалады


Бұл


 

рекция


 

тоқтап


 

қалғандығы

 

емес


 

екі


 

қарама


  – 

қарсы


 

процесс


 

бірдей


 

жылдамдықпен

 

жүретінін



 

көрсетеді

 

жіне


 

уақыт


 

бірлігінде

 

түзілген


 

молекулалар

 

саны


 

ыдыраған


 

молекулалар

 

санына


 

тең


Системаның

 

бұл


 

күйі


 

қозғалыстағы

 

немесе

 

динамикалық

 

деп

 

аталады

.  

Реакция


 

өнімдерінің

 

концентрацияларының



 

көбейтіндісінің

 

бастапқы


 

заттардың

 

концентрацияларының



 

көбейтіндісіне

 

қатнасы


берілген


 

температура

 

мен


 

қысымда


 

тұрақты


 

шама


тепе


теңдік


 

константасы

 

К

 



деп

 

аталады



Константаның

 

физикалық



 

мағынасы


 

К

 



мынада

ол



 

тура


 

жəне


 

кері


 

реакциялардың

 

жылдамдығын



 

салыстыруға

 

мүмкіндік



 

береді


.  

К

 



мəні

 

бойынша



 

реакция


 

бағытын


 

көруге


 

болады


Егер


 

К

  >1, 



онда

 

тура



 

реакция


 

жылдамдығы

 

кері


 

реакциядан

 

үлкен


 

яғни


 

системада

 

өнімдер


 

концентрациясы

 

жоғары


 

болады


ал

 



бастапқы

 

заттардыкі



 

керісінше

Мысалы


егер


 

К

=10



2

онда



 

ол

 



тура

 

реакция



 

жылдамдығы

 

керіден


  100 

есе


 

артық


егер


 

К

=10



-2

,

 



онда

керісінше



онда


 

кері


 

реакция


 

жылдамдығы

 

турадан


 100 

есе


 

үлкен


.  

Тəжірибелік

 

мəлəметтер



 

бойынша


 

реагенттердің

 

артық


 

мөлшерінің

 

химиялық


 

тепе


теңдікке


 

əсері


 

зерттелген

реагенттің



 

артық


 

мөлшері


 

процестің

 

жүруіне


 

əсер


 

ете


 

алады


 

мына


 

жағдайда


 

егер


тепе


 – 

теңдік


 

константасының

 

мəні


 1·10

-4

 



жəне

 

бастапқы



 

заттардың

 

біреуі


 

екіншісінен

 

кем


 

дегенде


 10000 

есе


 

артық


 

болу


 

керек


.  

Егер


 

əрекеттесуге

 

бір


 

емес


 

бірнеше


 

бөлшек


 

түссе


онда


 

əрекеттесуші

 

заттардың



 

əрқайсысы

 

реакция


 

жылдамдығынығ

 

өрнегіне


 

кіреді


.  

а

А

+



вВ

 



 

сС

+dD: 



Тепе

  – 


теңдік

 

константасының



 

өрнегіне


 

кіретін


 

концентрациялар

 

тепе

– 

теңдік



 

концентрациялар

.




 



Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   29   30   31   32   33   34   35   36   ...   53




©engime.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет