Жаратылыстану ғылымдары факультетінің деканы



Pdf көрінісі
бет20/53
Дата23.12.2021
өлшемі2,39 Mb.
#128439
1   ...   16   17   18   19   20   21   22   23   ...   53
umkd (6)
9,10,11,12, 9,10,11,12, Документ, 199261009045638 (1) (копия), PhD докторантура институтыны? директоры (копия), PhD докторантура институтыны? директоры (копия), Badavamova, 17-18-19-20 (копия), Задачи экз. (копия), Задачи экз. (копия)
масса

 

деп


 

түсініп


массаның


 

көрсеткіші

 

атомдық

 

массаны

 

алады



.  

Менделеев

 

сол


 

кезде


 

өзіне


 

белгілі


 

63 

элементті

жеке



-

жеке


 

қағазға


 

олардың


 

таңбасын


атомдық


 

массасын


валентілігін

 

жəне


 

басқа


 

да

 



басты

 

қасиеттерін



 

көрсете


 

отырып


 

жазып


 

шығады


Бұларды


 

элементтердің

 

атомдық


 

массасы


 

өсу


 

ретімен


 

вертикаль

 

бойына


 

орналастырғанда

белгілі


бірақ


 

бірдей


 

емес


 

интервалдерде

элементтердің



 

қасиеттерінің

 

анық


 

қайталайтындығын

 

байқаған


Менделеев

  1869 

ж



ақпанда

 

жүйенің



 

бірінші


 

нұсқасын


 

ірі


 

ғалымдарға

 

таратып


жариялайды

жəне


 

сол


 

ж



периодтық

 

заңның



 

негізгі


 

тезистерін

 

жазады


 



элементтерді

 

атомдық



 

массасы


 

өсу


 

ретімен


 

орналастырса

қасиеттері



 

периодты


 

түрде


 

қайталайтындығы

 

байқалады



 



атомдық

 

масса



 

элементті

 

сипаттайды



 



бұрын

 

белгісіз



 

жаңа


 

элементтердің

 

ашылуын


 

күту


 

керек


 



элементтің

 

атомдық



 

массасын


 

оның


 

ұқсас


 

элементтері

 

белгілі


 

болса


түзетіп


 

дəлірегін

 

табуға


 

болады


1870 


ж

Менделеев



 «

Химия


 

негіздерінің

» 

бірінші


 

басылуында

 

элементтер



 

жүйесінің

 

жаңа


 

нұсқасын


 

береді


Мұнда


 

бірінші


 

нұсқа


 

да

 



кестені

 90


0

 

бұрған



сонда


 

ондағы


 

вериткаль

 

қатарлар


 

мұнда


 

период


 

болып


параллель

 

горизантальдағы



 

элементтер

 

валентігі



 

бойынша


топ


 

түзеді


Біздің


 

осы


 

уақытта


 

қолданатын

 

кестелеріміз



 

осы


 

екінші


 

нұсқаның


 

негізінде

 

жасалған


Бұл


 

нұсқаға


 

сүйеніп


 

Менделеев



 



12 

элемент


 

тағы


 

ашылу


 

керек


 

деп


 

болжап


оларға


 

бос


 

орын


 

қалдырады

ол

 



осы

 

күні



 

табылған


скандий


галлий


германий


технеций


рений


гафний


полоний


астат


франций


радий


актиний


протактиний

бұлардан


 

басқа


 

лантаноидтар

 

мен


 

ураннан


 

кейінгі


 

элементтер

 

табылуы


 

мүмкін


 

деген


 

пікір


 

айтқан


 



10 

элементтің

 

атомдық


 

массаларын

 1,5-2 

есе


 

түзеп


 

өзгертеді

олар


 

берилий


индий


ванадий


торий


уран


лантан


церий


 

жəне


 

басқа


 

лантаноидтар

 

осылардың



 

валенттіліктерін

 

өзгертеді



 



10 

элементтің

 

атомдық


 

массаларын

 

түзетеді


 



элементті

ол

 



уақытта

 

ұқсас



 

деп


 

жүрген


 

элементтерден

 

басқа


 

элементтермен

 

ұқсастығын



 

тауып


 

солармен


 

бір


 

топқа


 

орналастырады



 



Осындай

 

жұмыстардың



 

ақтығында

  1871 

ж



Менделеев

 

периодтық



 

заңның

 

анықтамасын



 

береді




Элементтердің



олардың

 

жай

 

жəне

 

күрделі

 

қосылыстарының

 

қасиеттері

 

атомдық

 

массаға

 

периодтық

 

тəуелділікте

 

болады



Менделеевтің

 

периодтық

 

заңы

.

 

Периодтық



 

заң


  – 

атом


 

ядросы


 

зарядтарының

 

артуына


 

байланысты

 

химиялық


 

элементтер

 

жəне


 

олардың


 

қосылыстарының

 

қасиеттерінің



 

периодты


 

өзгеретінін

 

тұжырымдайтын



 

табиғаттың

 

негізгі


 

заңы


Бұл


 

заңды


  1869 

ж



Д

.

И



.

Менделеев

 

ашты


Ол

 



оның

 

толық



 

тұжырымдамасын

 1871 

ж



жариялады

.  


Периодтық

 

заңның

 

маңызы

 

Периодтық



 

заң


 

ашылған


 

кезде


 

көптеген


 

элементтер

 

белгісіз


 

еді


Д



И

Менделеев



 

аса


 

үлкен


 

болжампаздықпен

 

олардың


 

кейбіреулерінің

 

қасиеттерін



 

сипаттаған

 

болатын


 

(

скандий



 - 

Л



Нильсон

галлий



 - 

Лекок


 

де

 



Буабодран

германий



 - 

К



Винклер

). 


Ғалымның

 

көзінің



 

тірісінде

 

ол

 



болжаған

 

элементтер



 

ашылып


периодтық

 

заңның


 

дұрыстығының

 

айғағы


 

болды




Галлий

 Ga 1875 

ж

., 


скандий

 Sc 1879 

ж

., 


германий

 (Ge) 1885 

ж



ашылды



.  


 

Л

.

Н



Гумилев

 

атындағы

 

Еуразия

 

ұлттық

 

университеті

 

Пəннің

 

оқу

-

əдістемелік

 

кешені

 

Басылым



алтыншы

 

 

13 



ЕҰУ

 

Ф



 703-08-16. 

Пəннің


 

оқу


-

əдістемелік

 

кешені


Алтыншы


 

басылым


 

 

Д



.

И



Менделеев

 

есептеу



 

жолымен


 

анықтаған

 

сипаттамалары



 

олардың


 

тəжірибе


 

жүзінде


 

анықталған

 

шамаларына



 

сəйкес


 

келеді


Периодтық

 

заң


 

ашылған


 

кезде


 

белгісіз


 

асыл


 

газдар


 

да

 



қасиеттеріне

 

қарай



 

галогендер

 

мен


 

сілтілік


 

металдар


 

арасынан


 

орын


 

алды


Заңның


 

ашылған


 

кезінде


 

кейбір


 

элементтердің

 

валенттіліктері



 

мен


 

атомдық


 

массалары

 

дұрыс


 

анықталмаған

 

еді


Элементтердің

 

қасиеттерінің



 

өзгеру


 

заңдылықтары

 

сақталатындай



 

етіп


Менделеев

 

бериллийдін



, (Be), 

торийдің


 (

Тһ

), 



церийдің

 (

С



1), 

индийдің


 

(In), 


т

.

б



кейбір


 

элементтердің

 

атомдық


 

массаларын

 

түзетті


Периодтық

 

заң


 

табиғаттың

 

дамуы


 

мен


 

бірлігін


 

көрсететін

 

жалпы


 

заңдарға


 

жатады


Бұл


 

заңның


 

құрылымдық

 

кескіні


 

болып


 

табылатын

 

периодтық



 

жүйеде


 

периодтар

 

бойынша


 

элементтердің

 

сыртқы


 

қабаттарында

 

электрондар



 

санының


 

біртіндеп

 

өсуінен


 (1-

8) 


металдық

 

қасиет



 

екідайлылық

 

арқылы


 

бейметалдыққа

 

ауысады


Бұл


 

заңдылық


 

табиғаттың

 

санның


 

сапаға


 

ауысу


 

заңының


 

бір


 

көрінісі


Табиғаттың

 

тағы


 

бір


 

жалпы


 

заңы


 

— 

терісті



 

терістеу


 

бір


 

периодтан

 

екіншісіне



 

өткенде


 

байқалады

Əрбір


 

келесі


 

периодтың

 

элементі


 

өзіне


 

ұқсас


 

алдыңғы


 

периодтың

  (III—>11) 

элементінің

  (

К

—>Na,  CI—>



Ғ

қасиетін



 

қайталағанымен

оның


 

касиеті


 

алдыңғы


 

элементтікінен

 

аздап


 

өзгешеленеді

яғни


 

олардың


 

белсенділігі

 

жоғарырақ



 

екенін


 

көреміз


Қарама


-

қарсылықтың

 

күресі


 

мен


 

бірлігі


 - 

периодтың

 

басынан


 

аяғына


 

жеткенде


 

байқалады

 (Na - CI; 

К

 - 



Вг

). 


Периодтық

 

заңға



 

сүйеніп


 

радиобелсенді

 

элементтер



 

ашылды


бұл


 

еңбектер


 

əлі


 

де

 



жалғасуда

Осы



 

айтылғандардың

 

барлығы


 

Менделеевтің

 

периодтық



 

заңды


 

ашуы


 

терең


 

ғылыми


 

танымдық


 

маңызы


 

бар


 

табиғаттың

 

іргелі


 

заңдарының

 

бірі


 

екенін


 

дəлелдейді





Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   16   17   18   19   20   21   22   23   ...   53




©engime.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет