Өсімдік шаруашылығы практикумы қайта өңделіп, толықтырылып екінші шығарылуы



бет20/76
Дата01.04.2017
өлшемі13,01 Mb.
1   ...   16   17   18   19   20   21   22   23   ...   76

КҮРІШ - РИС - ОКҮ2А ТАПСЫРМА

  1. Морфологиялық ерекшеліктерін оқып-үйрену.

  2. Тұр тармақтары мен түршелерін анықтау.

3. Пайдалануға рүқсат етілген күріш сорттарының шаруашылық-биологиялық сипаттамасымен танысу.

Кәдімгі күріш-біржылдық өсімдік. Тамыр жүйесі шашақты, тереңге бойламайды (0,2-0,25 м тереңдікке ғана), тамыр талшықтары елсіз дамыған. Тамырдағы арнаулы ауа өткізгіш тканьдердің барлығынан күріш тұрақты су жайылған жағдайда өсіп-жетілуге бейімделген.



Сабағы — биіктігі 0,8-1,2 м қуыс түйін аралықтардан (9-дан 20-ға дейін) тұратын сабан. Сабақтар күшті түптенеді, 3-5 өнімді сабақ қалыптастырады.

Жапырақтары-линиялы-ланцетті, қырлы жүйкеленген, шеттері үшкірленіп біткен, ұзындығы 20-25 см, ені 1,5-2,0 см. Негізгі түсі жасыл, алайда қызыл, қызғылт, қоңыр-күлгін де болады. Жапырақ саны-10-13.



Гүл шоғыры-сіпсебас (20-30 см) қырлы, орталық білігі бар, одан бірінші дөрежелі 2-3 бұтақшалар шығады, олардан екінші дөрежелі бұтақшалар тарайды да ұштарында бір гүлді масақшалар орналасқан. Масақ қабықшалары қалың, ланцетті, гүл қабықшалары мен қырлары болады, теменгілері қылтықты болуы мүмкін (10-12 см).

Масақшалары-біргүлді. Гүл қабықшалары (қауыздары) сабавды-сарғыш, қызыл, қоңыр, қоңыр-күлгін, қара болуы мүмкін.

Гүлдері басқа астық дақылдарынан 6 аталықтың барлығымен ерекшеленеді. Күрш-өздігінен тозанданады. Дәні қабықты, бастырғанда масақ және масақша қабықшаларымен бірге бүтін масақша түрінде үгітіледі.

Күріш өсімдігінің жекелеген мүшелері 23-суретте көрсетілген.

Күріш қоңырбастылар түқымдасына (Роасеае) Отуга туыстығына жатады және 25 түрді біріктіреді, оның ішінде аса маңыздысы егістік күріш (О.ЗаіІуа). осы заманғы жүйелеуге сәйкес бұл түр 3 тр тармағына бөлінеді.


  • қысқа дәнді күріш (огуга заііуа Ъгеуіз)

  • үнді тұр тармағы (огуга заііуа іпсііса)

  • қытай-жапон тұр тармағы (огуга заііуа зшо^аропіса),

Қысқа дәнді күріш дәнінің ұзындығы-4 мм шамасыңда, ұсақ. ол тропикалық елдерде ғана таралған. үнді тұр тармағының ұзын, (5 мм-ден жоғары) жұқа және жіңішке дөәндері болады, ұзындығының еніне қатынасы 3,0-3,5:1. Гүл қабықшалары түкпен көмкерілген. Қытай-жапон тұр тармағының дәндері енді, жуан (ұзындығы 5 мм-ден жоғары), көлденең қимасы домалақтау келген, ұзындығының еніне қатынасы 1,5-1,9:1. Гүл қабықшалары жиі түкті.

Қазақстан Республикасында өсірілетін барлық күріш сорттары дерлік қытай-жапон тұр тармағына жатады, ал ол консистенциясымен химиялық құрамы өртүрлі екі түршелер тобына ажыратылады.



23-сурет. Күріш: 1,2-түптенудің басы мен сүттене пісу кезеңдеріндегі өсімдіктер; 3-масақша; 4-пестик; 5-ауа өткізгіш ткань (аэрснхима); 6-екітүсті жөне біртусті гүл қауыздарымен (қабықшаларымен) қытай-жапон бұтағының шашақтары, масақшалары, дәндері; 7-үнді бұтағыньң шаінага, масақшасы жене дәні.



Күріштің түршелерін анықтау мынадай белгілерге негізделген:

  1. Дәннің түсі (ақ, қызыл, қоңыр, қара,қара-қоңыр), консистенциясы (шынылы, үнды).

  2. Гүл қабықшалары мен қылтықтардың түсі (сабанды-сары, қызылдан қоңыр-кулгін жөне қараға дейін), масақ қабықшаларының мөлшері мен түсі.

  3. Қылтықтылығы, қылтықтың болмауы және жартылай қылтықтылық (54-кесте).

Паңдалануға рұқсат етілген күріш сортгары: Уш-тобинский, 1963 (3); Златый, 1996 (3); Қарақалпақстан, 1989 (13); Кубань 3; Лазурный, 1990 (13); Маржан, 1987 (8); Солнечный, 1982 (3); Уз-рос 7-13, 1968 (13); Уз-рос 59, 1973 (13); Авангард, 1985 (8,13); Алтынай, 2000 (3).


Орташа үлгіні құжаттау және сақтау.
Көрсеткіші және екі үлгіні талдау нәтижелеріндегі рұқсат етілгені
Бақылау сұрақтары
Жұмсақ және қатты бидай түршелерін
Пайдалануға р
Ерте пісетіндер:
Дән пішіндері: 1-мәскеулік; 2-харковтік; з-шатиловтық; 4-ұзын жауырынды; 5-ине тәрізді.
Ноғатық - чина - іатнүіш8
Ноқат - нут - сісе
Краснокутский 123.
Волгоградка 1,
Тарау бойынша әдебиеттер
Түйнектердің
Скороспелый 87.
Даму кезеңдері.
Пайдалануға рұқсат етілген шай жүгері сорттары
Карагандинская
Песчаный улучшенный
Ақ түйежонышқаның сорттары:
Еркекшөп - житняк –
Еркекшөп түрлерінің айырмашылық белгілері
Карабалыкский
Жаздық сиыржоңышқаныц сорттары:
Омичка 2-сібір ашғзи, 1989 (7,12), омичка,
Крулносемянный 1
Бұршақ-астық т
Конус тәрізді
Кәдімгі (орташа талшықты) мақта өсіодігі
Днепропетровская однодомная 6, золотоношская, юсо 11, южносозревающая однодомная 31 (юсо 31), юсо 14, зенща, золотоношская 13.

Каталог: Книги -> 269
Книги -> “Қош,махаббат” Алматы 1988 жыл Ақынның жыр жинақтары
Книги -> Қазақcтан Республикасы білім және ғылым министрлігі
Книги -> Көкшетау 2011 Құрастырғандар
Книги -> АҚША, несие, банктер
Книги -> А. А. Букаева 5В090200 Туризм мамандығына арналаған КӘсіби қазақ тілі
Книги -> М а 3 м ұ н ы қазақ тілі леқсикологиясына кіріспе қазақ лексикологиясының мақсаты мен зерттеу объекгісі лексика
Книги -> Қ а з а қ тіліні ң грамматикас ы 1 т о м Алматы, 1967
Книги -> Сүлейменова Зәуре Екпінқызы Қошанова Мараш Төлегенқызы
269 -> Назар аударыңыз!


Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   16   17   18   19   20   21   22   23   ...   76


©engime.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет